A LO HER CHHUAK LEH DAWN TA MAW (Krismas 2022)

Zo Kristianten kan nghahhlelh em em Krismas thleng turin hun tlemte chauhin min dang ta. Naupan lai a Krismas thleng har kan tih theih teh reng nen, tunah chuan a thleng ta zung zung mai a nih ber hi. AIR Aizawl station aṭang pawhin Krismas hla an rawn ti chhuak ṭan leh tawh a, hmanni zing chu Roliana Ralte in ama irawm chhuak ngei, Krismas hla, amah ngeiin duh tak maia a sak, ‘Enteh a lo her chhuak leh dawn ta, mitin tan a hlimna tur chu...' a han ti vang vang mai ka han ngaithla zet chu ka rilru a ti tharin ka lung a va han ti leng tehlul em!

He Zo Krismas hla mawi tak mai hi zaithiam tam takin an sa a, an sa ṭha em em vek bawk. Mahse a phuahtupa Roliana Ralte ngei maiin duh tak maia a han sa vang vang mai hi chuan lung a ti leng bik a, a satu a boruakah a cheng ang chiah hian a ngaithlatute pawh Krismas boruakah min chen tir vawng vawng a nih hi.

Kum 2020 leh 2021 Krismas kha Covid 19 hripui leng avangin kum danga Krismas kan hman ṭhin dan angin kan hmang thei tawh lo a. Kha Krismas vawi hnih kha Mizote Kristian kan nih hnu a Zoram Kristiante’n Krismas kan hman dan danglam tak, kan la tawn ngai reng reng loh, Krismas zaikhawm, Krismas tuk a Biak ina inkhawm leh kohhran tam berten an tih ngei ṭhin ruaiṭheh tel loa Krismas kan hman vawi khatna a ni mai awm mang e. Rambuai thim chhah lai ber pawh khan Krismas hi chu phalna la in kan zaikhawmin ruai te pawh kan ṭheh ṭhin hlawm a nih kha maw. Kum 2020 leh 2021 Krismas zet kha chu zaikhawm leh ruaiṭhehte chu hri in kaidarhna awlsam ber a nih dawn avangin kan tawmim ṭhap mai kha a nia le, a ngaihawm dawn lo hle mai!

Naupang kan nih ve lai hun te kha chuan Krismas te hi kan nghakhlel em em ṭhin a, a lo thleng har kan ti thei hle ṭhin a nih kha. Khang hun laia Krismas kan nghahhlelh em em chhan ber chu kawr thar neih, Krismas ruai ṭheh leh zaikhawm kha a ni ber mai. A hnam pum khan kan la rethei bawk a, kawr thar te kha naupang phei chuan Krismas dawn a kan neih kha a ni mai a, sa lah chu Krismas ruai a kan ei kha kan sa ei chu a ni tlangpui leh deuh mai a. Vawk talh nikhuaah vawksa kan ei a, chu pawh a vulhtu/ talhtu pawhin mahni chhungkua in a pumbilh theih loh a, ṭhenawm khawvengte nen kan tlan a ni ber a. Thenawm hnaia ramvachal deuh an awm chuan an sa kah min hleh ve zeuh changin sa kan ei leh a ni mai a. Sa ei hrim hrim kha a khat em mai a, hei vang ringawt pawh hian Krismas hun chu nghahhlelh loh theih a ni lo alawm. Mahse tunah chuan khawpui leh thingtlangah pawh kan changkang tawhin hman aiin ei leh inah pawh kan hnianghnar deuh vek tawh a, sa ei thlahlel vanga Krismas nghakhlel chu kan awm tawh a rinawm lo e.

Zoram kohhran tam ber chuan kumin hian Krismas ruai kan theh dawn lo tih kan sawi tawh a. Ruaiṭheh hi sawisel pawl an lo awm fo tawh a, hmanlai angin sa hmeh pawh kan thlahlel tawh hlawm bawk loin a lang a, Covid 19 reh hnuah pawh hian Krismas ruaiṭheh tawh loh hi ching hlen daih ila, tih hi duh zawk tam tak an awm ngeiin ka ring.

Krismas hi loneimite awllen hun a lo ni tawh a, khawdang ramdang a lehkhazir leh sorkar hnathawkte lo haw khawm hun a ni bawk a, khawtlang a zalen a, rilru pawh a thawveng a, khawtlang kha a nuam em em mai ṭhin a ni.

Tunah chuan thingtlang khuaah meuh pawh kha Krismas ‘spirit’ kha hmuh tur a vang ta! Keiniho kha Zoram Krismas nawm vanglai nang pha chin ‘last batch’ chu kan ni ta mai awm mang e. Kan fate ho hi chu tunlai Mizoram khawvel Krismas hre pha chin ‘generation’ an ni ta in a lang, keiniho, fifties leh early sixties a piangho kha Zoram khawvel Krismas nawm vanglai hre pha chin chu kan ni ta mai in ka hria. Krismas chhang den leh chhum te, ruai ṭheh hma deuh a nula tlangvalin in tina chaw an han khawn a, ruaiṭhehna hmun tur a zem lian pui a an han chhung khu vut vut mai thin te kha a Krismas em em hian keiniho kha chuan kan hre tlat nia. Ruaiṭheha zawnga hrisel lo ber chi changel hnah phah a hlui buatsaih a chaw leh sa kan han in zen ṭawm luih luih mai ṭhin te, hmun awih deuh a, a thlanglam pang chan palh phei chuan ṭhiante sa tui chawm thli lo luang zawng zawng kan lama a rawn luang thla nguah nguah mai ṭhin leh ten miah loa kan lo bar fai vek zel mai ṭhinte kha a hrisel lo hle tih hre mahila, a Krismas tlat lawi si!

Urlawk zan, Krismas zan kan tih ber mai te khan zaikhawm hi tlaivar ngei tura ngaih a ni a, naupangho pawh zaikhawm ve chiah lo mahila, zaikhawmna kawtah meilum ai in kan lo pawngsen tlaivar ve hrim hrim zel a, kha kha a Krismas na chu a ni leh bawk. Khatih lai hun kha chuan nula tlangvalte pawh an zaikhawm a, interek tih lam kha a la lar lutuk lo bawk a, zaikhawmnaah tuitak a Krismas hla sa in mitthlaah Bethlehem dai an fang a. Tunah erawh mitthla ni lo in a takin kan khawpui dai kan fang tawh thung hlawm a! Heng Krismas ti hlimawm a ti Krismas tu zawng zawng hi kan lo changkan tawh hnu hi chuan kan hre tawh ngai lo a ni ber a, Covid 19 a rawn inlar lai phei kha chuan a eng Krismas boruak mah kha kan tem ta lo a nih kha. Amaherawh chu kumin 2022 Krismas chu Pathian zarah kan hman dan pangngai, Zo Kristiante’n nuam kan tih dan ber khan kan hmang leh thei dawn a ang ta e.

Hmanah chuan Krismas kha kan nghakhlel ngawih ngawih a, a liam leh mai tur te kha kan ui ngawih ngawih a, a zawh chuan ni 365 zet nghah leh a ngai dawn tih kha kan hre chiang ve em em a, chu pawh dam rei nghah thil a la ni leh nghal. Roliana Ralte chuan a Krismas hla lar ‘A Lo Her Chhuak Leh Dawn Ta’ tihah chuan lungrun em emin ‘Hmanah chuan lenrual duhte nen, fakhla saa tlaikhua varin, hlimni ral tur ui em emin, Lal lo piang hlimte’n kan lawm,’ tiin khang hun lai Krismas hlutzia leh thlakhlelhawmzia a tarlang chiang khawp mai.

Kumin Krismas pawh hi kan dam chuan tun aṭanga ni reilo teah a lo thleng dawn, a lo thleng anga a liam leh nghal mai dawn bawk. Kum dang angin hmang thei dawnlo mah ila, Zo Kristiante tan a huhang ngah tak Krismas hrim hrim hi a va han uihawm lawk em! Chuvangin Krismas hi a ni tak ai chuan a thlen dawn lai vel hi a nawm lai ber chu a ni zawk, chu chu hre rengin ren leh thiam takin kumin Krismas chu nausen chibai buk nan urhsun takin i hmang ang u aw.

Mizo Kristiante hi chu kan vannei e. Krismas hi Biakinah Pathian fak nan kohhranten kan hmang ṭhin a, hlim takin sapho Krismas hla lehlin leh kan Zo hlaphuahthiam te Krismas hla, thlarau aṭanga an phuah chhuah ngei chu sa in kan thlarau nun kan chawm a, kan nihlawh a ni. Sapho te hi chuan Krismas hi sumdawn nan an hmang a, festival chi khat ang lekin an hmang tawh hi a ni ber a. An Krismas hla thenkhatte lah hi ‘Ka Krismas card kha i lo hmu em?’ tih te, ‘Nikum Krismas khan ka hmangaih che i ti a, a tuk lawkah thenna thu min hlan leh si,’ tih te, ‘I tel lo chuan Krismas khawhar ka hmang a nih hi,’ tih ang vel duang mai mai kha an tlei pui em em mai a nih hi. Mizo Kristiante chu heti zawng pawh hian kan vannei e. Mahse kum zabi tharah meuh chuan kan Zo Krismas hlate pawh a thlarau lo sawt ve ta khawp mai, kan local TV channel-ah kan hmuh ve nual tawh hlawm hi.

Krismas hla album hial lo siam tawh zaithiamte hi an vannei ngawt thung mai. Krismas apiangin an lar thar ziah hi a ni ber a. Jim Reeves Krismas album te hi a thar reng mai a nih hi, Krismas kan hman chhung chu kan play reng tawh dawn a ni. Chutiang bawkin Mizo zaithiamte zingah pawh Lalsangzuali Sailo te, T.Lalengzauva te leh Lalruotmawi te, Siampuii Sailo te pawh Mizote zingah chuan Krismas apiangin an lar thar leh ziah thin a ni ber. Album siam lemlo pawh Krismas hla lo ‘hit’ tawhtu Roliana Ralte pawh a taksa kan zingah awm tawhlo mahse a Krismas hla ropui, a hma a kan sawi tak, ‘A Lo Her Chhuak Leh Dawn Ta’ tih hmangin kumtin Krismas lai chuan amah ngei leh he hla satute chuan min la awi zel dawn. Chutiang bawkin Krismas hla’hit’ dang neitute pawh in mi hriat an rawn hlawh thar leh ṭhin a nih hi. Kum 2 lai nuam leh tha kan tih dan bera Zo Kristiante’n Krismas kan hman theih tawh loh hnuah kumin chu Krismas hla sa a zaikhawmin, heng kan sawi tak kan Krismas hla mawi tak tak kan zaithiam chuai theilo leh zaithiam tharlam zawkte hlate ngaithla bawkin, Krismas ruai nen kohhran ho in hun hmangin Lal thar Chibai buk ang u khai.

KRISMAS CHIBAI

- Ramhluna Hnamte