ANNI LEH KEINI
Naupan lai chuan pate thingpui dawra thingpui sem kual ve mai mai ṭhin; tun hnua India ram ropui taka prime minister hial lo ni ta Narendra Modi-a hi Congress pachal Mani Shankar Aiyar-a chuan ṭawngkam mawi lo, mimal indiriamna ṭawngkam na tak ‘neech aadmi’ (dai kil kara mi) tiin a ko va. Congress fatlum Rahul-a ngei pawhin Aiyar-a ṭawngkam hi mawi lo tiin thupha chawi turin a phut nghe nghe a ni. Mahse, Aiyar-a lah chuan thupha chawi ta nge ti lo chuan Hindi a thiam ṭhat loh thu te, a ṭawngkam hman khan awmze hran a neih theih thute a sawi ta deuh chauh va. Party tana a duh thawh luatah kan ti dawn nge, lei bawlhhlawh pu mi a nih vang zawk ni dawn le, hlim taka rawng a bawlsak ṭhin Congress party-a thuneitu lam ten member nihna an hlihsak ta rih a nih hi.
Kan ngaihsan duh loh leh an tel lova khawsa hleithei si lo keinihoin ‘Vai chhia’ kan tihten ram an enkawl danah hian entawn tur kan ngah khawp mai. Kan prime minister Modi-a chhungkhat lainate leh kan ram hruaitute vuavang khawsak dan khaikhin ila, ram enkawlna kawngah inchhuang thei kan ni em tih kan inhmu fiah thiam mai awm e.
Tun hnai mai khan President kan mikhual a, prime minister-in min tlawh ve leh bawk a. Heng ram hruaitu lawk pahnihte hian, “BJP member ni lo chu India khua leh tui niin kan thisen zawmpui pawh ni mah se, eng atan mah kan ti lo,” “Phut nei welcome…” tiin sawi ve ta reuh mai se engtin nge kan tih ang le? Ram hruaitu lute sawi atana mawi lo a nihzia mai bakah independent, China zawm thlengin kan sawi duh leh hial awm asin. Amaherawhchu, keini kristian ho nen hian kan inang lo khawp mai a, an el ber Congress sawrkhar kan neih mek hi nek ral chu an duhthusam a ni ang tih a rinawm. Mahse, kan chief minister thusawi aṭanga kan hriat ṭhin danin Congress flagship programme, inthlan hmasa lama an tlin phahna ni-a mi tam takin an ngaih NLUP hi ṭha an tihpui thei tlat nia! In rep char policy hi an hre ve lo nge ni dawn ni!
Mihring taksa peng zinga thunun har ber chu ‘lei’ hi a ni awm e. Kan Pathian thu pawhin kan ‘lei’ veng ṭha turin min hrilh reng a ni. Ṭawngkam ṭhain sial a man tih thute hi hre reng mah ila, lei bawlhhlawh pu mi tan chuan a hnua inchhir lehna tur thu chhak chhuah mai hi awl tak a ni. Pathian thu leh thu dik, thu ṭha tak taka kan ngaih te pawh hi a ngaithlatu dinhmun ngaihtuah lek lova kan uar leh lutuk a nih chuan beng tikhamtu mai maiah a chang ve hlauh thei bawk.
Pathian thu sawi ṭhinten Pathianni tuka, “Vawk sa thau duhtawka kan ei hnuah kan inkhawm a, kan muthlu lup lup mai a ni” tih thu pulpit tlang aṭanga an han sawi leh dep dep mai ṭhin te hi a dik ka ti khawp a, vawk sa thau ei tam hian mi a tinguai ṭhin a ni. Amaherawhchu, chawlhni tuka vawk sa hmeh chu sawi loh, artui kan takngial pawh hmeh zo lote hian biak in hran an nei bik si lo va, vawk sa thau kan sawi ṭhin hian engtin nge an nunah thu a sawi ang le? Tisa lama tuihalna nasa tak nen inkhawm an bang mai lo vang maw? Ṭawngkam hman hi khawi hmunah pawh fimkhur a va ṭha em!
Modi-a diriamna ṭawngkam sawi takah chuan WhatsApp leh facebook lama Hawleka, Alcahola, Dawt-pa kan tih te; Vaibelchhe-hmuama, Babutea, Zokamtama kan tihte hi tu dang an ni lo, a rapthlak mah mah e. Pathianni a inkhawm ṭhin, Pathian thu pawh sawi ve zeuh zeuh ṭhin te hi kan kam a tlawm mah mah lo maw. Kan kohva te chu thu hran nise, an chhungkhat laina tan pawh ngaihthlak/ chhiar hrehawm tak tak tur a ni. Vai pathian betute mah indiriamna ṭawngkam phawhraw leh uchuak lutuk hmang lo turin an inhrilh/ ngen a ni a, keini, anni aia rinna lama inti-pachuau em em te hi sai ngal deng tliak zawng hlira ṭawng zai chhat tur kan ni em?
Amaherawhchu, kan politician-te ṭawngkam hman duh dan ten a zir loh a, an rawngbawl sakte tham lo tak taka an ṭawng khum fo chuan mipui ten anmahni koh duat nana hming lem lo phuahsak ve mai chu thil awm tak a ni ve thei tho. Aiawha kan thlan, ram leh mipuite tana roreltu turte an mum kung kung laia mipuite kan cher talh talh si chuan mangang awrawl hian mawi hawih a zawng hman lo ve bawk ṭhin a ni.
Ram hmangaihna avangin kohhran mi leh sakhaw ngaihsaktute pawh politics-a inhnamhnawih a ṭul thu kan sawi ṭhin. Mahse, kohhran upa ngei ngei pawh politics khawvela an inhnim rei hnu chuan kohhran duh dan angin an awm hleithei lo emaw tih tur a nih hi. Kan politics tui hi a nu deuh nge ni dawn le.
Engpawh nise, damlo tan doctor ṭawngkam khat lek pawh a pawimawh em em ang hian kan ram hruaitute ṭawngkam hian mipuite damna leh natna a thlen thei a ni. “Pawisak nei lote ṭawngka chuan khandaih chhun ang maia nain mi a hliam ṭhin a, mi fing lei erawh chuan damna a thlen ṭhin” (Thuf. 12:8) tih ziak ang khan.
- R.Lalfakawma, Seling