KRISMAS DETOX
‘Detox’ tih chu ‘detoxification’ lam tawi a ni a; kan taksa chhunga bawlhhlawh leh thil ṭha lo tihfaina/tlen faina tih a ni awm e. Detox-na hmanrua chi hrang hrang a awm a, zu leh ruihhlo bawiha tangte tana detox-na a awm a, nunphung pangngaia nungte tana detox-na pawh a awm. Kan taksa chhung hian tlen fai a mamawh em avangin taksa pawhin a ngeih hle a, ram changkang zawkah chuan an uar viau a, keini ramah pawh kan hmelhriat tawh a ni.
Kan taksa chhungrilin detox a mamawh a, a ngeih ang chiah hian kan pawn lam nun dan te, midangte nena kan inkar te hian detox a mamawh a, chu chuan kan chhungril nun thlengin a tleng fai dawn a ni. Pawn lam nun dan hian ngaih pawimawh a hlawh lo deuh em aw a tih theih a, engemaw ti tak chuan dah hniam theih pawh a ni. Pawn lamah chuan thui tak lem chan theih chu a ni na meuh mai a; amaherawhchu, thinlung kha (ngil lo) hi chu a lang chhuak leh nge nge ṭhin. Tawngkam tuihnai leh ṭawngkam dam/ hriat nuam takin han khuhmawi ṭhin mah I la, a lo chhuahna a thianghlim lohna nun ho naah a lo lang leh ṭhin. Hei hian kan nun honaah detox kan mamawhna a tilang a ni. Kan ṭawngkam tin te hi thlit fim a ngai a, kan chetzia te hi thlit fim loh chuan mi rilru tinatu leh mi hrehawmna thlentu a lo ni leh ṭhin.
‘Social media detox’ an tih te hi tunlaiah chuan mamawh kan tam ta hle. Social media hi tunah chuan kan nuna bet, pawimawh em em a ni chho ta a. A ṭhat lohna sawi vung viau ṭhin mah I la, a ṭhatna pawh tam tak a awm bawk; a hmangtuah thui tak a innghat. Thuziak ṭha leh rintlak, nitin kan nun atana beiseina min pe theite leh chanchinthar chhiar tur te a awm laiin thu belhchian dawl lo leh ṭawngkam ṭha lo, mi diriamna chhiar tur pawh tam tak a awm a; chuvangin a ṭha emaw ṭha lo emaw tia sawi a harsa a ni.
In pumkhatna thuah pawh hian hmun hrang hranga awm Zofate inpumkhatna atan kum tam tak beihpui thlak a ni. Mizo Zirlai Pawl (MZP) buatsaihin Zohnahthlak hnam insuihkhawmna inkhawmpui ZOFEST neih ṭhin a ni a. Kumin pawh hian 6th - 9th Pawltlak thla ah Sialsuk khuaah neih a ni a, thupui pawh “Chhul khat kual kan ni” tih a ni. Hetih mek lai hian social media lamah chuan khawchhak lama kan unau zaithiamte kan ‘troll’ kan ti a, fiamthu thianghlim kan ti a, ṭawngkam chhe tinrengin kan umzui a ni.
Fiamthu thianghlim hian mi hlim lohna a thlen theih tho chuan anchhia aiin eng nge ṭhatna bik a neih chuan ang le? Kohhran huang chhungah hian ringlo mite zinga rawngbawlna a awm a, hemi huang chhung ami te chuan rim tak leh hah takin an thawk a, chutih laiin chumi pawnah chuan kohhran mi ṭhenkhatin ringlo mite chu nawmnah leh hmusit takin an cheibawl a, lehlama hah taka mi ṭhenkhatin an thawh chu an tichhe leh mai ṭhin a, hei hi inpumkhatna chungchangah hian kan ang lek lek ṭhin. Hetianga kan sawi rual hian social media-a kan hmuh hi Mizoram mipui aw (voice) a tih theih hauh lo vang. Mizo Idol/ Icon-ah te hian finale hmaa lar tak te hi mipui vote hun a thlen hian 1-na dinhmun an hauh ngai mang der lo. Au ring satliah an awm a, chu chu mi zawng zawng aw a tih theih loh a ni.
Myanmar rama kan unaute hi Mizorama lo tal pawl ve te hian kan ngaihlu in kan thlamuanpui hle a, Assam nena ramri-a kan buai avanga buh leh bala kan phang pawhin thlamuanna thu an chhuah vat ṭhin; thisena inzawmna nghehzia a tilang kan ti thei ang. Thenkhatin ṭawngkam lo duhtui lo satliah mahse, unau kan nihna a ti dal lo va, kan in pumkhatna a chhe ngai dawn lo a ni. Social media detox miin a neih dawn chuan hun engemawti chhung social media aṭanga awm bovin hun engthawl leh hahdam tak an hmang ṭhin a, nunin a ngeih a, mithiamte pawhin an fak hle. Hei hian kan pawm lam nuna thlit fim/ tlen fai kan ngaihzia a tilang chiang hle awm e.
Krismas leh detox chu eng nge a inzawmna? Krismas Isua Krista pian champha a ni a, chutah chuan a tawp mai lo va, ken tel tam tak a ni a; a pawimawhah chuan a lo kal chhan leh a zirtirnate kha a tih theih awm e. A lo kal chhan chu sawi tam ngai lovin Mizo Kristiante hian kan hre bel tawh hle a; a zirtirnate hi ngaih pawimawh tak tur, kan ngaih pawimawh zawh loh ṭhin te pawh a tih theih ang. Mizo Kristiante zingah hian kum tin Bible chhiar chhuak mi ṭhahnem tak tam tak kan awm a, chuti chung chung chuan Isua zirtirna in a huam zauzia hi kan hmuh kan fo.
Isua zirtirna thlir let chuan khawtlang nuna detox char char a ni deuh ber a, chumi a tihnaah chuan a ṭha lo lai a sawi chhuak a, huat a hlawh phah te pawh a tih theih a. Langsar em em chu khang hunlai khawtlanga dinhmun hniam leh thil ṭha in a huam ve lo va an ngaih hmeichhia te leh piangsual te, thil ti sualtu an hmuhsit em em te kha Isua ah chuan an huam tel vek a, min hmangaih dawn a inang vek a, min duhsak em em vek a ni.
He inthliarna rilru zawng zawng hi Krismas hian keimahni theuha kan detox tir chuan hmasawnna tam tak a lo awm dawn a ni. A nihna takah chuan tualthah emaw eirukna emaw thil sual kan tih hrang hrang te hi kan inhmangaih lohna aṭanga lo chhuak a ni tlangpui a. Kan kalkawnga kal lo nia kan hriat heng ruihhlo bawiha tang kan tih te LGBTQ kan tih te pawh hi mi tam tak chuan mihring anga en lovin an nihna an en a, an hmusit ṭhin a ni.
He Krismas hi mi zawng zawng kan mihringpui anga kan en ṭan lehna lo ni mawlh rawh se.
- Debbie Rinawmi