Mangṭha phal loh Mafa

Manganna vawrtawp i tawh hretute an ngawi a. I aw leh an ka nem lemtute erawh chuan thu lungchhiatthlak tak tak an chhakchhuak a. I thu leh hla, i kuthnu leh sulhnute chu history phek-ah nemkai a ni ta.

I themthiamna leh i finna khan miropuiah a siam che a. Chu chu ni 30, December 2018 khan thliahin a awm ta si; mahse, Zofate thinlungah hian thliah i ni ve lo, i hlui lo, thlasik thlifim hian i zûn a rawn phur a. Kan thinlungah hian i thar leh ṭhin, kan mangṭha phal lo che – Mafa!

Rawlthar kum 14 ka nih chhoh hian ka khum chungah lehkhabu dahna chhete kan neive a. Chutah chuan Ka pu, Upa Pachhunga(fam) Synod Bu hi a inrem ]hap ]hin. Chu'ngte chu hun awlah chhiar tak tak si lo hian ka bih mai mai ṭhin.

Ṭum khat chu lehkhabu pakhat chhah lutuk lo hi a tláng thler duai hian a lo inzep teh tlat a. A cover-ah chuan nula malno mum, pian nalh tih hriat tak chu bán phar chungin, tui kâwng chen vel daiin a ding a. A hmalamah chuan tlang pahnih kar chehin tlai-ni tla tur chuan tuipui a chhun ser ser bawk a. Chu lehkhabu chuan ka mit a la zar mai a, a cover aṭang chuan thawnthu bu a nih ka ring nghal mai a. Thawnthu bu-ah pawh Synod Book room-a phochhuah ngam loh tur ang chi hi!

Chu lehkhabu chu “Vaihna Varṭian” a ni. “Vaihna Varṭian” chu Mafaa kutchhuak ka vawi khat chhiarna a ni a. Mafaa Hauhnar ka vawi khat hriatna pawh a ni.

Kha'ng hun lai khan Mafaa thu thiam leh thiam loh ka hre lo va. Ziakmi lar a nih leh nih loh pawh ka hre hek lo.

Hun a her a, nun a inher a, nungphung pawh a her danglam a. Thlarau lam ṭhang mang si lo hian tisa lam a ṭhang vak a. Hun leh nite chu engtin tin emaw a riral zui a.

Class-Xi kan nih chhoh aṭang khan a kutchhuak ka tuipui zual a. Mizo Reality Show ngaihlut hlawh ber pawl Comedian Search lamah "Public Darling" a ni tel bawk nen, chu thlifim chuan min nuai na hle a, a thu leh hlaah ka bei nghet tuk a ni deuh ber mai.

Chuta tang chuan Mafaa chu: Poet a ni a, essayist pawh a ni. Humor writer a ni a, critics writer pawh a ni. Short Story writer a ni a, miropui famtate sulhnu a ziah vang pawhin historian a ni thei bawk ang, tiin rilru lamah ka ngaihtuah neuh neuh ṭhin. Criticism-ah hian a thuk ka ti a, essayist a nihnaah hian ka ngaihlu ber thung.

A hring a hranin tawng fo mah ila, “I dam maw?” han tih tak ngial pawh zahah ka la a. “Ka ngaisang teh che a nia?” han tih mai pawh, ka tan chuan dang awkna khingbai a ni leh tlat.

Kei tluka ngaisang tur dang awm lo tur khawpa ngaiin ka ngaisang a. Kei tluka a kutchhuak chhiar chak awm ring lo khawpin a kutchhuak ka chhiar chak ṭhin. Mahse, tleirawl lungmawl ngang ka ni a, kei lo ngaisangtu sang tél a nei tih ka hriat hnu chuan ka ngaisang ve pawh eng rua a nih loh hi, tiin insit takin hun leh ni ka chhiar a. Inkiltawih taka awmin, ka ngaihsan thute, a chanchin sawi ka chak ṭhin thu zawng zawng pawh puanhnuai thilah ka relhru zui a.

Mahse, hei, a thih cham fing-li her mekah hian thlasik thlifim thaw heuh heuh hian a zûn a rawn phur a. Lunglenna leh khawharna tuar dai zo loin, thlasik maupuah tak takte hian ka ri chhuak ve ta phawng phawng a nih lek hi.

A damlai kha chuan, Vanglaini Daily Newspaper, Zirtawpni chhuak phek riatna hi ka lunglen hnemtu a ni tṭhin. Chutah chuan hahchawlhna ka hmu a, hrethiam lo chung pawn ka chhiar lui tho a, ngaihnawm ka tih loh pawh a kutchhuak a nih vang hrim hrimin ka chhiar lui ṭhin – ka hmaih ngai meuh lo!

Vanglaini phek riatna ka cheh thlak a, ka dahṭhat ho pawh phek sawmli chuang zet chu a la tling awm e.

Chu chu tu emaw tan chuan hlu lo a ni thei a, mite bengkhawn loh lehkha them mai mai, tla darh a, hnawmhnawka chang mai tur a ni thei bawk. Ka tan chuan rohlu a ni a, intihtheihna a tling a, a damlai kutchhuak ka khawl ṭang ṭang kha khawvel suma lei zawh rual loh rohlu a lo ni ta.

Chu'ng a thuziak ka vawnṭhat zingah chuan “Inṭhenna” tih a ziah kha ka duhzual hle. “Hringfate inṭhen leh tura intawng a; intawng leh tura kan inṭhen ṭhinna khawvelah hian "inṭhenna" hi tuarthiam a har hle,” a tihte kha dik ka ti, ka duh ngawih ngawih!

Kha thuziak kha hringfate he khawvela kan inṭhen ṭhin chungchang a ziahna a ni. Ka han zeldinin, ka han suangtuah kual ṭhin; amah ngeiin lei hringnun a zawh tawp huna kan hamhaih lutuk tur thawidam nan, ṭhenna rama cheng mai kan nihzia min hrilhlawkna hmatheh a ni mai lo"ng maw(?) ka ti ve rum rum ṭhin.

Thupui leh hlapui chai leh phuah kawngah chuan chung en a ni a. Heng thupuite hlei hlei hi a vuah thiam ka ti, khai mah aw: “AK–47 AIIN” tihte, “BOMB BAWNRA BER: BAK BOMB” tihte, “BADLU RAM KA BADAN” tihte, “HLAN LEH NANG CHE, SILAI LEH ROSE PAR” tih leh, “TAWPNA TAWP” han tihte hi a thupui a mak ang bawkin a chhung thu chheh dan a dangdai ve em a, ka sawi lang lo phal lo!

Kha tia, Pawltlak thla, tahrik ni sawmthum, kum sanghnih leh sawmpariata an boral thut kha, min ṭhawng nasa asin. Kha ni kha Pathianni a ni, kei paw'n i naupanna tu ma'n ngainep suh se tih changchawiin kan veng KṬP Chanchinbu- ah article ka ziak a, “Duan lawk khawvel, tawn chawp hringnun” tiin.

Hringfate khawvel hi duan lawk a ni a. Thil engkim hi tawn chawp hlir a ni thung. Thihnate, natna te, hrehawmnate pawh kan tawn tur vek a ni, tih lam hawiin ka ziak a. Kan pu themthiam, H. Lalrinfela (Mafaa Hauhnar) thlahna thu ka lo ziak reng mai.

Kei, a tan engmah ni lo, mi dang tan pawh engmah ni lo, hmasawn aia hnungtawlh ching hi zahpuiawm ka chang ang tih hlau hlel lo.

A chhan chu: "Mizo Arsi lian herliam ta" kha awih har ka ti a, hriatthiam har ka ti a, ngaiawh har ka ti a, ngaihṭhat har ka tih em vangin…

Sawi leh sai tur kan vai, Hrilh leh hrin tur kan van,

Hei ang renga thinlai ṭhawngtu, Boralna, aw riralna.

- Lalsiamkima Samte