Written by
Lalremsanga Biate
Sakawrdai

24x7 Ka Damdawi

Phuahtu : Ramenga (Ramboss)

Satu (Cover) : T. Vanlalhmangaihi

He hla hi a lar fe hnu, thla hmasa (November) Thazual Award an sema T. Vanlalhmangaihi sak kha ka ngaithla ve chauh a. A satu hi thiam ka tih em vangin ka ngaithla ta tluk tluk a, thiam ka ti ta tulh tulh a. Ka ngaihthlak tirh lam khan a phuahtu hian nula leh tlangval inkara hmangaihna leh hmangaihna khura an tlûk luh thu a puan chhuahna emaw ka ti a, mahse ka han ngaihthlak uluk deuh khan chuti lam lam chu a lo ni hauh lo tih ka man chhuak ta a. He hlain a sawi tum nia ka hriat hi ka ziak ang tiin ka insang mar ta a. Mahse, ka han ngaihthlak ngun deuh khan he hla hian a saltanna nawmzia leh a thlakhlelh thu bak ka hmu ta si lo a, nakinah a ṭha lo zawngin nghawng a nei ang tih ka hlauh vangin hun eng emaw chen chu ka ṭhulh ta rih a. Mahse, a turtuin a tur hneh em vangin ka han ziak ta rawih mai a ni.

William Wordsworth chuan, “Hla chu thinlung aṭanga lungchhiatna luangliam, tawrhna aṭanga lo chhuak, hmun khawhara hriat chhuah lehna hi a ni,” tiin ‘Lyrical Ballad-ah’ a lo sawi dim diam tawh a. He hla pawh hi thinlung khawharna, tawrhna leh lungchhiatna aṭanga lo luang chhuak tih a chiang hle mai. Chu a tawrhna chu hmun khawhara a awm lai leh khawharna luangliam aṭanga lo irhchhuak, hla chu a ni.

He khawvel hi ṭahna leh lungngaihna, hrehawmna leh tawrhna ram a nih laiin he hla phuahtu tan erawh hi chuan vanram a ni lawi si a. Chu vanrama chantirtu chu eng nge ni ta ang le? Chu hmangaihna a ngaih ngawih ngawih, thla tel loa thlawhtirtu, a lung tiawitu, rimawi timawizualtu, lawm loha nuihtirtu leh engkim timawitu chu eng dang ni loin ‘ruihhlo’ (Drugs) hi a ni. He hlaah hian hyperbole nalh zet mai, ‘He khawvel hi vanramah i chantir’ tih kan hmu. Alliteration, ‘Lung i tiawi, rimawi i timawi’ tih kan hmu bawk, alliteration hi hla tihla daptu, hla tiluang nalhtu ber kan ti thei awm e. Simile ‘hmangaihna’ tih lai tak hi a rawn hman thiam em avangin he hla hi nula leh tlangval inkara hmangaihna par vul, inthlahlel, a tel loa awmtir thei lotu nula a sawina emaw kan lo tih phah ta a ni. Tlang bum nan hmangaihna hi a rawn hmang a, he hla phuahtu hi a hlawhtling hle mai. Chu a hmangaih chu a bialnu (mihring) ni lo, kha ruihhlo kha a ni zawk daih si a!

He hla phuahtu hian ruihhlo bawiha tan hrehawmzia, a ṭhat lohzia leh ram leh khawtlanga tan mi hnawksak an nih thu te, chu ruihhlo bawih aṭanga a tal chhuah dante chu sawi loin a nawmzia leh a tan damdawi a nih thu a rawn tlangaupui chiam hi ruihhlo fakna, he ramah hian ruihhlo hi hluar se a ti emaw ni chu aw tih theih a ni! He hla phuahtu tan (a phuahsak pawh a ni thei) hi chuan he ruihhlo hi a nachhawkna, a damdawi a ni a, a hlimna, a lawmna mai bakah a nun a nih thu hial a sawi a. Ruihhlo ngaih natzia erawh chiang takin, ‘24x7-in I zunah ka uai delh delh’ tih kan hmu. ‘I ngawl ka vei, ka thlah thei lo che’ tih kan hmu a, heta ngawlvei hi ‘ngai’ tih zawk tur a ni. Saptawnga ‘addict’ tih hi Mizo ṭawng chuan ‘ngai’ a ni. Zu ngawlvei kan tih chuan, zu ruih vanga buaina siam sawina a ni daih a, a tel loa awm thei lo sawina chu ‘ngai’ a ni thung. Ruihhlo ngai kan tih chuan, kha ruihhlo tel lo khan a awm thei lo tihna a ni. ‘Ngai’ (addict) leh ‘ngawlvei’ hi a sawi tum a inang ngai lo.

‘Chu ruihhlo chu kan zawh tawk aia tam kan tih chuan kan thihpui ṭhin’ tiin an sawi ṭhin a, mahse he hla phuahtu erawh hi chuan a thihpui hauh lo thung! Chu ruihhlo chu a zawh tawk (dose) aia tam a tih pawhin a tan hlimna leh nawmna nasa tak thlentu a ni zawk a. Mi dang chu an phurh zawh tawk aia tam an tih chuan an kulcho a, an zawi a, an thihpui em loh pawhin thihna kotlangah an dak thuak thuak ṭhin a ni ngai a. Amaherawhchu, he hla phuahtu erawh hi chuan a phurh zawh tawk aia tam a tih pawhin ‘Hetiang reng hian ka dam ngai lo’ a ti duh lek fang a ni. He khawvel hi a mawi a, a lung a tiawi em em bawk a, rimawite hi a mawizual a, heti em em hian hmangaihna (ruihhlo) a ngaih ngai loh thu kan hmu. A nawma a han nawm dan tur hi, Ramlian!

Tichuan, a bul lama ka sawi tawh ang khan, he hlain a ken tel ka hmuh ang ka ziah ngam loh thu ka sawi tawh kha. He hla hi hla ṭha lo tak a ni kan ti thei awm e, eng vangin kan ti maw, ‘E le, ruihhlo fakna a nih vangin maw le!’ Ruihhlo ruih nawmzia bak hmuh tur awm hek lo le. Chu ruihhlo ruih nawmzia chu eng ang pawhin tlangaupui mah se, a ṭhat lohzia leh mahni tana pawi thei, khawtlang tana mi hnawksak kan nih thu a sawi tel tlat loh vangin he hla hian a ṭha lo zawngin kan ṭhalaite zingah nghawng a nei thei a. He Zoram zimte hi heti khawpa ruihhloin min tihbuai mek laia heti anga ruihhlo fakna ni awma mawi hla kan nei hi a vanduaithlak a, a lungchhiatthlak hle bawk. A hla thupui hi ‘24x7 Ka Damdawi’ tih a ni, Damdawi chuan kan natna min chhawk mai bakah kan natna min tihdamsak ṭhin a ni. He hlaa a damdawi erawh hi chu ruihhlo vanga nawmna rei lo te thlentu a ni zawk si a, a nihna takah chuan damdawi ni loin hrehawmna leh mualphona thlentu tur zawk a ni si a. Ruihhlo ngai reng rengin sim an duh a, an saltanna aṭanga chhuah an duh zawk ṭhin, he hla phuahtu erawh hi chu chhuah ahnekin thuk taka luh zel a duhna hi a mak a, kan ṭhalaite zingah ruihhlo a tihluar mai ang tih a hlauhawm zawk hial mai. Nang erawh chu ruihhlo lakah lo fihlim ang che!

- Lalremsanga Biate, Sakawrdai

Ziah ni : 13/12/2022