Written by
- LALHMANGAIHA SAILO Holy Cross Bakery
Zotlang, Aizawl, Ph : 9436360275

CHRISTMAS CHIBAI BUK LEH NO VEHICLE ZONE

Kum danga Advance Christmas hlim taka ṭhiante nena zaikhawm ṭhin khan, kumin chu Christmas chibai bukin vak chhuak thung dawn teh ang tiin ka inbuatsaih a. Hun remchang ka nei dawn ta lo emaw ka tih tawh hnuin, kan nauten, “Khai le, vawiinchu i duh dan ang anga i hman turin driver fel tak a awm e,” tiin ni 23.12.2022 Zirtawpni chuan phur takin ka inbuatsaih a. Chrismas present tur cake ak ṭut chunga kalchhuak mai tura ka inpeih fel hnu chuan, ka driver chuan, “Ka pu, vawiin aṭangin motor kal theih lohna (no vehicle zone) an siam a, kan vakchhuak thei lo ang,” a rawn ti ta mai a. “E! Ṭhulh theih a ni lo ang, motor kal theih chinah min nghat (drop) ang a, motor tlan phal lohna area ah ka kal mai ang,” tiin ka cake ah, Christmas present turte pawh chu dah lehin ka tar tiang nen chuan ka inhawl chhuak a. Motor kal phal chin Mac Donald Hill ah min han dah ta tawp a.

1. Mac Donald Hill-ah : Mac Donald Hill-ah hian Pu J.Malsawma (Thanpuii pa) leh kan tupa Alex Lalrinsanga Sailo te chhung chu ka tlawh hmasa ber a. Pu Sawma hian varanda a nilum nuam takah ṭhutna lo buatsaihin min lo chibai a. Ani hi kum 97 lai ni tawhin, a hmel a la ṭhain a samte pawh a la bit ṭha a. A beng a la chhet lo a, a ṭawngkam pawh a la felfai a, a service laia kan dawr ṭhin lai aiin a ṭuan a muang deuh tawh tih loh chu a la tlangval khawp mai, Pathian zarah kum 100 chuang zet a dam ngei ang. Christmas hma lawka ka article "Kumsul vei leh sik ni eng" tih ka ziakah khan, i ziak nia ring deuh siin "Fur khaw hnawm" Mang N Mang Hauṭhuama tiin ka ziak ta rawk a, i ziak em ni kha! kan ti a. “Ka ziak a nih kha, Pu Ṭhuamluaia leh Pu K.C.Lalvunga khan "Zoram nipui leh Ṭhalfavang" tih an rawn ziak a, a khingbai em mai tiin "Fur khaw hnawm" kan ziak ve a nih kha,” tia min hrilh hnu chuan, "Kan mizia" tih a ziah lehkhabu, hetih hunlaia Mizo Zirlai Pawl te pawhin a an chai laih laih tham chanchin erawh sawipui loin chhungkaw lam thu leh titi dang kan sawi hnu chuan, Christmas chibai inbukin kan inṭhen ta a.

Ka tupa Alex-a"n min zuichhuak a, kan tute Maj. C.Lalluia te, Dr. Sangzuala te ka tlawh ta zel a. Dr. Sangzuala hi kan inhmuh lohna nikhua a rei a, natna khirhkhan tak nei a, Doctor te zai leh enkawl dam a ni a, a vakchhuak tam lo a. Tlangval hmelṭha leh mi viak ṭha, mi hlim thei tak a ni ṭhin a, a hmel pawl a la pangngai khawp mai. Ani nen hian kum 1991 khan Upa Rokamlova, Speaker damlo Bombay-a kan awmpui ṭumin Maharastra sawrkar VIP car hmanga Bombay khawpui, hmun pawimawh leh tuifinriat fang dun hrep tawh kan ni a. Christmas duham tak leh duhsak taka inbukin kan inṭhen leh ta a.

2. High Field aṭangin : Ka kir lam chu High Field gate bulah ka ding chawt a, a sir kual chhuaka motor park tlar dul chu thlirin, ka vahchhuah chhan Christmas chibai sem vel pawh chu hrechang ta loin ka sir vela C.M Bungalow, Govt. Meusium, Education Directorate building te leh Zarkawt Presbyterian Biak In mawi tak tak te pawh chuan ka rilru leh ngaihtuahna te la peng thei loin, kum 67 zet liamtaa Mizo High School-a kan kal lai hunte ka ngaihtuah ta mai mai pek a. Hetih hunlai hian High Field hi zawl zimte a ni a, a tlang râwt zawl, laih ṭan mek a ni. Ni tinin Chaltlang pa, pate sek ṭha tak Bull Dozer-a tia an vuah mai chuan a lai a, thirtiang sei leh lian ṭha tak, parh hlai hlep hlawp leh suahdur, wheel barrow te hmangin hmatiam hlen zelin a lai a, a laih kopang kualte banga ringin buk tê sain a riahchilh a, a hnathawk laite hi hmuhnawm kan ti ṭhin khawp mai. School chawlh ni apiang hian thingtlang naupang ho khat inhlawhfaa lai tawk pawh kan awm ṭhin. High Field sir, tuna Rev. Ronghinga te leh Pu Thanseia (L) te inkarah hian Hmawng kung tawi lian tak tak a ding tlar phei dul a, an zungte chu mual dungah te rawn khawh thlain, phul hring chawlhna hmun nuam tak siam chawp ang maia mawi leh nuamin a khuh vek a. Chhun chawlh laia kan room chhak ko pheia Pi Chhungi (Kiamlovi nu) thingpui dawra channa bowl te khat leh thingpui in na tur kan neih loh changa kan chawlhna ber ṭhin a ni. Lung a leng a, kha'nglai hunte ngaihtuah leh mitthla chungin ka thlir vawng vawng a.

High Field sir Hmawng bul tlanga Missionary te lungphunna lai chu laih a ngaih tak avangin kan lai thlu a, tuna an phunna hmun Museum bulah khian High school naupangin Hlang lian leh hlai tak, thing tlawn kawkalh ṭuka siamin kan zawn phei ta a. A rit hle nain kan tam hneh a, kan hlimpui phian lehnghal. Kan zirtirtute leh staff zawng zawngte pawh telin Pu Malsawma, Pu Kiauva, Pu Pema te leh Pu Dengrova te chenin an rawn zawn ve zuk nia.

3. Zarkawt lamah : Zarkawt lam panin ka chhuk a, an Biak In mawi tak zawn ka thleng chu, hemi hmun Mizo High School "U" shape-a sak leh a kailawn step chhote mitthla chungin ka thlir leh ta vawng vawng a. Kum 1955 kuma kan pawl class IX section A+B room te chu tlar tina kan ṭhut dante, an hmelte leh an chetziate thleng khan fiah takin ka hmu a. Pi Lalsangpuii, Asst. Headmaster in History subject a rawn lak ṭuma a lecture laklawh laia, i u te sapṭawng an thiam tehlul nen, i ute i chhun lo em mai tia tlar hmaa ṭhu C.L.Ruala a fiam ṭum te, ka bula ṭhu Muana, PWD Department-a a thawh tak avanga Muan PWD-a kan tih tak rawk; mutthluk hrat avanga a muthlu ve lo a bula mi nen min dintir tak ngawtte. Lehkhabu ah nan khiangkaw ipte leh ipte pangngai kan hman vek laia Herman-a'n rawksai a rawn ak leh, Fountain pen ke zungpui tia dawn a pai a, a rawn lek chhuak zoh zoh ṭhin leh, kan school bang Zarkawt thla a Pu Zalawma te kawt chhuka kan hmaa kal Lalrinmawia (Rev. Lalrinmawia) Khatla, sam kir leh buk tak hmanhmawh taka kal lawp lawp te, tunah erawh a kawlh ve viau tawh mai thei, ka mitthlain ka ngaihtuah zui ta mai mai a.

4. Babu tlangah : Zarkawt motor free zone chu paltlangin Babu tlang ka pan chho a. Kan tupa Upa C.Zamliana te leh thian dangte Masi chibai buk chho zelin, Pu Lalkhama te in ka thleng chho a, ani hi kum 90 pel tawhin a che zawiin a kal dim ve deuhin, a chhip sam a thawl ve deuh tawh tih loh chu a la ṭhain kawm tham tak a la ni. Ani hi Madras Christian College-a M.A a zirlai leh I.A.S nih tuma a inpuahchah laia Aizawl ni tin chanchinbu chhuakte leh, a mamawh ṭul dangte thawna buaipui ṭhin ka ni a, tun thleng hian kan la inhnaih a, Christmas chibaite inbuka thingpuite kan indun hnuin – Millenium Centre lam panin ka chhuahsan a.

5. Millenium Centre-ah : Millenium Centre top floor a Temporary Open Market-a dawr te reuh te te an siamah ka tunu Dr. Lalzuitluangi te ṭhianhoin tlereuh dawr an siamte ka tlawh thla ta zel a. Dawrtu pawh an hmu ve meuh dawn emaw ni chu aw! ka lo tih thlak rawk chu, an lo lûn phian mai a, rei lo deuh han chawlh khawmuanna chi pawh a ni lo. A zim si, tleirawl, chhangchhenu nau kai chenin an bawr khat tlat a, anniho chu kal sawnsanin Millenium Centre floor tin mai chu ka hrut thla ta zel a, dawr lian deuh deuh leh miin an lo bawr tamna lai apiangte chu thlek ve zen zelin ka paltlang ta zel a. Lift leh step tawlh thei pawha kal loin step tâwt lai zelah chhuk thlain, a chho lam lane cross zawngtein ka chhuk thul, putar chimlim leh hawkdak tak a ni anga ti hmelpua min melh awm ka hmu lo nain, ka rualpui àwm hmel pitar/putar ka hmu hauh lo mai chu ka zak leh deuh rohin, tluk khut erawh ka hlau a, ka kal fimkhur khawp mai.

6. Millenium Centre Ground Floor-ah : Kan thleng thla chu, mi pawh an lo thawl tawh deuh turah ka ngai thla rawk a, a teuh lo mai, mipui tamna leh thawm natna ber chu niin, chunglama chhoh tum leh chhuk thla innek tulh tulh karah ka lut phei a, varanda-a a buaipuitute leh huaihawttu ber pawh hriat lem loh sound track ring tak nena lo zai (single concert) lo nei mek te, step tluana tu ma' mitmei veng lem loa lo ṭhute leh titi mawlh mawlhte chuan hlim takin Advance Christmas an hmang ni berin a lang. Kil tina hawker, thingpui leh eitur siamtute pawh an lunin bawrtu an tam a, meihawl thuk (sikri) hmanga Arsa hem hmin thlenga lam theih mai awm zutte chuan a ti-Advance Christmas lehzual a. Lirthei tlan vel vanga hawi tawn zuk zuk loin kawngpui ka kân (cross) a, Dawrpui pheia kan dawr Holy Cross Electrical leh Bakery ka thleng thla a.

7. No Vehicle Zone Dawrpui : Rei pawh chawl muang loin ṭhenawm vel Christmas chibai buk chung zelin Dawrpui phei No Vehicle Zone-a mipui kal vel leh innek nulh nulh zingah chuan ka lut chho ve leh a. Hetiang boruak leh hun angah hian ka la vahchhuah ngai loh avangin nek buai hlauin ka lai deuh roh a, a chang leh a kawkalh deuh zawngin engmah lei tur nei pawh ni si loin dawr hrul footpath te chu ka kartawn thul. Mi khati zo zai kal vel ho kha, thil lei tur neia vak vel pawh an ni bik pawhin ka hre lo, an nei a nih pawhin thil lian tham chu a ni hauh lo ang, bag te reuh te te bak khai hmuh tur an vang khawp mai. Em phur leh bag lian deuh khai chu hmuh tur an awm teuh lo, a tlangpuiin tleirawl rual an tam a, a tunlai ang ber nia an ngaih ang berin an inchei a ni ber awm e.

Christmas chibai chu No Vehicle Zone zimte chinah chauh duh anga kokimin Masi chibai buk hman lo mah ila, ka tan chuan a hlimawmin hriatreng tlak a tling e. A changin Jeremy (ritchawi chak, Olympic Gold Medalist) chu mipui tawtna laiah pawh thlalakpui hram duh an tam erawh chuan min ti-jam lek lek ṭhin a, a tawp lamah phei chuan tihdan an thiam a, Evan Zadawla te nupa ang deuhin ṭhiante hnungah an koki vuanin hmai thukru deuh chunga an kal changte zuk awm a. A hlimawmin Advance Christmas kan hmangho ni mai zel se.

Hun rei lo te chhunga ka hun hman leh thil tawnten min tihlimin, hlawhtling thawkhat pawh ka inti a. Kan ram hi khawvel hmasawnna ei leh bar leh economics lamah te rual awtin, ram dang chu sawi loh kan state rualpuite pawh umpha loin thui tak min kalsan rih mah se, kawng ṭhenkhata kan ṭhalaite nun leh chetzia leh an rual elzia dan han hmuh hian, kan la ding chhuakin hma kan la hruai ngei ang.

No Vehicle Zone tawp thleng fan kual zel la inhuam chungin khua a tlai lam ta deuh bawk nen, ni 23.12.2022 tlaini tla tur Reiek tlang lam thlir chungin Ritz Hotel sirah chhuk thlain Christmas chibai buk zelin TUIKUAL ka thleng thla ta a.

- LALHMANGAIHA SAILO Holy Cross Bakery, Zotlang, Aizawl, Ph : 9436360275