Written by
- Hminga Hlondo

Aw.. ka pi doctor

“....Ka thinlung hi jection la, a dam ngei ang ka pi, ka pi, ka pi doctor...”

Dam hlenna tur ni lo he khawvelah hian kan damlo leh ṭhin. Damlo ngai reng reng lo khawpa hrisel ni a inngaite pawh thlanmualah, damlo awm tawh lohna hmunah an tawp a; an damlo miau si a le! Hei hi khuarel a ni a, tuin nge tidanglam thei ang?

Chutiang damlohna leh thihnain min hualvelna karah hian dam hi a hlu a. Kan rin Nazareth tlangval meuh pawh khan thlarau lam chauh ni lo, tisa damna kha a ngai pawimawh a ni ang, a chetvelna ziaka kan hmuh theihah hian tihdam hna a thawk mawlh mawlh a nih kha. Ani hnulama tihdam rawngbawl hna chhunzawmtu, vawiin thlenga kan thlamuanpui em emte hi, tu dang ni lovin kan doctor rualte hi an ni ngei ang.

“Ka chu lai chu a na, ka chaw ei a tui lo, zan ka mu ṭha lo...” tih angreng za nufa hnen aṭanga ni tin han dawn tlauh tlauh mai chu, tlin a har turzia kan chhutpui ṭhin a nih ngat chuan, kan doctor rualte zahna chibai buk hi a har lo satliah a ni lo, chibai tur doctor hi kan duh ang a tam kan hmu lo zawk a, sub-centre lama health worker-te bakah ṭhenawm nula nurse training lai thlengin kan chibai nawk nawk fo ṭhin. Thingtlang leh hmun hla zawk aṭangin hmunpuiah, nei leh nei lo vin, damna duha rawn Aizawl an awm ni tin deuh thaw a ni awm e. Chutiang thu hre chiangtute chu khaw hrang hrang sumo driver-te hi an ni ngei ang. He mi chin chauh pawh hian hriselna leh dam hlutzia min ngaihtuah zui tir fo va. Middle sikul naupang kan nih laia kan zirtirtute’n ‘nih tum’ (aim in life) min zawh changa ‘doctor’ kan han tirual thup mai ṭhinte khan ‘doctor’ kan hmuh ropuizia leh tihdam hnathawktu kan hmuh chungnun ṭhinzia a tilang awm e. Chutiang chu ni mah se, physiology lehkhabu awm khauh pui pui leh doctor sapṭawng (Medical Terminology) lam har tak tak leh sipel mak pui pui kha mi zawng zawng thiam theih ni hek lo, a tam zawkte chu hming bula engmah dah pha lo kan nih mai loh nakah!

Hming bula eng mah dah pha lo tate hian beiseite hi kan han tisang ve lo thei lo ṭhin a. Medical College syllabus-a tel hauh lo tur leh an chhiar hman loh tura ka rin ‘figurative language’ chi khat ‘euphemism’ (thukhuh) chungchang leh kan doctor rualte hi ka ngaihtuah zawm ve ta fo mai. Keiniho rual kha kan inchhuihbah palh leh intihpalh changa ‘chaw ei titui tawk a nih kha,’ ti’a an lo ṭawng thlamuan ṭhin ngang kha kan nia. Chaw ei titui tawk aia na hret mah ni se, kha ṭawngkam khan min muan a, rilru ber a zam loh chuan kan dam ve leh mai ṭhin.

Mizo khawtlang nunah, eng pawh mai, tlang rang a sawi lo va, pehhel leh thawitham deuha sawi ṭhin, tu emaw damlo, hlang (stretcher)-a zawn hial tawh pawh, “A hritlang deuh a...” ti’a thu la khuh hram ṭhinte awih tlei leh chawm len tan chuan kan vawiina kan hriselna min vawnsaktuten kan nihna min hrilh dan hi a chiang ta lutuk ṭhin em aw? Lu kawlh chal pen ang fawk a, “Ka pi, i ke hi tan a ngai dawn” “Ka pu, i thin hi a chhe vek tawh a, rei i dam lovang” tih angreng, thu awm khauh pui pui, damlo chak lo tawhte ‘rilru lam warming up’ kan lak hman hma hauha min han hrilh bawl ṭhin hi, kan nihna tak sawi ni mah se, thinlung lam a la inpeih miau loh chuan kan chiai a, mang chhia kan mang a. ‘Psychiatrist’ lamah kan innawr liam a ngai leh tho ṭhin.

Hetiang thu awm khauh leh rorum deuh hi chu damlo chhungte emaw kaltlangin lo hria i la, chhungkuaah ‘warming up’ te lo lain, a dam zawnga inhrilh dan hi chu damlo chhungte kutah min han dah sak zawk se kan tithin mang e.

Kum tharah hi chuan “Ka lu a na, mit vei lam ka meng thei lo,” kan rawn ti a nih pawhin, luna damdawi min barh a, ‘Tearvet’ min thlawr ngawt hma ngeiin, “ka thinlung hi jection la, a dam ngei ang ka pi, ka pi, ka pi doctor” ti’a kan zai zawm ve in, kan rilru lam min lo thawi dam hmasak phawt kan va duh ve tiraw ka pu duhtak Zorock!

- Hminga Hlondo