BRITISH LAKA ZOFA MARTARTE HRIATRENG NANA THUCHAH
Ruatfel a nu article Vanglaini 15/12/'22 ami kha ka lo chhiar fuh a, ropui ka ti hle mai. Hetih rual hian Assam sawrkarin kan ram ṭhalai ber ILRF sq. mis 509 min ruksak a, neih hlen tumin forest battalion pathum lai dinna dan Assam Assembly-in an pass ta rup mai le. Inner Line Reserved Forest hi inch 1 pawh kan chan dawn lo (We shall not concede even an inch of an Inner Line Reserved Forest) tiin an CM Himanta Bisua Sarma chuan a sawi a nih kha.
Keini Zofa Welfare Organization (ZWO) chuan tharum tel loin dan hmangin court sang berah 'tribal ram min ruksak hi inch 1 pawh kan chan dawn lo' tia zual ko kan tum mek lai hian anni Ruatfela nu ho hian National Green Tribunal-ah min zualko pui turin ka ngen nghal e.
Dr Lalsawmliana Sailo pawhin ṭhahnemngai takin a kit hnawktu Assam Chief Secretary ṭhin, Mr Crosgrave-a lim, 'China ral lian tur thlen hma hian kumtin i hal teh ang u' tia a rawtna kha a ropui hle mai. A kit hnawktu dik takte chu Assam uisa thiam te, Commissioner Sibondas leh DC AC Ray te kha anni. Rambuai lai denchhenin tumah rawn lovin mipui leh parliament meuh bumin UT aṭang khan kan ram ṭha lai ber Development Molecule a khat tlat chu Assam map-ah an beh tir a. Min ruk sak a, chhiah (Revenue) pawh min pe duh lo a, an ei ru char char a nih hi.
Chutiang bawkin India rama thleng ngai lo Chakma Foreigner tan CADC hi alo ding ta luah mai a nih hi. Rambuai kha advantage-ah an hmang thiam hle a ni, a ṭhiat leh theitu chu Mizoram Assembly a ni a, dan dik lo siamṭhat (Amendment) chu Parliament kut a ni.
'Mr. Crosgrave-a lim hal rual hian hemi te pahnih Sibondas-a leh AC Ray-a te lim hi kan chanvo min ruksak kan chan leh hma chu nitin hal ni rawh se' tiin ka rawn rawt ve a ni.
Mizoram Forest Department tehreng pawh hi Mizoram sawrkarin ramri chu 1875 ami kha a ni tia Official taka an puan hnu pawh a, 'Khawimaw, kan Inner Line Reserved Forest hi kan ta a nih angin' tihna chang hre loa an ngawi reng mai hi ka hringnun hian a ngaithiam thei lo a ni.
Mi pamham tlemte in compensation dik l o tak lak tuma Reverine Reserved Forest buaina an siam pawi tih tawh nak alai a, Development Molecule a khat tlat ILRF humhalh nachang hre lo leh ngam lo hi bang vek se; a ngaihna hria humhalh ngam JAC kutah dah mai rawh se', tiin ka rawn rawt tawp mai ani.
Mizote leh indona
Pathianin kan chenna tur ram min pek humhalh um hi an Kumpi nu sawrkar nen kum 50 chuang an indo a ni. Kan Lalte leh Pasalṭha ten kan vawiin ni atan an nunna hlu tak an lo hlan tawh asin. Jail hrang hrang Shyhlet Akyap, Hajari bagh, Andaman thliarkar, Myingyan, Chitagon, Calcutta, Lunglei Fort ah te lainatna awm miah loin an lo martar tawh asin.
Hei hian kum 1844 - 1901 chhung a awh a, a chak zawkin min awp bet hlen ta a, indo vawikhatna chu a tawp ta. Indo vawi hninhna chu...
Indo vawihnihna:
Khawvel indopui vawi 1 naah khan Mizo tlangval 2100 lai an thawk chhuak. Mihring kan la tlem tehreng nen an bialnu ten, 'German ral lian tawnin tir suh ka lungdi ka suihlung len tur hi dawn ve ta che' tia sawiin an chelh ding zo si lo. Hnehna changin an lo haw ve thei hram a, experience an neih phah hle.
Indo vawithumna
Japan rallian do turin a hranpa ngata indo puan a ṭul leh ta. Hnehna changin an lo haw leh a.
British sawrkar khan an hre chiang a, rorelna pakhat hnuaia min lakkhawm an tum kha ngaihsak zui lovin min ṭin san daih mai le.
Indo vawilina
Kum 1966 alo in her chhuak a, Zofa ram hrang hranga ṭhen darh te inzawmkhawm leh tumin India sawrkar nen kum 20 kan indo leh ta. Kum 20 hnuah India ram ring lomite hnena Krista chanchinṭha hrilh turin Peace Accord chhuanawm tak kan lo nei thei ta a. Pathian ruat ang zelin engkim a thleng a ni.
Hetia ralmuang tak leh hlim taka awm ve tawh kan thlakhlelh ngawih ngawih lai hian kan huan enkawltu a kan chhawr, Cachar Forest thuneituten awm hle hle thei lovin min sawisa chamchi mai hi ava runthlak tak em! Tharum thawha beih tham an ni si lo.
Zofate dam khawchhuah nan...
Bible hrilhlawkna angin khawvel hi a buai zo ta, khawchhak diar khim leh khawthlang diar khim pawh lo khuai nuai mah se ei leh bar kan tlakchham loh nan 'Hawh u, ṭhenawm ramri lung sawntu chu anchhe dawngin awm rawh se 'Amen' tiin court sang ber 'Mipui aw' zofate i au rual teh.
Setana lungina tang mek Mizo ṭhalai rual Krista hmingin lo tho chhuak ula, thal kap thiam commando leh Production Brigade rawn din teh u le. Harh chhuah hun a thleng ta e.
Aw Lalpa, i mite chunga ṭhat i chhuah hunah min hre ve reng la, hnamdang zing ata min hruai khawm leh hunah chuan min telh ve ngei ang che. Amen.
- Vanlalngaia