Written by
- Dr. Laldinliana Varte
PATHIAN ANGA SIAM (IMAGO DEI) LEH ENTREPRENEURSHIP
Kum 2001-2003 chhung khan Loyola College, Chennai-ah M.com ka zir ve a, chutah chuan zir bing (specialization) atan ‘Entrepreneurial Development’ ka thlang nghe nghe. Khatih hun lai khan India ramah hetiang taka degree lak pui theih zirna hmun dang a awm tam lo mai thei, zir ve an awm chiah pawh ka hre mang lo, mark hmuh ṭhat a har avangin specialization dang an thlang tlangpui ṭhin kha a ni a.
Tun hnaiah ‘entrepreneurship,’ ‘entrepreneur’ tihte hi ṭawngkam hman tlanglawn a lo ni chho ve ta zel a, Mizo ṭawnga dah lah a har hle lehnghal! A nachang hria, mahni kutkawih emaw theihna hmanga eizawng/ hma la ṭhin tih hian entrepreneur hi a hrilhfiah thuakin ka hria. Sumdawng satliah leh entrepreneur te hi ze hrang nei an ni a, sum hlawh chhuak tura hma la ve ve an nih rualin thuhmun erawh an ni si lo.
Synod Campus Ministry-in Residential Apologetics Seminar a tel ve turin min sawm a, phu loh dinhmun resource person-ah min hmang ve hial a. Ka riah luh dawnin ka pa’n, “Theologian rual zingah engnge i sawi ve ang?” tiin min zawt a, chu zawhna chuan ka phak tawk Pathian thu thlirna kawng min sial sak thui ta hle. Theology lamah chuan ka tlangnel chiam lo naa, ka khelmual commerce lamah ball ka pu lut thiam ta a, kan rinna awmze neihzia ka hmu fiah tulh tulh a ni ber.
Genesis 1:26-28 a Pathian in Ama anpui a mihring a siam te hi entrepreneurship aṭangin ka leh luh a, kei commerce zirtirtu tan hian awmzia a nei ta riau a nih chu! Entrepreneur ziarang aṭang hian zepui ber neitu Pathian hlimthla (image) min kawhhmuh a, kan Pathian hian awmzia a neih belh sawt in ka hre ta tlat pek.
Hlutna siam/ ching chhuaktu - Entrepreneur kan tihte hi sumdawng pangngai aia an danglamna chu hlutna siam/ ching chhuaktu an nihna hi a ni.
An ngaihtuahna a themthiam ṭhin avangin midang la ngaihtuah emaw tih ngai chiah loh an hmu thiam a, hlutna thar an buatsaih thiam ṭhin.
Kan Pathian hian engkim mai A siam a, a siam loh thilsiam engmawh a awm lo (John 1:3) tih hi kan rin dan a ni. Genesis 1:1-ah chuan A tirin Pathian lei (‘erets) leh van (shamayim shameh) a siam thu kan hmu a, zir mite chuan he kan chenna lei leh kan hmuh theih van a sawina satliah a ni lo an ti. ‘Lei’ leh ‘van’ dah dun hian awmze zau zawk, ‘engkim/ cosmos’ a kawk an ti. A sawi fiah nan, ‘mai’ leh ‘mawm’ hi a hrang ve ve a dah chuan awmze hrang an nei a, ‘maimawm’ ti a ziah zawm erawh chuan thil dang daih a ni thung.
Risk latu - Entrepreneur-te hian thil thar an ching chhuak ṭhin a, an ze pawimawh ber pawh a ni. Thil thar siam emaw chin chhuah dawn chuan ‘dai loh ram’ an dai a ngai ṭhin a, chu chu risk lakna a ni ṭhin. Kawng awm saa kal ve ringawt hi chu a him fu na a, mi hnung zuina mai a ni; hmasa ber a nih theih ngai loh. Entrepreneur-te chuan kawng thar an sial a, an kawng sialna-ah vangvat te an kai thei ang tih pawh an hre sa, risk an la mai ṭhin.
Pathianin a thilsiam vawrtawp mihringte a duan danah hian risk lian tak a la a, duh thlang theiin a siam a, an duhthlanna nemnghehna atan Eden huanah thing a dah ngat a nih kha. Pathian hian duh thlang thei lo mihring a siam thei ngei ang, mahse duhthlang thei loten hmangaihna dik an nei thei dawn si lo. Chu risk la chung chuan Pathianin mihringte a duang ta a ni.
Ngaihtuahna themthiam neitu - Sawi tak ang khan entrepreneur-te danglamna chu an ngaihtuahna themthiam hi a ni. Mi tih loh dana thil tih an thiam a, mi ngaihtuah thlen loh an va ngaihtuah phak bik a, mi tih ṭhan loh an ching chhuak thei.
Kristianna a lo pian hma aṭang daih tawh aṭang khan mihring hian a sakhua a lo nei tawh ṭhin. Sapṭawnga religion hi sakhua kan ti a, religion tih hi thumal pahnih ‘re’ leh ‘leige’ aṭanga lak a ni an ti. Sakhua chu a ṭawng bul aṭanga kan sawi dawn chuan zawm lehna tihna a ni thei ang a, sakhaw laimu chu pathian emaw thlarau khawvel nena in zawm theihna kawng zawn a ni. Khawvel sakhua te hi chuan dân emaw, awm dân emaw, tih dân hmangin pathian emaw thlarau khawvel zawm an tum a. Harsa taka beih hnuah chu an tum ram chu hlawh chhuak thei turah an in ngai ṭhin.
Kan Pathian ve erawh hi chuan khawvel sakhaw tih dan ang lovin (amah Dr. Tim Keller-a ṭawngkam takin) sakhaw letling A buatsaih ta daih a. Sakhaw dang anga beih chiam hmasak ngai lovin A khawngaihna avangin tlanna min buatsaih sak a, chu tlanna pawm mai chu Amah nen kan inzawmna kawng a lo ni ta a ni. Amah nena inzawm ta te erawh an lo danglam ta ṭhin.
Hlawhtlin duhnain a nawr kal - Entrepreneur-te hian sum leh hlawkna an mamawh lo kan tihna a ni lova, a nawr kaltu chu hlawhtlin duhna a ni an ti. A chang chuan hlawk dawn rih lo mahse an ti lui a, hlawhtlinna an hmuh hma chu an bei fat fat ṭhin. Chhungkaw sum leh pai te pawhin a tawrh chang a awm mai thei, mahse an ti a, an buaipui lai chu an tui chilh bur a ni mai.
Pathian pawh hian a mihringte hi min tui chilh bur a, A lakah thi kan nih lai pawh khan min neih let leh turin ruahmanna ropui tak a siam a, chu chu Genesis aṭanga Thupuan bu thleng hian a luang tlang a ni. Chu a tui chilh bur hlawh chhuak tur chuan A neih chhun pawh a seng hreh lova, A Fapa pawh a sengso mai a ni. A atchilhte nei kim tur chuan 99 pawh kal sanin 1 a la zawng ṭalh ṭalh duh a nih kha.
Heng lo pawh hi Pathian zia leh entrepreneur zia lak kawp tur dang a la awm nual. Sawi ka tum chu hei hi a ni - Pathian hian in puan chhuahna pahnih a nei tiin an sawi ṭhin. Pakhat chu a thilsiamah a ni a, chu chu a famkim lo zawk ang. Pakhat leh chu Bible hi a ni a, hetah hi chuan chiang zawkin Pathian min kawhhmuh.
He inpuanna pahnih lak kawp thiam hian midang hnenah kan rinna awmze neihzia kan sawi chhuak thei ang. Kei commerce zirtirtu tan hian commerce aṭangin kan rinna awmze neihzia ka hmu thei a, zirna dangah pawh remchang a tam ang. Pathianin a zia ṭawmpui turin min din a, ringlote zingah kan rinna hian hlutna a neihzia te, mi in â tia min chhiar pawh hlau lova risk la in, ngaihtuahna hriam leh themthiam tak nei chungin, kan Pathian ngaih pawimawh ber thlarau bote hlawh chhuak ngei turin i hmanhlel ve ang u hmiang!