Written by
K. Zothanpara

I-Day lawm dan tur chungchanga Mahni mawh mi dang chunga tlâktir

Kumin August 15, 2020-a Aizawla Independence Day lawm dan turah sawi neuh neuh a awm a, media-ah pawh a lang nual. Sikul naupangte parade-ah teltir loh tur, telh leh si, teltir loh tur, force mite chauh parade tir tur, parade hrim hrim a awm dawn lo, tihte a inrîk chhâwk nawk nawk a; sikul zingah buai phah tak takte pawh an awm niin a lang.

Ministry of Home Affairs (MHA), General Administration Department (GAD) leh Aizawl DC docu­ment-te social media-ah hmuh tur a awm zauh zauh a, document anga thuthar ziahte pawh mainstream media lamah chhiar tur a awm bawk. Chung karah chuan, Aizawl DC-in July 29, 2020-a Press Note a tihchhuahah, chanchinbua thu tihchhuah demna lam hawi, 'A pawi hle a ni' tih hial a awm a; chu chu he thu ziah chhan bulpui a ni.

MHA thu leh hla
MHA-in state leh union territory tina chief secretary-te hnena Independence Day lawm dan tur kaihhruaina July 20, 2020-a a thawnah national capital - Delhi, state/ UT tina state, district, sub-division/ block level leh village level-a lawm dan tur tarlan a ni a. State level (state capital)-a sikul naupang parade chungchang tarlan a awm lo. 

Aizawl DC hoa rorel 1-na
MHA-in July 20, 2020-a kaihhruaina a tihchhuah hmain Aizawl district administration lam chuan July 15, 2020-ah Aizawla Independence Day lawm dan tur an lo rél tawh a. Chumi ṭuma meeting minutes-a a lan danin, parade neih tur a ni a, parade contingent 23 awm tura tih niin, chu'ng zingah chuan school contingent 14 (sikul hrang hrang 14) tel tura tih a ni. Parade tura tih dangte chu - 46 Assam Rifles, BSF, 1st MAP, 3rd MAP leh MRHG aṭangin contingent pakhat ṭheuh, NCC leh Scouts & Guides aṭangin contingent pahnih ve ve an ni a; 1st MAP brass band, 3rd MAP pipe band leh 46 Assam Rifles pipe band-te tel tura tih an ni bawk.

Parade-a tel tura sikul 14 thlante chu high school vek an ni a, sikul thuneitute hnenah pawh hriattirna pek tawh a ni a, mahse, sikulte chu an la inbuatsaih hman lo. Meeting minutes-ah chuan, August 10-12 chhungin zing dar 7-ah Lammualah parade practice neih tur a nih thu te, August 13-ah final rehearsal neih tur a nih thute tarlan tel a ni.

GAD thuchhuak
GAD chuan Aizawl, district headquarters leh khaw dangtea Independence Day lawm dan turah July 28, 2020 khan hriattirna a tichhuak ve leh a; chu chu district tin bawrhsapte hnenah thawn nghal a ni. GAD-in state capital - Aizawla lawm dan tur a tarlanah zirlai naupangte parade tura tih a ni lo a; tih tur a tarlan tlangpui chu:
    Zing dar 8-ah ṭan a ni ang (MHA kaihhruainaah chuan zing dar 9)
    Chief Minister-in National Flag a pawt pharh ang
    State police-in guard of honour an nei ang
    State police, CAPF leh Mizoram Home Guards ten parade an nei ang (lehkhaah chuan 'parde' tih a ni a, parade tihna a ni ang chu maw...!?)
    Award/prize sem a ni ang
    Chief Minister-in thu a sawi ang
    National Anthem sak/tihrîk a ni ang
    Covid-19 léng vangin mipui pung khawm tam lo zawnga neih tur a ni
    Sikul naupangte teltir loh tur a ni

Aizawl DC hoa rorel 2-na
GAD-in hriattirna a tihchhuah tûk, July 29, 2020-ah Aizawl Bawrhsap hoin DC conference hall-ah Aizawla Independence Day lawm dan tur rèl leh a ni a, parade hrim hrim awm lo turin an rêl leh ta zawk a. Chutih laiin, GAD thuchhuakah chuan, Aizawlah chuan police, CAPF leh Home Guards-te'n parade an nei tur anga tih a ni thung.

July 29-ah vêk Aizawl DC chuan Press Note a siam nghal a; Press Note paragraph 2-naah chuan, "Hetih lai hian, vawiin dt. 29.07.2020 hian Aizawla chhuak ni tin chanchinbu ṭhenkhatah Independence Day lawmna programme-ah sikul naupangte tel tur anga thuchhuah a lo awm tih leh, mipui lam pawh he thu hian a tithlabar hle tihte hriat a ni a. A pawi hle a ni," tiin ziah a ni.

Aizawl DC Press Note 2nd paragraph-a tarlanin a kawh chu, July 29, Nilaini zinga chanchinbu chhuakah, Aizawla Independence Day lawmnaah parade turin sikul 14 tih an nih thu te, parade tura thlan sikul ṭhenkhat hotute'n Covid-19 léng leh sikul luh ṭan a la nih loh avangin naupang koh khawm huphurhawm an tih thute ziah lan chungchang a nih hmel.

Sawi zuina
Kan la tawn ngai loh, natna thar darh chak tak mai khawvelin kan hmachhawn a, a sûlhnû thlirin, a rapthlak tak zet a, kan buai phah nasa em em a ni. Sorkar lam thuneitute tan pawh rorel dan tur dik ber hriat a har ang tih a hriat a, Aizawl DC aṭang ngei pawhin tlaia order chhuah, a hnu lawk (zan)-a sût leh nghalte pawh a awm a nih kha.

Rorel thiam a har ang tih hi chu mipui pawhin kan hriatthiampui viauin a lang a, chutih laiin, mi zawng zawng tihlawm theih a ni lo. Chu'ng karah chuan, rorel tawh fuh tâwk lo, a awm a nih chuan, mi dang mawhpuh leh mawhchhiat erawh chu thil nih dan tur a ni lo ang. Keimahni tih dik lohah chuan keimahni ngeiin mawh kan la ngam tur a ni a, Chemtâtrâwta thawnthu ang maia thiam inchantirna atana mi dang chunga tlâktir tum tlat tur a ni lo.

Aizawl DC lamin a hmaa an rorel tawh fuh tâwk lo-ah mawhphurhna la duh lo a, an rorel tawh anga media-in news an chhuah avanga pawi an tih thu, press note meuha an tilang duh hi a mak tak zet. An rorel tawh anga media-in news an chhuah kha a pawi a nih ngai chuan, an rorel kha a pawi tihna a ni tel a, chutah chuan mawh an la ngam tur a ni a; 'thil pawi' chu anmahni an inbel ngam tur a ni ang. A chhan chu - an rorel a ni miau tlat.

July 15, 2020-a an rorel kha 'rorel' ringawt, la puanzar loh emaw, mi dang la hriattir loh emaw a ni lo a. Parade tura an thlan school principal-te sawite a dik a nih ngai chuan, rorel ringawt a ni tawh lo a, parade tura an tih school-te hnenah hriattirna an pe tawh tlat. Media lamin dik lo takin, an rel ang ni miah loin an lo chhuah a nih erawh chuan na taka dem tur a ni ang chu.