UNION BUDGET 2023-24 THLIRNA
February 1, Nilaini chawhma dar 11 ah khan Union Finance Minister Nirmala Sitharaman chuan India Budget 2023-24 Parliament-ah a pharh a. Budget pharh hma zing dar 9: 00 velah khan Sitharaman hi Parliament a thleng der tawh, a chhan chu Union Budget Parliament a pharh a nih hmaa budget-in a zin kawng zawh tur hnuhnung ber Union Cabinet pawmpui chu chawhma dar 10:30 velah khan zawh fel a ni. Cabinet-in a pawm hma hian President Mrs Draupadi Murmu hnenah MoS for finance Pankaj Chaudhary leh Finance Ministry hnuaia official pawimawhte nen budget chhunga thil pawimawh te President hi an hrilh a ni.
Budget thu hma: Finance Minister Nirmala Sitharaman hian budget pharh, sawi zau leh sawi fiahna atan minute 87 a hmang. Nikum 2022 khan minute 92 a hmang a, finance minister a nih hnua budget a pharh ṭum 5na hi budget speech atan hun a hman rei loh ber ṭum a ni. Tun ṭum hi Modi 2.0 Sorkar hnuaia budget a pharh ṭum 5na a ni a, July 5, 2019 kha full fledged budget a pharh hmasak ber a ni.
Kum 2020 khan Nirmala Sitharaman hian budget speech sawina atan hian darkar 2:42 hun a hmang a, a taksa a chauh deuh avangin Speaker hnenah sawi tura ziak sa pawh sawi anga pawm turin a ngen a, a sawi zo ta lo a ni.
Budget speech: Kum 1991 khan Finance Minister Manmohan Singh budget speech kha a hun hman rei zawng rei ber ni lo chungin thu mal (word) 18,650 a sawi hman a, budget speech a thu sawi hnem hman ber a ni. Kum 2018 khan Finance minister Arun Jaitley khan thu mal 18,604 a sawi hman. Kum 1977 khan finance minister Hirubhai Mulljabhai Patel khan budget speech a thu sawi tlem ber niin thu mal 800 chauh a hmang a, Budget speech sawi tawi ber a ni. (Hindustan Times February 1, 2023)
Thu lam zin zualte: February 1, 2023 a Nirmala Sitharaman Finance minister budget speech hi thu mal 8,000 vel a ni. A thu sawi zingah hian thu mal a lam zin ber chu Tax tih niin vawi 80 a lam a, a lam zin dang te chu income (55), development (38), infrastructure (28), customs (27), capital (26), budget (25) te a ni. [ Times of India, 1/2/23 @17:35 ]
Budget pharh hun: British-in India ram a awp lai aṭang tawhin Parliament a budget pharh ṭan hi tlai dar 5:00 pm ah tih ṭhin a ni. Atal Bihari Vajpayee Sorkar hnuaia Finance Minister Yashwant Sinhna khan chu hun bi chu rawn thlakin chawhma dar 11:00 ah a rawn thlak a, hei hi a hnu zela Sorkar pawhin an hmang chhunzawm ta a ni.
Budget kenna: British hun lai aṭang tawh khan Parliament chhunga Budget bu ken luhna atan hian thingrem zangkhai (briefcase) emaw savun ipte (leather bag) emaw hman ṭhin a ni a. Nirmala Sitharaman hian file sen lar Ashoka pillar chuang a hmang ṭhin. Tun ṭumah hian budget hi a lehkhabu a pharh loin iPad hmangin a pharh a, iPad hmanga kum thum budget a pharhna a ni.
GDP growth rate: Parliament Budget Session tih dan pangngai angin January 31, 2023 ah Economic Survey of India report Finance Minister hian a lo pharh tawh a. Economic Survey report chuan tun tangka kum kal mek 2022-23 India ram sum leh pai dinhmun ṭhanna, GDP ṭhanna (economic growth rate) atan 6% - 6.8% ni turin a sawi lawk (forecast) a, financial year thar 2023-24 atan 6.5% a ṭhang turin a sawi lawk bawk.
Economic Survey 2022-23 hi Chief Economic Adviser, Dr V. Anantha Nageshwaran kaihhruainaa thawh a ni. He survey-in a tar lan zinga chhinchhiah tlak zingah January - November 2022 chhungin thil siamtu tè leh laihawl MSME (Micro, small and medium enterprises) te thil siam chhuah ṭhanna chu 30.5% a ni. Kum 2022 thla 8 chhungin Central sorkarin ram tana chhenfakawm dinna tur (capital expenditure) atan sum a hman pawh 63.4% in a pung tih Economic survey report hian a tar lang. [ pib.gov.in ]
Budget at a glance: A tawi thei ang ber chuan kum 2023-24 chhunga India ram budget chu Rs 4503997 crore a ni. Hei hi sum hmuh tum leh hman tum zat a ni. Sum hman tura ruahman zawng zawng hi Rs 45003097 a ni. Hemi zat hi Sorkar sum hmuhna hrang hrang aṭangin a khuh phak loh avangin khawi aṭangin emaw sum Rs 1786817 crore puk a ṭul ta a ni.
Kum engemaw zat aṭang tawha sum puk rulhna "Interest payments" hi Sorkar kum khat chhunga sum a hman chhuah tur hlawm lian ber 20% lai tling phak a ni a, 2023-24 BE ah hian sum puk rulhna "Interest payments" Rs 1079971 crore a awm a, hei hi hman tur aṭangin 20% a tling. A dawta sum hman tamna tura ruahman chu state share of Taxes and Duties niin 18% a ni. Hei hi state zawng zawngin Tax & Duties an insem a ni.
GDP chhut lawkna: Union Budget 2023-24 ruahmanna siam lai hian financial year khat chhung atan GDP hi beisei dan (projection) siam a ni. Financial year 202-23 BE atan hian GDP chu Rs. 30175065 crore project a ni. Hemi aṭanga 10.5% a pung tura ruahman (project) in kum 2023-24 chhunga Nominal GDP turin Rs. 27307751 crore chu dah a ni.
A chhung lut ang: Union Budget 2023-24 hi ṭum khatah sawi kim sen a ni dawn lo a, a tlangpui kan thlir phawt ang. Sum hmuhna (receipts) leh sum hmanna (expenditure) khaikhawmna chu hetiang hi a ni. (All rupees in crore)
1. Revenue Receipts 2632281
2. Tax Revenue (Net to Centre) 2330631
3. Non Tax Revenue 301650
4. Capital Receipts 1870816
5. Recovery of loans 23000
6. Other receipts 61000
7. Borrowing and other Liabilities 1786816
8. Total Receipts (1-4) 4503097
9. Total Expenditures 4503097
10. On Revenue account 3502136 of which
11. Interest payments 1079971
12. Grant in Aid for creation of
Capital Assets 369988
13. On capital Account 1000961
14. Effective Capital Expenditure (12+13) 1370949
15. Revenue Deficit (10 -1) 869854 2.9
16. Effective Revenue Deficit (15-12 ) 499867 1.7
17. Fiscal Deficit [ 9 - (1+5+6)] 1786816 5.9
18. Primary Deficit (17 -11) 706845 2.3
Sum hmuh beiseina: Sum hmuhna tur hlawm lian te za zela hmuh tum dan hetiang hi a ni - Corporation Tax 15%; Income Tax 15%; Custom 4%; GST 17%; Non Tax Receipts 6%; Non Debt Capital Receipts 2%; Borrowing and other Liabilities 34%
Sum hmanna lam : Sum hmanna hlawm lian hian ṭhen a ni.
1. Central Sector Schemes 17%
2. Interest Payments 20%
3. Defence 8%
4. Subsidies 7%
5. Finance Commission and other transfer 9%
6. State's share of Tax and duties 18%
7. Pensions 4%
8. Other Expenditure 8%
9. Centrally Sponsored Schemes 9%
BUDGET PUNNA
1. Kum kal mek 2022-23 BE sum hmuh leh hman tum zat Rs 3944909 crore aṭangin 2023-24 BE hi Rs 4503097 ah a pung a, a punna hi BE aṭanga tehin Rs 558188 = 14.14% a ni.
DINHMUN ṬHA HRET
1. 2022-23 BE ah khan Revenue Deficit Rs. 99241 crore = 3.08% a ni a, 2023-24 BE ah Revenue Deficit hi Rs 869855 crore = 2.9% ah a hniam thla a ni.
2. Effective Revenue Deficit hi 2022-23 BE ah Rs 672598 crore =2.6% a ni a, 2023-24 BE ah hian Rs. 499867 crore = 1.7% a ni.
3. 2022-23 BE ah Fiscal Deficit Rs. 1661196 crore = 6.4% a ni a, 2023-24 BE ah Rs. 1786816 crore = 5.9% a ni.
4. Primary Deficit 202-23 BE ah khan Rs. 720545 crore = 2.8% a ni a, 2023-24 BE ah Rs 706845 crore 2.3% a ni.
Income tax: Budget 2023-24 ah hian personal Income tax pek dan leh pek tur zat (Income tax rate and slab) tih danglam a awm hret a ni. Middle and high income group te lo beisei lawk Income tax rate and slab tih hniam chu a thleng phak tak chiah loh avangin mi tam tak tan Income tax chhiah phurrit chhawkna an beisei ang an hmu lo a, tlema phur rit chhawk ṭhen an awm a, zanin zanriah hmeh kang hmui an awm nual ang.
Budget 2023-24 in personal Income Tax a nghawng dan chu a hranin kan la luh khung ang.
Thil man to thar tur: Budget 2023-24 hman hun kumin April 1, 2023 aṭanga thil man to thar turte hi ram dang aṭanga thil lakluh Sorkar-in Custom duty a lak ṭhin a tihsan vang a ni. Thil man tlawm tur pawh chhiah lakna a tih hniam dawn vang a ni. Heng thil mante hi a to sawt ang.
Article made from goldbar; Cigarette; Imitation jewellery; Silver; Electric kitchen chimney; Imported bicycles and toys; Electric Vehicle import
Thil man tlawm turte: Parts of mobile phone; Parts of TV panel; Machinery for lithium ion batteries; Raw materials for EV Industry.
Source : BUDGET AT A GLANCE 2023-24 Ministry of Finance, Budget Division
INDIA BUDGET - indiabudget.gov.in pib.gov.in
- Huna Kawlni Kawlvawm