MIZORAM BUDGET 2023-24 THLIRNA ;: SEDP ATAN ₹ 595 CRORE DAH A NI; NIKUM BUDGET ESTIMATE AȚANGA PUNNA 1.44%
Vawiin chawhma lam khan Mizoram Legislative Assembly budget session ah Mizoram Chief Minister, Finance portfolio changtu ni bawk Pu Zoramthanga chuan Mizoram budget 2023-24 a pharh.
Kum 2023-24 budget pumpui hi ₹ 14,209.94 crore a ni. Kum kal mek 2022-23 BE aiin 1.44% in a pung.
Budget 2023-24 pharh rual hian a hrangin tun kum kal meka sum indaih loh dil belhna (supplementary demand for grants) ₹ 3265.69 crore a pharh tel bawk a, heng zingah hian a lian zual deuhte chu Public Works 60846.29 lakh, Planning & Programme Implementation 33329.77 lakh, Public Health Engineering 31989.43 lakh, Power & Electricity 36081.75 an ni.
SEDP ATAN ₹ 595 CRORE DAH
Tangka kum thar 2023-24 budget-ah hian sum hmanna tur lamah ₹ 595 crore SEDP atan dah a ni a, 2022-23 a dah Rs 700 crore aiin Rs. 105 crore in a tlem zawk a ni.
Budget sawi hawnna (budget speech) thu a sawiah CM Pu Zoramthanga chuan SDP atan sum dah ₹ 550 crore dah aṭanga hian heng hi a huam ang :
a) Rs 220 crore scheme hrang hrang CSS, EAP, NCDC etc counterpart funding atan dah a ni a, hei hi kum kal meka hemia dah aiin Rs. 20 crore in a tam zawk.
b) Family oriented atan Rs 300 dah a ni.
c) Health Care scheme atan Rs 50 crore dah a ni.
d) Rs 25 crore chu untied SEDP (ṭul bik atan hman theih) atan dah a ni.
A TLANGPUI
Mizoram Budget 2023-24 hi a tlangpui chauhin kan thlir hmasa thuak phawt ang. Mizoram budget 2023-24 thlirna hi a chhiat leh ṭhat chungchang erawh sawi tel ka tum lem lo.
SUM HMUH KHAIKHAWMNA
I. REVENUE RECEIPTS
(Rupees in lakh)
A. State's Own Tax Revenues 108429.78 = 7.63%
B. State's Own Non Tax Revenues 89699.48 = 6.31%
Total (A, B) 198129.26) =11.69%
C. Devolution of Central Taxes & Duties 510725.00 = 35.94%
D. Grants-in-Aids from Central Govt 439808.28 =30.95%
Total (C, D) 95033 =66.89%
II. CAPITAL RECEIPTS
E. Public Debt 268971.60 = 18.92%
F. Loans & Advances
3360.50 = 0.23%
Total (E, F) 272332.10 = 19.16%
GRAND TOTAL 1420994.64
CHHINCHHIAHZUI ATAN
1. State's Own Tax Revenues leh State Own Non-Tax Revenue aṭanga hmuh tum zat belhkhawm hi ₹ 198129.26 lakh a ni a, budget pumpui aṭangin 13.94% a ni.
2. Central aṭanga sum hmuh tur– Devolution of Central Taxes & duties leh Grants-in-Aids dawn tur zat belhkhawm hi ₹ 950533.28 lakh = 66.89% a ni.
3. Capital Receipts head hnuaia sum hmuh tum (puk, bat tur) Public debt leh Loan and Advances belhkhawm hi ₹ 272332.10 lakh 19. 16% a ni a, 2022-23 BE aiin 14137.10 lakh = 5.47% in a pung .
4. Sum hman tura ruahman zat hi sum hmuh tumnain a khuh zo lo a, a khuh phak lohna zat chu puk tura ruahman a ni.
Entirna :
₹ 100 hman turin ruahman a ni a, sum hmuh theih zat chu State Rs 13. 94 Central Rs 66.89 = Rs 80.84 a ni si a, a daih lohna zat Rs 19.16 hi puk aṭul ta a ni.
STATE OWN TAX REVENUE
Mizoram state own Tax Revenue pun chhoh dan hetiang hi a ni.
2018-19 (Actual) ₹ 726.70 crore
2019-20 (Actual) ₹ 730.98 = 0.56%
2020-21 (Actual) ₹ 647.56 crore = (-) 11.36%
2021-22 (RE) ₹ 786.59 crore = 21.48%
2022-23 (BE) Rs 801.30 crore = 1.90%
2023-24 (BE) Rs
1084.29 crore = 35.33%
HEADWISE EXPENDITURE
(₹ in lakh)
1. Grants-in-Aids–non salary–154508.55 = 10.99%
2. Grants for creation of capital assets 55927.00 = 3.98%
3. Interest 46213.72 = 3 29%
4. Other charges 57949.55 = 4.12%
5. Major works 252407.61 = 17.96%
6. Investment 6972.00 = 0.50%
7. Loans & Advances 60.00 = 0.01%
8. Repayment of borrowings 133789.58 = 9.52%
9. Others 14304.39 = 1.02%
10. Salary (Incl wages GIA Gen salary) 441205.77 = 31.39%
11. Pension 172568.90 = 12.28%
12. Medical Treatment 6643.86 = 0.47%
13. Establishment cost 8315.42 = 0.59%
14. Supply & Materials 20248.32 = 1.44%
15. Minor Works 34493.61 = 2.45%
CHHINCHHIAH ATAN
1. A chunga sum hmanna tur ruahman Sl. No 10-13 te hi Sorkar hnathawk leh pension hlawh, medical treatment, office enkawlna leh inteltualna (establishment cost) te belhkhawm hi ₹ 628733.95 lakh a tling a, sum hman tur ruahman pumpui aṭangin 44.73% lai a ni.
2. Sum puk tawh rulhna (repayment of borrowings) atan ₹ 133789.58 lakh = 9.52% dah a ni a, Interest rulhna ₹ 46213. 72 lakh 3.29% dah a ni. Belhkhawmin 12.81% a ni.
CAPITAL RECEIPTS
Capital Receipts hi sum puk, leiba hnutchhiah thei aṭanga sum hmuh a ni. Heng hi Reserve Bank of India leh ram chhung leh pawn financial institutions hrang hrang aṭanga sum puk a nih bakah Sorkar loan pek chhuah rulhna te, disinvestment aṭanga sum hmuh te hi Capital Receipts hnuaia dah a ni. Kum 2023-24 chhunga Capital Receipts aṭanga sum hmuh tum chu ₹ 2,723.32 crore a ni. Kum kal mek 2022-23 chhunga hmuh tum ₹ 2581.94 crore a ni. A punna hi 141.28 crore, 0.05% a ni.
RBI aṭanga Ways and Means Advance (WMA) lak a ṭul ṭhin vang a ni.
Capital Receipts hnuaia sum hmuh tum lian zual te :
a) Market Loans Rs 1200 crore
b) Loans from NABARD Rs 270 crore
c) Ways And Means Advance Rs. 1,000 crore
REVENUE EXPENDITURE
Revenue Expenditure chu Sorkar inrelbawlna senso–Sorkar hnathawk hlawh, pension hlawh etc, loan pung rulhna, power leina, tui supply na, buhfai leina, district hrang hrang inrelbawlna etc te hi Revenue Expenditure hnuaia awm a ni.
Kum 2022-23 budget ah hian Revenue Expenditure atan sum ruahman zat chu ₹ 11,068.76 crore a ni a, 71.43% a ni. Revenue Expenditure dinhmun hetiang hi a ni.
2018-19 (Actual)
₹ 7,505.59 crore
2019-20 (Actual)
₹ 9,453.96 crore
2020-21 (Actual)
₹ 8,514.79 crore
2021-22 (RE)
₹ 10,487.15 crore
2022-23 (BE)
₹ 10,006.51 crore
2023-24 (BE)
Rs 11,068.76 crore
Revenue Expenditure tam hi mipui nawlpui tan budget ṭhaa ngaih a ni lo.
CAPITAL EXPENDITURE
Ram hmasawnna ruhrel, ram tana rotling thil (infrastructure and assets) siam leh dinna atan sum hman hi Capital expenditure hnuaia mi a ni. Kawngpui, in, lei dawh, College, School etc siam leh sakna atan sum hman hi a ni.
Kum 2022-23 chhunga Capital Expenditure hnuaia sum hman tura ruahman zat chu Rs 3,141.18 crore a ni, gross total estimate aṭangin 21.90% a ni a, 2022-23 BE a dah 4,001.64 crore 28.57% aiin a tlem zawk a ni.
Capital Expenditure atan sum hman dan hetiang hi a ni.
2018-19 (Actual)
₹ 1,868.47 crore
2019-20 (Actual)
₹ 1,372. 67 crore
2020-21 (Actual)
₹ 2,746.76 crore
2021-22 (RE)
₹ 5,904.41 crore
2022-23 (BE)
₹ 4,001.64 crore
2023-24 (BE)
Rs 3,141.19 crore
Capital Expenditure hnuaia sum hman tur ruahmanna tam hi Budget ṭha leh hrisela ngaih a ni.
DISTRICT COUNCIL SUM RUAHMAN
Autonomous District Council 3 te tan sum ruahman zat ₹ 505.76 crore a ni a, kum kal mek aiin 2.79% in a pung a ni.
MLA ELECTION SENSO
Kum 2023 a Mizoram General Assembly Election senso atan Rs 200 crore dah a ni.
FISCAL LIABILITIES & GSDP
Kum 5 chhunga Fiscal Liabilities leh State sum thawh chhuah zat Gross State Domestic Product (GSDP) hetiang hi a ni.
(₹ in lakh)
2019-20 (Actual)
Fiscal Liabilities 867179
GSDP 2650256
2020-21 (Actual)
Fiscal Liabilities 988109
GSDP–2907642
2021-22 (Actual )
Fiscal Liabilities 1057093
GSDP 2579586
2022-23 (BE)
Fiscal Liabilities
1249725
GSDP 3022360
2023-24 (BE)
Fiscal Liabilities
1358480
GSDP 3590404
DEFICIT INDICATORS
(₹ in lakh)
2021-22 (Actual)
Revenue Deficit 60224.50
Fiscal Deficit
(-) 37253.48
Primary Deficit
7810.65
2022-23
Revenue Deficit 60305.24
Fiscal Deficit
(-) 210184.16
Primary Deficit
(-) 153065.32
2023-24
Revenue Deficit/surplus 41,786.76
Fiscal Deficit
(-) 124720.73
Primary Deficit
(-) 58497.32
HEI VE THUNG HI
Sorkar leibain mipui a nghawng lo tih thu ziak thehdarh a awm ṭhin a. Hei thu thu dik tawk lo a ni. Sorkar sum puk a ngah zawh poh leh a rulh lehna tur leh a pung a tam a, Budget aṭanga rulh leh a ngaih avangin mipui chanvo tur sum a tlem phah hle tih hi kan hriat a ṭul hle a ni.
Source : Mizoram Budget 2023 -24
- Huna Kawlvawm