AIZAWL KHAWPUI LEH FAINA
Tunlai hian hian eng vangin nge khawlai ti fai tura kan hna tlan sup sup, kan tih chuan Aizawl khawpuiin G-20 a thlen dawn vang a ni. Chuti chauh chu ni lovin, Aizawl Day lo thleng mai tur atana inbuatsaihna a ni bawk. Khawpui mi veng tinah veng neitu ṭangruala kan khawlai tifai tura kan thawh sup supna hunpui lo thleng zauh zauh hi a awm a. Chu chu 'Faina Ni' a ni.
Faina niah sawrkarin veng fai lawm man a pek ṭhin avangin, veng tinin veng fai ber lawmman latu nih inchuhin kan veng kan tifai ṭhin. Hei hi thil lawmawm tak a nih rualin, a la tawk lo. Aizawl Day thlen dawn avang te, G-20 thlen dawn avangte leh Fai lawmman sem tur a nih avang tea mahni veng ṭheuh tihfai hi a lawmawm hle a. Mahse, a hun dangah a tibawlhhlawhtua kan ṭan leh si chuan mahni inbum mai kan ni.
Ṭhian pakhatin min hrilh kha dawt a nih ka ring lo va. Aizawl veng pakhat chu faina endiktuten an endik tur thu an hrilh a. Anni chuan, endik rih lo tur leh ni hnih ni thum tal nghak rih turin an lo ngen a ni. Faina hi kan nunphung a la ni tak tak lo deuh, tu te nawrna vang emaw leh lawmman beisei maia ti kan la ni tih a chiang khawp mai.
Saphovin Kristian-naah leh Education-ah min hring a, faina lamah hian min lo hring chiah lo niin a lang a, a pawi hle mai. Anmahni an fai a, an thianghlima, an inchhung khawsak a fel faiin engkim a hmunah an dah a, an khawlai lam ni se an vawn fai em em a; keini an fate hian min kalsan aṭanga kum tam tak hnuah khawpui vawnfai kan zir leih leih chauh mai hi a lungchhiat thlak a ni.
India ram pumpui pawh chuti tho chu a ni a. Tunah erawh chuan India khawpui tam tak chu an fai ta hle mai. Kan ṭhenawmah ram te tak tê, Bhutan ram a awm a, vanduai leh vannei thlawhhma an sawi ang mai a, ramri kan kân chiaha a lo fai bik em em mai te khu, a zahthlak deuh. Bawṭe-ho ṭawp hmel pui puiin khuti taka an ram an vawn fai theih chuan; keini changkang zawka inngaite hian kan vawng fai thei ngei tur a ni.
Aizawl vawn faina atana pawimawhte: Aizawl vawng fai tur hian mi tin kan pawimawh. Kan inchhung khawsak dan aṭangin ṭan ila. Kan inchhung bungrua leh thawmhnaw te a hmun takah kan dahin kan vawng em? Kan bawlhhlawh paih dan a fel fai em? Mahni inchhung vawn thianghlim duh avanga kan bawlhhlawh khawlai leh inbul kawra theh thang mai mai kan ni ang tih a hlauhawm khawp mai. Sawrkarin hnawm paihna tur a siam hi kan ngai pawimawh em em tur a ni. Aizawl faina atana pawimawh zualte lo thlir ila:
Tui chhe paihna: Aizawl khawpui tibawlhhlawh a, tihmelhem em emtu kan siam ṭhat nghal theih mai si pakhat chu, kan tuichhe paihna hi a ni. Kawngpui kam, a bikin kawng chhak lama awm te tuichhe paihna pipe thup loh a tam hle. Heng aṭang hian chaw nawi leh bawlhhlawh dang tam tak a lo chhuak a. Kawng kamah vantlang mipui hmuh theihin a kawi neih nuaih mai a ni. State khawpui ber nihna nen chuan inhmeh lo tak a ni.
Tuichhe pipe nei lo, choka leh bual in tuichhia leia lut kawng kama rawn hnam chhuak per pur te pawh a awm thluah bawk. Hetiang chi, khawpui tihmelhemtu, hmuh hrehawm tak mai hi Bawngkawn leh Kulikawn inkarah hian hmun 137-ah a awm a ni. Hei hi AMC, Sanitation leh Local council-te pawhin theihtawp chhuah a, siam ṭhat a pawimawh hle.
Aizawl khawpui faina tur a pawimawh chi hrang hrangte lo thlir ila:
Pakhatnaah chuan, tui luankawra bawlhhlawh paih kan ching hi a ni. Chhungkuain kan in aṭanga kan paih chauh ni lovin, kan ṭhalai leh mi tinin khawlaia thil ei kan ching hluar ta em em mai a. Khawlaiah hnawm paihna tur bawm fel fai taka hun a la awm si lova. Kan thil ei leh inna botle, bur leh kawr zawng zawng hi kawng kamah kan theh thla a, paihna lai bikte chu kan nei ngei a, mahse chu chu hnawm bawm a ni si lo. Chung chu khawpui tibawhhlawha, tiṭawptu, tui luankawr hnawhtu an lo ni ta ṭhin a ni. Hei hi a la zual tulh tulh mai thei a, AMC leh Local Council-ten khawlai hnawm bawm a hun taka khawn ṭhin, hmun pawimawh lai apianga an dah chu a siam ṭhat dan tur ṭha a ni ngei ang. Chung bawlhhlawh bawmte khawntu, hnawm paih motor, a hranpa ngata siam a nih chuan tun ai hian nasa takin kan khawpui a fai ang.
Pahnihnaah chuan, kan tui connection pipe tui luankawra kaltir hi a ni. Hmanni deuh khan kan veng chhung tui luan kawr pakhat inhnawh tlat mai chu ka va siampui a. A chhungah tui connection pipe pathum lo kal rual mai chuan bawlhlwh kal tur a dan tlat vang a lo ni a, hawlh fai mai pawh a harsa hle a ni. Tin, tui luankawr ṭhenkhat chu a siam a fuh lo hrim hrim a, a zawl lutuk a, bawlhhlawh chu sawi loh tui hlang pawh kal thei lo, tling pung reng mai, Aizawl kawngpui kawng sir hmun tam takah hian a awm. Hei hi lei chhung ril ti dup a, lei min siamtu a ni leh ṭhin si a, ngaihven ran a pawimawh hle mai.
Pathumnaah chuan, khawpui chhunga hrui zam hnawk lutuk hi: Kan Aizawl khawpui mawi tak mai ti lang ṭawp em emtu chu khawpui chhunga hrui inzam hnawk lutuk hi a ni. Tun lai hian seng hawi a ni tih ka lo hriaa lawmawm ka ti hle. A pawimawh tawh lo ngawt pawh hi la thla vek ila a ziaawm sawt ang. A ṭha ber tura ka ngaih erawhchu, a theih vek kher loh ang a, a theihna lai apianga utility duct siam a ni. Hei hi kan khawpui thianghlimna atan a pawimawh em em a ni. Chutiang bawk chuan tui pipe kalna tur pawh hi Engineer te ngeiin uluk takin plan se la, a ṭha ngawt ang.
A tawp berah chuan, Aizawl khawpuia cheng mipuite hian kan khawpui fai leh thianghlimna tur hian mawh kan phur a ni tih i hria ang u. Chu chu khawpui mite leh Mizo kan zahawmna tur a ni a, kan mawina tur a ni bawk. Hriselna atan a ṭha baw si. Khawpui kan vawn fai thianghlim hi mi dang tan a ni lo va, keimahni tan a ni tih hriain theihtawp i chhuah ṭheuh ang u.
- Commissioner Lalkiamlova
A/18 Kaisara Road, Tuikual South