Written by
- Rev. Dr. K.Thanzauva

India ram Innghahna Lungphum A CHE

Nimin (5/Aug/ 2020) chu ka chau, ngui deuh ruih a, Ram temple foundation stone PM-in a dah lai puja function kha mitthlaah a cham reng mai. Zanah pawh chuan muhil thei mang lovin zanlai darkhat velah ka thova, ka rilru a lo lang chu “India ram innghahna lungphum a che” ti hi a ni. India Constitution- ah chuan: 

We, the people of India, having solemnly resolved to constitute India into a sovereign socialist secular democratic republic and to secure to all its citizens” 

Kei ni, India mipuite hian rilru leh tih tak zetin India hi mahnia ro inrel, socialist (intluktlanna), Secular (sakhaw tih bik awm lo), Democratic (mipui rorelna) ram ni turin kan din a ni. 

Tichuan India ram chu lungthu pathuma Socialism, Secularism, Democracy chungah din chhoh a ni.

Nehru-a chuan Prime Minister a nih lai khan sakhaw thil function liana chanvo langsar chang tura sawm a nih chuan secular state-a PM ka ni a, a rem lo a ti ṭhin. Tuna kan Prime Minister chuan lungsi takin Ram temple lungphum chu a phum ta hmiah mai a ni. India innghahna lungthu pakhat 'secularism' chu a chim ta a ni hi. 

India ram hi Hindu rama siam tumna chu a kal zel a. Citizenship (Amendment) Bill 2019 chu dated 12 December 2019 khan Citizenship (Amendment) Act, 2019 a lo ni ta bawk. Babri Masjid, Muslim mosque chu Ayodhya-ah kum 1527 khan hawn a ni a, he hmun hi Hindu Pathian Vishnu mihringa a lo chang Rama (incarnation) pianna hmun niah ngaiin ṭhiah tum a ni a. Hun rei tak buaipui a nih hnuin kum 1992 khan ṭhiah a ni a, chu mi hmunah chuan Ram temple sak a lo ni dawn ta a ni. Prime Minister ngeiin foundation lung a phum ta a ni. New Education Policy kan hmang chho dawn a, khawilam kawng nge kan zawh zel dawn le? 

Mizo Kristian angin engnge kan tih ve tak ang? Pathian leh India Constitution-in zalenna min pek hi huai tak leh dik taka kan hman a ṭul ta a ni. Hnamah kan chian a, kan Kristian identity nghet taka vuan tlat siin, khu leh tui ṭangkai (responsible citizen), hnam tlemte awmze nei tak (potential minority) kan ni thei a ni.