“KA NU KAN TI ṬAP”

(Tuk khat chu, chhungkuaa chawei dawhkan kan kîl bial laih laiin, tun lâia kan uar em em 'online class' chungchanga a kal hmang kan hriat dân kan sawi liam liam a; thawklehkhatah ka nu chu lungchhe lutuk tak mai hian a rawn ṭap chhuak ta hlawl mai! Eng mah sawi set set lo hian mut-pindan lam panin insût faih faih chung chuan min luhsan ta daih a. 'Online class' in lama kalpui a nih dân leh zirtirtute pawh hemi atân hian 'inbuatsaihna hun' an neih lâwk thu vêl te kan sawi lâi meka he thil hi thleng a ni. 'Min ngaidam teh ka nu' tih leh mut-pindan lama amah hnem tûra luh ve nghal bâk chu sawi tûr kan nei tawh lo. Titi a tawp nghal hmak! Hre lo tak maia kan titi a lo ngaithla leh zawhna a neih ang te tham lo taka kan lo chhang liam mai mai khan a thinlung a lo tina takzet hi a lo ni a. Ka harh hawk a, ka hriat tlêmzia bâk hriat belh ka nei lo.)

Ka ṭhalaipui duh tak! Ngun takin lo ngaihtuah nawn ve teh!

Kristiante Pathian lehkhabu thianghlim, 'HOLY BIBLE' hi a Hebrai, Grik, Sapṭawng, Zoṭawng leh a chi pêng dang tlêm tlêm chuan ka chhiar thiam a. Hindi hian muang fahranin, a awmzia hre miap lovin ka chhiar thei ṭawng ṭawng bawk. A bâk ṭawng dang erawh chuan ka thiam tawh bîk map lo. Ka thiam chin hi i thiam ve kher lo maithei a, kei aiin i thiam tam daih zâwk pawh a ni maithei. Tute emaw laka insawi theih nan chuan ka hmang thei chiang mai. A chhan chu, Hebrai, Grik leh sapṭawng te hian a zirin ka zir miau a. Thiam ngei ngei tûr ka ni. Thiam loh kha a zahthlâk zâwk!

Tun laiah hri leng avangin 'technology' kaltlangin kan khawvel hian khawsak phung a kalpui nasa lehzual ta a. Kum upa lam zâwk pawhin a bîk takin, inbiak pawh nan, social media-a kan hman langsar zual WhatsApp leh Facebook te chu an khawih thei ve naw naw a. Thiam miah lo pawh a tam zâwk an ni ngei ang.

Khawvel changkang zelin 'awlsamna' a thlen, hman theih tûra a chhawp chhuah, lo hmang ṭangkai thei ve nghal zung zung tûra 'information' kan mamawhna sanzia hi, 'sâng veng veng tak' a ni! ‘Information’ tih mai pawh hi an hre thiam vek hauh lo nia!

Zirna sikulah an thawh chhuah nêna inphu tâwk bâk piah lam chawi ngai tûr pawh chu chawi mai inhuamin, chhawr tlâka kan puitlin ve loh mawlh chu hlau reng rengin 'fee' tam tham tak pe tûrin, an taksa tlin tâwk bâk bâk an thawh a lo ngai a! Tichuan, ngaih ṭha takin chu zirna inah chuan min tir liam ta a. Chu zirna ina kan kai thei ringawt pawh chu an rilru a lawm a, sum thawh chhuah lam chu khirh hle mah se, kan tân a ni miau a, nakin hun tûr thlirin an ti hram hram a ni. Keini lah chuan kan la zir ṭha duh lo zui leh ta nghal a! A tam zawk chaun ṭhian siam nân bâk, luhlul leh chapo tâwk leka khawsak phung thiam thar nân bâk zir chhuah kan nei lem si lo!

Kan ṭhian hausa tak takten, kan chenna in leh a chheh vêl min hmuhpui ang tih kan hlauh avangte khan an hmuh laiin mahni in kan pan ngam lo a, 'parents' meet'-ah ni se, ṭhiante nu leh pa aiin kan nu leh pa te incheina chu mawi lo bîk leh ṭhing bîk riau te khan kan hmu a. Eirukna suma inhampuar mi lian te chet phung anga eiruk duh ve lo kan nu leh pa te chu khawsa ve tûr khan kan ngai liam mai a; chutiang chhungkua lakah chuan kan lo la inthlahrung vei tum hrang a! Hriat loh hi kan lo va la ngah tak em! Ṭhiante laka lan ropui loh hlau reng reng khan kan rilru a awm ṭhin a ni lo'm ni khaṭ ṭhian duhtak, kan dâwn chiang mawlh lo!

Hei hi hre nawn teh ang! Vawiina 'technology' thar lam leh changkang tak tak te hi hmang thiama chhawr ve zêl thei tûr hian tu thawh chhuah a inzir nge kan nih chiah le? Vawiina tham lo taka kan ṭawng khumte hi an ni fur lo'ng maw?

Kan nu leh pa, kan u leh nau, tu pawh hian kan zirna chu min tumsak pawh a ni mai thei e, he thiamna kan neih hmang hian 'a zir man tumtu zâwk thiam ve lohzia chapo takin kan hriattir fo dâwn em ni?

'Internet' han tih mai te, 'google' han tih mai te hi kan tân thil thar a ni tawh lo a ni mai thei, anni tân chuan hriat em em viau ngawt theih a ni lo asin! Tih tak êm ah chuan, an hriat chin kan hriat si loh tamzia hi kan ngaihtuah ngai miah lo a. Anni chuan bawkkhupa kan vah kual theih ṭantirh laite kha an hmu a, an hlimpui teh asin. 'Nep lutuk, i ke khan kal rawh' an ti ve mai hauh lo nia. Ṭawng ni se, keimahni avangin fiah lo takin 'naute ṭawngin' asin an ṭawng hial ni. Min hmusit lo a, an thiam ang thiam tûrin min fuihin min zirtir fo a lo ni. Tin, an thiam piah lam thiam tûra min duhna chuan ngâi leh thlahlel ngawih ngawih chung pawhin khawpui leh hmun ṭha zawkah min dah hrang hial a nih hi!

'Post, comment, reply, share, forward, star mark, delete, copy, like' te hi kan tân thil thar a ni hauh lo, an tân erawh a hlui mawlh lo asin. 'Mawl-i, Mawl-a, i hre thiam ve hlawl lo, a awl tehlul nen, i thiam ve chuang lo ang, khatiang te mai mai, tih dân tur a inziah vek kha chhiar ve mai la, nangmahin ti ve mai la, a har loh em kha...' tiin pawr fê in kan chhang fo em? Khatianga ti ngam tûr kha kan ni chiah em?

“Hriat tlemzia hre tûra hriat tam ngaihzia hi!”An aia kan hriat tam chhan hian chhan dang a nei lo; keini'n kan zir a, anni'n kan zirna tûr an thawk atin ni.

Kan tân sum leh pai an thawh chhuah a ngaih miau avang hian zirna hun an nei ve lo a, kan thiam chen an thiam ve lo mai mai a ni tih hi tun aṭang chuan man phak ve tawh mawlh teh ang u!

“I pa, a hringtu che thu chu pawm la, I nu chu a lo tarin hmusit suh” (Thufingte 23:22)