Written by
- Vanlalliana

Budget session ka lo ràl thlir a


YouTube leh TV kaltlangin ka hman apiang chuan Mizoram Budget Session ka lo thlir ve a, ka thil hmuh point hrang hrang hi in lo tui hnih ve atan ka rawn sawi hmawr hmuh a che :-

1. Ṭum dang aiin MLA te inbuatsaihna a ṭha a, Ruling lam pawh chet chhiat hlau takin an inzir nasa tih a lang a ni. Chuti chung chuan calibre in a phak ngang loh chu Ruling leh Opposition lamah a awm ve ve a ni.

2. Budget pharh a nih hma aṭangin budget awmze nei mang lo tura dah a ni sa ṭhin a, tun ṭum pawh sorkar hnathawk hlawh leh inenkawlna atan 78% vel Revenue Expenditure a ni a, hmasawnna hnathawhna tura 21% chiah a awm avangin khel khel ve mah se, budget aṭanga sawi chhuah tur a awm hranpa lo. MNF thiam loh pawh a ni lo va, Congress hunlai pawhin hetiang deuh tho hi a ni a, Congress kha chuan sum chu an enkawl thiam deuh zawk. Tunah chuan tam tham tak Finance-ah dah a ni a, Chief Minister thu thu a ni a, CM duhsak zawng chuan tuna Budget pass tâka inziak lo aṭangin an hmu leh ṭeuh ṭeuh dawn a ni. Hetia en chuan Budget lem lem, CM duh duha hman tura pharh, Department in hlawh bak thawh tur neih mang lohna Budget a ni.

3. MNF MLA zingah mithiam rual an awm ṭhuap a, an thiamna a rawn lang thei lo hi chu kan CM thiam loh a ni. An thiamna pawh thawk chhuak thei lo, an thiamna ang pawha ṭawng ngam lova an awm hi an pamhmai lua a ni. Pu Rintluanga Sailo a ṭang thei ber a, sawi tur a hriat rualin sawi loh tur a hre tel lo va, a mualpho zauh zauh a, party tan erawh chuan a fakawm phian lawi si ang. CM hming lam lova thusawi tluan thei MNF MLA lehkhathiam rual zingah an awm lo hi a zia lo lam deuh a ni.

4. ZPM zingah Dr Vanlalthlana'n mark a hmu sang ber. Dan pangngaiin Pu Lalduhoma a taima a, thusawi a ngaihnawm bawk a, Pu Vanlalhlana leh Pu C Lalsawivunga pawh an ṭang a, mark chu pe dawn ila Dr Vanlalthlana mark ka pe sang ber dawn a, mithiam a nihzia a rawn lantir a, ṭhalai ni ringawt lova ṭhalai mithiam kan mamawhzia a tilang chiang. Tin, MLA English-a biak theih pawh kan mamawh a, National Media hmaah kan mualpho nasa tawh lutuk.

5. Tun Session-ah hian party bila che ṭha ber thlan tur ni se Congress hi thlan theih an ni ang. Pu Zodintluanga'n MNF sahuat a hlawhsak fo a, Pu C Ngunlianchunga'n Veteran Politician a nihna a lantir a, Pu Lalrindika hi a cool dap a, amahah hian dik duhna a lang. Nimahsela kum 10 chhunga an rorel dan en kha chuan tuna an thusawi tam tak hi mipuiin an pawm thei si lo ang.

6. Kan CM hi ṭum dang aiin thusawiah a insum niin a lang. Thil tihin a umzui si loh thusawi tlawr duah Politics hi chu a hmanlai tawh a, CM hi party lamin an guide ṭha hle a nih a rinawm a, MNF tihfuh lian tak a ni. Chutih rual chuan Pu Robert Romawia'n PMJVK lama hna a hmuh theih dan riau a sawi fiahnaah khan Department dang pawhin DPR an thehluh tho thu a sawi zauh kha, Senior Minister Dr R Lalthangliana leh Education changtu Minister pu Lalchhandama Ralte tan chuan chem lova lu inlaksak ang hial a niin ka lo hria, Minister ngaihna hria anga pakhat a lan khan pahnih dang kha Minister ngaihna hre ve hlawl lo PMJVK pawh la chhuak ve thei loin an lang.

7. Speaker hi ṭan lam nei lo tura ngaih an ni a, mahse party mi a nih avangin ṭan lam chu a lang lo thei lo. Kan Speaker ṭan lam a hriat theih hle a ni. Speaker, Dy Speaker bakah midang an inṭhut chhawk sek kha keini ang tan chuan a ngaihna kan hre lo, khati em ema inthlak zing kha!

8. Minister ṭhenkhat kha an fimkhur a, a sawi tur awm tawk tê chiah an sawi tawh a, sawi sual leh mualpho an hlau a, kum tawpah vote thlak tur tih an hria. Minister ṭhenkhat tan chuan sawi chhunzawm tur awm tlem raih khawpin an budget a tlem. Minister ṭhenkhat lah kha an insawifiah a, mahni an infak ang buan buan a, ṭhangtharin an ngaisang tawh lo hetiang chi hi.

9. A taka thawk lo a sawia ṭha si an awm a, a taka thawk sawi hleithei lo pawh an awm. MLA hna pawimawh pakhat chu House lama thusawi leh thu inchuh a ni a, thu awmze nei sawi thei an nih a ngai. Tin, dan siamtu an ni a, law-making ability nei lo leh lutuk MLA hi party tinah an la awm a ni.

10. Session ngaihnawm leh ram tana thil ṭha lo chhuah tamna ni loin, kum tawp inthlan tinzawn râna chak zawk nih inchuhna session niin ka hria. A Speaker ber pawh a ṭang ulh bawk si a, inthlan oriented-in an theihnaah an che ṭheuh a ni. Tun Session kan en chuan MLA-a thlan nawn chakawm tak an awm rualin thlan tawh miah loh tur, tun laia negative marking an tih ang hmu pawh an awm a ni.

- Vanlalliana