Written by
- Dr. C. Lalrampana

MIZORAMAH 2WHEELER JCB

A KAMKEUNA

Thangkura Drama Party-in an phuah leh sak ṭhin - "Miss kan khua (Phung thin leh dragon soup)" tih hla chang tawp ber - "Sakuh a hmul paih lovin ka ei zo vek ṭhin, ka chana ei duh zawng rawra chana ngei chu; Ka hnung thak hiah nan pawh JCB ka hmang ṭhin, Ka zing thingpuiah chuan thihna túr ka in ṭhin." tih hla kha ka ngaihtuah lêt a, lei lam hna thawh nana JCB excavator ṭangkaizia leh a hlutzia a tilang chiang hle mai!

Tun hma JCB Excavator awm hma khan lei laih nan thirtiang, tuṭhulh, suahdur, bawngtuthlawh, tuboh, chheni leh hmanraw dang remchang kan hmang ṭhin. Khawvela technology changkang chho zelah lei laihna hmanraw ṭha leh ṭangkai tak JCB Excavator etc. siam chhuah a nih tak hnu erawh hi chuan khi'ng hmanraw tenaute khi chu kan hmang tam ta lo hle. Chuvangin, JCB Excavator lo awm ṭan dan leh a ṭangkaina te, Mizorama 2Wheeler/motor car JCB lo awm theih dan Assembly session meuha tarlan a nih takah chuan a chhan i han chhui teh ang.

JCB AWMZIA CHU?

JCB lampum hi Joseph Cyril Bamford tih a ni. Lei laihna hmanraw ṭangkai leh lar tak JCB kan tih fo ṭhin hi kum 1945 October khan Joseph Cyril Bamford Excavators Ltd. chuan Uttoxeter, Staffordshire, England-a a siamchhuah a ni a. October 23, 1945-a piang Anthony Paul Bamford, Baron Bamford, DL British billionaire sumdawng chu J.C. Bamford (JCB) Chairman a ni a. Kum 30 mi lek a nih lai 1975 khan a pa Joseph Cyril Bamford, chairman & managing director chu a rawn thlak a ni. Tun lai thiamna kawnga lei lam hna leh in sak ilo kawnga khawvel her danglamtu ber chu Joseph Cyril Bamford hi a ni.

A tirah chuan he company hi joint venture-in 1979 khan din a ni a, tunah erawh J.C Bamford Excavators, United Kingdom ta liau liau niin India rama state 5-a factory pangate nen an thawkho mek a ni. JCB Operator hlawh hi India ramah chuan cheng nuai ₹ 0.2–₹ 2.5 inkar vel a ni a; chawhrualin kum tina an hlawh chu nuai ₹ 1.0 a ni. JCB man hi a tlangpuiin ₹1,290,000–₹ 2,700,000 inkar vel a ni.

A ṬANGKAINA

Tarlan tawh angin lei laihna hmanraw ṭangkai tak Joseph Cyril Bamford (JCB) excavator hian hmanraw chikim boom, bán (arm), bucket, cab rotating superstructure; undercarriage tracks or wheels thlengin a paipàwn vek avangin a ṭangkai takzet a ni. Lei lam hna thawh nan kawngpui sial, in hmun laih, lung hmun khawih nan, bankhur, ek khur leh bawlhhlawh leh leimin leh leilet, leilet chhawrdawh (terrace) etc. khawih nan leh kawngko sang pui pui laih nan JCB excavator hlir kan hmang ta a, contractor chi hrang hrang pawhin kawng tinrengah an leklam ber a ni ta a; a tel lovin hringnun a famkim thei ta lo a ni ber mai. Hmun remchang lo leh loh theih lohah tih chauh lovah chuan heng hmanraw tenau (manual)-te hi kan hmang ta meuh lo a ni ber mai.

2WHEELER JCB CHU?

Sorkar Department hrang hrang, khawtlang/vantlang; Kohhran, NGO, loneitu; industry leh project hrang hrang thawh nan contractor leh mimalte'n JCB Excavator hi an hmang ṭangkai hle a, a hman man pawh a tlawm lem lo hle. CAG Report-in a tarlan danin kum 2018-2019 chhung khan Mizoram Horticulture Department chuan NEDP sum cheng vbc 26.73 hmangin Horticulture link road a siam a. A siam zinga 134 endik aṭanga a lan danin abikin Lunglei division hnuaia kawng thar 13 sial nan hian Excavator hman a ni a; audit report aṭanga a lan danin hnathawh hun chhung aiin excavator hman hawh (hire) hun chhung hi a rei zawk avang leh, excavator hman man hi cheng nuai 72.15-a pek chuan a nih avangin excavator hman man hi chhui bing a ni a. Excavator registration No; money receipt; leh measurement book hi VAHAN Portal nen khaikhina enfiah a ni a. Excavator Registration No. anga tarlan chu bike, scooter leh Car an lo ni tih hmuhchhuah a ni. Heng 2Wheeler & car excavator hman mante hi a theuneu lo hle a, a ṭum khatnaah cheng vbc 1.10 pek chhuah niin a ṭum hnihnaah cheng vbc 1.12 pek chhuah a ni. Tichuan, a zavaia 2Wheeler & car excavator hman man pek chhuah zat hi cheng vbc 2.22 chiah tihna a ni. Hei vang hian Mizoramah 2Wheeler excavator & Car excavator a lo awm reng a ni tih a hriat theih a, hetiang excavator Mizorama awm ang hi khawvel hmun dangah leh India ram hmun dangah a awm ve em tih erawh ka hre mai bik lo. Tichuan, he department enkawltu Minister Pu Zoramthanga CM-in 16.02.2023-a Assembly Session-a a tarlan danin he link road siam nana senso zingah Cheng vbc 2.94 lai mai dik lo taka hman (miss appropriation) a awm a ni tih tarlan a ni.

A TLANGKAWMNA

Mizoram Horticulture Department zarah Zoram chhungah 2Wheeler & Car JCB Excavator a lo awm thei a ni tihte kan hre ta a, a lawmawmin a bengvarthlak hle. Mahse, hetiang em ema sum tam tham cheng vbc 2.94 zet fanghma no eia a awm thei hi tu mawh nge ni ta ang le? Heng link road siam hna hi contractor bik awm lovin departmental work anga thawh niin a lang a, chuti a nih chuan Department-a hotu lian (bureaucrat)-te leh department enkawltu Minister-te hian inthurualin 2wheeler & car Excavator hi an hmang hawh (hired) tihna em ni? Nge Govt. Registered Contractor ni lem lo tu emaw duhsak zawng contractor anga chhawr chhàwn an nei zawk em ni? tih chu zawhna pawimawh tak leh ngaihtuah zui ngai tak chu a ni ta. CAG meuhin uluk taka a enfiah hnua a hmuh chhuah a nih avangin sum hman dik loh cheng vbc 2.94 hi a chhan chhuichhuah ngei a nih a rinawm a; a tawpah chuan a kaikuang ber a lo lang ngei ang. Chhui loha a awm a nih erawh chuan khawvel thilmak lawrkhawm zinga telh ngei chi a ni ang. Engpawhnise, dawh thei takin i lo ngaichang phawt mai ang u.

- Dr. C. Lalrampana