World Glaucoma Week - 2023
World Glaucoma Association (WGA) bul tumin kum tin World Glaucoma Week hman ṭhin a ni a, kuminah pawh March ni 12 – 18 hi World Glaucoma Week atan hman a ni ang. Mitmu pressure sang nei te, heti lama mi thiamte leh mi ṭhahnemngaiten mit hrisel kan lo neih theih nan sum leh thil ṭangkai dangte thawh khawmin hma an la ṭhin. Glaucoma Week hi khawvel pumah mitmu pressure sang chungchang inzirtirna atan hman ṭhin a ni.
Glaucoma chu eng nge ni?: Mitmu pressure sang emaw sang kher lo pawh, mit khaw hmuh zauh zawng zim tial tial (visual field defect) leh mit hrui ro (Glaucomatous Optic atrophy) emaw, heng zinga pahnih te hi miin a lo neih chuan Glaucoma tih a ni.
Eng vanga lo awm nge?: Mitmu pressure sang hi inthlah chhawn emaw pianpui emaw avangin a awm thei. Intihpalh avangin a awm thei a, BP sang leh zunthlum neite tan glaucoma neihna chance a sang zual.
Engtin nge a lo lan chhuah?: Glaucoma pianpui (nausen)-te chu a tlangpuiin mi nawlpui mitmu aiin an mitmu a lian a, khaw engah men an harsatin, eng an ngam lo bik. An mittui a tla zung zung a, enkawl vat loh phei chuan mit darthlalang (cornea) pilhin pan (corneal ulcer) siamin, mitmu sen rum, paih ngai hial a thlen thei. Tin, glaucoma hi inthlahchhawn theih a ni a, thlahtute aṭanga nei te chuan a tlangpuiin mitmu na emaw na lem lo pawh an khaw hmuh a fiah lo va, an khaw hmuh a zim tial tial bawk.
Thenkhat ve thung chu na miah lo, lang chhuak em em bawk si lo, glaucoma lo nei reng si an awm ve bawk. Thenkhat chu mitmu sen rum, lu na, luak chhuak leh luak bawrh bawrh, mitmu pressure han teh a sang em em, rei vak lova khaw hmuh hloh nghal mai, BP sang emaw a ngaih vanga medical treatment lak ngial hnu a hmuh chhuah leh tak si an awm fo bawk. Hetiang symptom nei an awm chuan mit entir vat hi a pawimawh a, enkawl ran a nih leh nih loh hian enkawl dam hnu a an khaw hmuh ṭhat leh ṭhat loh (visual prognosis) a hril thui hle. Tihpalh avang kan mit kan tihnat hian mit chhungah thisen put leh tling siamin, mit chhunga tui (aquous humour) mit pressure siamtu in circulate tur kha hnawh pingin pressure sang a siam a, enkawl vat loh chuan mit a ti del thei.
BP sang leh zunthlum neite chu a khat tawka check reng a ngai a, a bikin zunthlum control lo leh kum tam tak nei tawhah hian Neovascular Glaucoma thisen zam lem insiam in mit chhung a tui awm (aquous humor) luan chhuahna a block avanga mit del ta an tam hle bawk.
Engtia enkawl tur nge? Damdawi hmangin eng emaw chen chu enkawl theih a ni a, damdawi ina control theih loh chinah chuan zai a ngai ṭhin. Glaucoma an neihna chhan a zirin enkawl dan a dang zel a, mitmu na sen rum khaw hmuh hloh (Acute congestive Glaucoma)-ah chuan Laser hmanga verhin a aquous, mit chhunga tui awm in circulate thei lo a luan chhuahna tur siam te leh chumiin awmzia a neih loh chuan zai hial an ngai ṭhin. Glaucoma neite hian a hun tak a hma thei ang ber a enkawlna dik an dawn hi a pawimawh tak zet a ni.
Week-in a tum: World Glaucoma Week-in a tum ber chu mitmu pressure sang neite a rang thei ang bera hriat chhuah a nih theihna tur atana a zing (regular) thei ang bera mit check-up nachang an hriat theih nana inzirtirna (awareness) pek a ni.
Eng vangin nge Week neih a ṭul?: International Agency for the Prevention of Blindness (IAPB) report 2020-in a tarlan danin Glaucoma hi khawvel puma mitdel te mitdel chhan pathumna (third leading cause of blindness) niin, mit khaw hmuhna hloh zawng zawng te hloh chhan palina (fourth leading cause of all vision loss worldwide) a ni. A tlem thei anga chhut pawhin tuna khawvel puma mitdel maktaduai thum te mitdel chhan chu glaucoma vang a ni a, mi maktaduai li velin glaucoma leh a kaihhnawih avangin harsatna an tawk mek a ni (Adelson et.al 2020).
India-ah chuan kum 40 leh a chung lam, mi 20 zela pakhat hi glaucoma emaw glaucoma kaihhnawih emaw avanga hmalam huna harsatna tawk thei dinhmunah an ding mek. Glucoma Week neih hi a ṭul tak meuh a ni.
Mit hrisel kan neih theih nan a zing thei angin i inentir ṭhin ang u.
- Dr R. Lalrindiki, Ophthalmologist Synod Hospital