Written by
- Hmuaka pa
BAWLHHLAWH (PLASTIC /POLYTHENE)
He kan chenna leilung hi keimahni mihringte’n kan siam chawp bawlhhlawh a bikin ṭawih thei lo heng plastic lam chi te hian khawvel pum min tibuai ta hle mai. Hengte avang hian India ram pawhin ṭan la in, National Green Tribunal in AMRUTA hnuaiah smart city ni turin khawpui 100 a thlang chhuak a, chung khawpui a thlan chhuah te chu plastic free city ni vek turin thupek a chhuah nghal a ni.
Heng khawpui a thlan zingah hian Aizawl khawpui pawh telh ani a, smart city kan nih tak avangin Aug 31 2019 ah (The solid waste management Rules, 2016) hnuaiah plastic atanga siam micron 50- aia pan te chu AMC huam chinah khap a lo ni ta a. Aizawl khawpui chhunga cheng kan nih ve chuan he dan hian min huam tel a, Plastic mai ni lo a kaihhnawih bawlhhlawh thliar chungchangah pawh kwn khawpui leh kan veng a lo hrisel a, kan lui tui tlan te a lo thianghlim zel theih nan nang leh kei hian ṭan kan lak a pawimawh ta.
Ṭawih thei lo kan tih, a bikin plastic kan tih hi mihringte hman theih turin kum 1907 khan Leo Hendrix Baekland chuan a lo hmuchhuak a, a hmuchhuak lovang tih hlauhawm khawpin kan lo ṭangkai ta bawk a. A man a tlawm a, a zangkhai bawk si a hman tlanglawn berah kan nei ta a. 2018 khan khawvel pumin plastic bungrua aṭanga siam bungrua 6.3 billion tones zet an siam chhuak a, heng zinga za 50 zet hi heng disposable leh polythene kan tih ho hi an ni.
Khawvel hian tuifinriat-ah plastic bawlhlawh 8.8 million tones zet kum tin kan paih lut a, hetiang reng kan nih chuan kum 2025 ah chuan tuifinriata nungchate aiin kan plastic bawlhhlawh paih te hi an rit tawh zawk dawn niin Environmentalist te chuan an sawi. Heng plastic atanga siam bawlhhlawh te hi an hnawksak takzet a buaipui a ngai ta tih hria in kan khawpui Aizawl pawh plastic free city a puan a lo ni ve ta.
He plastic free city in a kaihhnawih bawlhhlawh ṭawih thei leh thei lo thliar hrang turin AMC in Aizawl veng tinah thupek a chhuah a. He thupek hi khawpui chhunga cheng kan nih chuan kan zawm ngei a ngai ta. Kan bawlhhlawh te ṭha taka kan thliar hian khawvel leilung siam thatna kawngah te, faina kawngah te, kan lui tui tlan a lo thianghlim zel theihna turin tha kan thawh ve a ni tih hria ang u.
German ram khi eng vanga fai nge an nih? Kan buaipui mek bawlhhlawh ṭawih thei leh thei lo an thliar ṭhat vang te, bawlhhlawh a paihna tur hmuna an paih ṭhin vanga fai leh thianghlim an ni. Thuawih thei hnam Mizote hian kan tithei ve chiang a ni. Heng plastic AMC-in a khap bakah plastic-a siam bungrua te hi kan thehthang mai mai chuan a nghawng pawi theihzia kan hria a, tlangrama chengte tan phei chuan leimin titamtu a ni. L.C leh mipuite hian ṭangrualin faina nena inkhungkaih tlat ram leilung humhalhna ni bawk kan lui tui tlan a thianghlim zel theih nana thil ṭangkai tak ni bawk si, bawlhhlawh thliar leh a hmuna paih hi ṭangrualin zawm tlan i tum teh ang.
Kristian ram state pakhat khawpui a cheng ni ve si, kan bul kawra bawlhhlawh kan paih te, kan in bul kawra septic tank sah ṭhin kan nih chuan khawpui a cheng tur hian kan fit tawk lova, thingtlang in 10 vel awmna a cheng tawk vel kan ni tih hria ila. Thil zirtir nuam leh thuawih thei hnam kan nih miau avangin mipuite hian tan kan lak phawt chuan ram fai leh hrisel environment nuam tak khualzinte tlawh chak kan ni thei chiang mai.
Kan Aizawl khawpui pawh hi kar lovah khawpui fai tak niin AMC leh mipuite kan thawhho ṭhat phawt chuan plastic free city nih te hi kqn theih lohna tur a awm dawn em ni.
Bawlhhlawh ṭawih thei leh thei lo thliar hrang ila, bawlhlawh abikin plastic/ polythene lam chi te thehthang mai mai lovin a paihna turah chauh paih ila kan ram tan hna ṭha tak kan thawk dawn a lo ni.