LUNGLEI MUNICIPAL COUNCIL INTHLAN THLIRNA
Lunglei mipuiten a ṭhat leh ṭhat loh chungchanga inhnialna an neih nasat em em Lunglei Municipal Council (LMC) inthlanna hmasa ber chu 29th March, 2023 ah zawh fel a ni ta a. He LMC inthlan hmasa berah hian vote thlak thei mipa 19123 leh hmeichhia 21425 an awm a. Mipa aiin hmeichhe vote thlak thei 2302 in an tam zawk a ni. Voters hi an vaiin 40548 an ni. He inthlanah hian candidate atana hming pe lut 44 an awm a. Urban Local Bodies (ULB) inthlanah hmeichhe tana 33% seat hauh a nih avangin LMC Ward 11 ah hian Ward 4 chu hmeichhe tan hauh a ni.
Regional party pahnih Mizo National Front (MNF), Zoram People’s Movement (ZPM) leh national party Indian National Congress (INC), Bharatiya Janata Party (BJP) ten candidate 11 ṭheuh neiin bial tin an chuh kim a. Amaherawhchu, BJP candidate pakhat kum 25 a la tlin loh avanga hnawl tak leh pakhat dang a inhnuhdawh avangin BJP hian candidate 9 chiah an nei zui ta a ni. Hetiang a nih avang hian candidate 42 in LMC Ward seat 11 an inchuh ta a ni.
Tun LMC inthlanah hian hmeichhe tana seat 4 dahah party tinten candidate an nei vek a. Chutih laiin Ward-1 (Pukpui, Zotlang), hmeichhe tana seat hauh awm lohnaah ZPM-in hmeichhe candidate an dah a, ani chauh hi hmeichhe tana seat hauh bik awm lohna (unreserved seat) a hmeichhe candidate awmchhun a ni. Tin, he LMC inthlan atan hian Polling Station 44 siam a ni a, Polling party 55 an awm.
Kum 1952 a Assam sorkar hnuaia Lushai Hills Autonomous District Council din a nih hnu a Village Council inthlan hmasa ber 24th July, 1954 aṭanga kum 2020 VC election thleng khan Lunglei hian Village Council inthlan a hmachhawn ve tawh a. Tun, LMC inthlan hmasa ber hi Lunglei mipui tan chuan bung thar kaina leh hriat reng tur a ni tawh ang. Inthlanna a hlawhtlin leh tlin loh hriltu ber chu mipuiten vote an thlak ṭha em tih hi a ni. Mipui sorkar (democracy) kan tih, siam tur chuan vote nei chinten inthlana vote an thlak ṭhat hi a pawimawh hle a ni.
Tun LMC inthlanah hian vote tla hi 100 ah 74.26% a ni a, mipa 13906 leh hmeichhia 15934 vote thlakte vote belhkhawm hi vote 19840 a ni. Mipa aiin hmeichhe vote thlak 2028 in an tam leh zawk a ni. Table-a kan hmuh ang hian kum 2015, 2020 Village Council election-a LMC-in a huam chin veng te a vote tlak ṭhin dan leh tun LMC inthlana vote tlak dan khaikhinna dah a ni a. Rural Local Bodies (RLB) inthlan ai chuan Urban Local Bodies (ULB) inthlan hi a boruakah chuan sang deuh zawk mah se, vote tlak dan en hi chuan mipuite vote thlak ṭhin dan phung a danglam tam lo niin a lang.
Heng veng Chanmari, Ramthar, Lunglawn leh Serkawn ah te chuan kum 2015, 2020 VC inthlanpui aiin tun LMC election ah vote tla a sang zawk a. Chutih laiin Salem, Hrangchalkawn, Lungpuizawl, Rahsiveng, Sazaikawn leh Venghlunah te chuan kum 2015, 2020 VC inthlanpui aiin tun inthlanah vote tla a tlahniam thung. Heng bak veng dangho a LMC inthlana vote tla percentage hi chu VC election 2015 leh 2020 laihawlah a awm a ni.
State Assembly inthlanpui ai chuan tual chhung (local bodies) inthlanah hian vote a tla ṭha lo deuh ṭhin niin hun liam ta inthlan record te enin a hriat theih. State inthlanpui-a vote tlak ṭhat ber ṭum chu kum 2013 kha niin vote 83.41% a tla a, a tlak chhiat ber ṭum chu State inthlanpui hmasa ber kum 1987 kha niin 74% vote a tla. Kum 2015 Mizoram pum huap Village Council inthlanah khan vote 67.42% a tla a. Chutih laiin, kum 2020 VC inthlanpuiah erawh vote 75.82% a tla a, term hmasa lam inthlan nen chuan vote tla a inthlau hle.
Table kan en hian, tun LMC inthlanna in a huam chin vengho a vote tla hi kum 2015 VC inthlan vote tla aiin 4.38% in a sang a. Chutiang bawkin kum 2020 VC inthlana heng veng ho a vote tla aiin, tun LMC inthlana vote tla hi 2.05% in a sang zawk bawk. LMC Ward hrang hrang veng ho ah hian tun dinhmunah MNF-in VC 11 ah sorkarna siamin, INC in 8 ah an siam mek a, ZPM in VC pahnihah sorkarna siam. INC leh ZPM in sorkarna inṭawm an siamna veng pahnih a awm.
Kum 2020 VC election results enin, LMC Ward veng hrang hrangah hian ruling party dinhmun a him lo tih a lang. INC hian vung an la chhuah viau thei tih a lang bawk. Chutih laiin kum 2018 State inthlanpui a third front chak tak lo piang, ZPM dinhmun pawh a sang ve zel a. Veng pakhat a MNF VC member nilai, ZPM candidate a LMC councillor chuh ta te an awm nawk avangin, LMC inthlan hi ngaihnawm tak a ni.
Tun hma VC election aia tun LMC Ward veng hrang hrang vote tla belhkhawm tam zawk hian zeldin titi pahnih a siam thei. Ruling party in Mizoram an hruai dana neutral voter-te lawmthu sawi vote vanga sang nge rorel lai nin (anti-incumbency wave) tawh vanga sang ta tih chu zawhna pawimawh a ni phawt mai. Anti-incumbency wave vanga vote hi tla ṭha ni ta se, neutral vote hi eng party-in nge chhawr ber ang?
- R. Vanlalhmangaihsanga,
Ph.D Scholar, Dept. of Pol.Sc
Mizoram University