NDA vs UPA TUNGE MIN HMANGAIH ZAWK?
Ram changkang USA leh China etc.-te kan ang ve ta. India ram heti khawpa mihring tamna, hnam leh ṭawng hrang tamna, political party hrang hrang tamna ni mah ila tunah chuan, right wing conservative political alliance leh left wing political alliance-in hlawm lian pui pui pahnihin kan kal ve ta a, a tihzia phian. Hmalam hun zelah eng ang tak ang maw?
NDA chu engnge ni?
Bharatiya Janata Party (BJP) kaihhruai central-a sorkarna chelh mektu pawl 'National Democratic Alliance (NDA)' tihna a ni a, kum 1998 khan din a ni. India ram State & UT Sorkar 15 a thunun mek a. Sorkar laipuia Ruling party intelkhawmte an ni a, NDA sorkar tia sawi a ni bawk.
UPA vethung hi...?
Hei hi chu ‘United Progressive Alliance’ (UPA) tih a ni ve thung. Central sorkara eptu pawl hlãwm inzawmkhawm, Indian National Congress (INC) kaihhruainaa party hrang hrang ṭangrual inhlãwmkhãwm an ni. Anni hi kum 2004 khan din niin 2014 thleng khan Sorkar laipuiah rorelna an kengkawh. India ram State 6-ah ro an rel ve mek bawk.
Engnge an an?
Heng party hlãwm lian pahnih 'right wing' leh 'left wing'-te hian Sorkar laipuiah rorelna an chang ve ve tawh a, an rorel dan kan hre chiang ve ve tawh bawk. Inpuhtawn dan political campaign ãuhla (slogan) an nei ve ve a. NDA hian UPA lam hi, Nehru family kingship hmanga India ram kaihhruai tumah an puh bakah miretheite retheih lehzualna thlentuah an puh.
UPA hian NDA chu 'Hindutwa' atchilha sakhaw zalenna (secularism) rap beta sakhaw dangte tiduhdahtuah an puh ve bawk. Hemi denchhen hian Mizoram bikah phei chuan BJP kaihhruai sorkar leh BJP nih hrim hrim chu India rama Kristian Sakhaw zalenna daltuah an puh a ni. Hei vang hian Mizo mipui thinlungah BJP party chu chhan mumal tak tak awm lem si lovin mipuiin an ṭihkhai deuh ṭhin niin a lang. Mahse, an puhna ang em em hi chu a dik ber lo a ni mahna NDA hian term hnih thuneihna an chang ta mek a, kan la buai êm em lem lo chu a nih hmel hle.
Min hmangaihtu zawk chu?
Duan lãwk angin April 1, 2023 khan Union Home minister Pu Amit Shah chuan lehlangin AR-ho Zokhawsanga sawn chhuahna tur, Laldenga Centre lungphum leh project panga dang lungphum a vaiin cheng vbc 2,500 senna tur a rawn hawng a. Kum 36 chhunga Mizoramin vanneihna a tawh ropui ber a la ni hial mai awm e.
PM Modi phei hi chuan North Eastern State-te changkanna tur a vei em avangin vawi 53 zet North East a rawn tlawh kual tawh a, hetiang PM hi India Independence 1948 ata tun thlengin tumah an la awm ngai lo. UPA pian hma daih aṭangin INC hian kum 40 zet Sorkarna a chang tawh a, hetianga development project & scheme chhenfakawm min rawn thlensaktu an la awm lem lo niin a lang.
NDA & UPA awmzia leh an sukthlek dan kan hre tawn ve ve ta. Tikhian tunge min hmangaihtu zawk chu sawi tam ngai lovin a lang mai em? A bikin AR sawn chhuah phei hi chu 1997 chhova AR leh civil mite nen kan buai avanga Pu Denga'n AR-ho hela a puan aṭang khan sawn chhuah tuma beihna a awm tawh a ni. Kan state chhung bikah pawh NDA & UPA-in ministry an in chelh chhawk tawh ṭhin kha a nia. NDA lamin AR sawn chhuah an tum ngar ngar a, UPA lamin an ngaihsak zui lem hlei lova. Chutiang reng renga kum 26 vel a liam hnuah a lo hlawhtling dawn ta hi a lawmawm hle a ni.
Laldenga Centre din pawh hi Pu Laldenga (L) hian a phu ve hle a ni lo'm ni? Khati tak khan Pu Denga khan AR sawn chhuahna tur khan Sorkar laipui lamah nawr ta lo se’ng chuan kumkhua pawhin AR-ho hi an che dawn lo niin a lang. Mahse, NDA lamin beidawng duh lova theihtawp chhuaha an beih ngar ngar avangin tunah hian a hlawhtlinna kan hmu chho dawn ta mek zel a ni e.
Khatih lai vel khan UPA lam kha chuan "Khawpui laili aṭanga sipai insawn chhuak ka hre ngai lo” te kha an ti hial nia sawi a awm a. An lo ti tak tak a nih ngai chuan UPA hian Zoram mipuite min lo hmangaih ve vak lo a ni ngei ang.
NDA an ni emaw, UPA an ni emaw, tu sorkar pawh ni se, ram tana an thiltih ṭhat leh chhuan tlak, chawimawi phùte chu chawimawi hreh lo ila; sawisel ngaia an awm chuan huaisen takin sawisel ngam ila tun ai hian hma kan sawn ngei ang.
Entirnan:- Mizo Union hun laia Pu C. Pahlira MDC-in Aizawl khawpui veng hrang hranga kawng a sial ṭhatzia te; Pu Hawla’n Lengpui Airport leh Sairang thleng rel kawng a ruahman te, Helicopter service a ruahman te; Pu Zorama’n AR sawnchhuah policy a kaltlangpui ṭang ṭang te; ramri inkahnaah kan sipai huaisente social media a an thlavang a hauh ngam te; MP Pu Vena’n Parliament kawta Mizo hnam huaisen taka a ṭan ngamte kha kan fakin kan chawimawi ngam tur a ni.
Mahni ṭan lam party-te thiltih chauh sawimawi kan chin ṭhinna hian kan ram kalsualna a thlen fo a nia. Tunah pawh kan Revenue Minister-in sipai ram chhunga LSC lo nei rutu civil mite show cause notice a pe ngam hi a fakawm a, a tawp thlengin ṭang ngam se ava tihzia dawn em! Engpawhnise, a tlangpuia lakin UPA sorkar ai chuan NDA sorkar hian kan Zoram hmasawnna leh dinchhuahna tur kawng a takin a thawk tam zawk a ni.
Chuvangin, NDA nge UPA tuin nge min hmangaih zawk tih chhanna chu tun dinhmun thleng hi chuan NDA-in min hmangaih zawk niin a lang.
- Dr. C. Lalrampana