AN KHENGBET EMAW AN TI A, AN KAITHO ZAWK A NI
BJP mut mawh hnar mawh a nih ṭan dan: Kum 2014 MP inthlanah Congress Party chu India ram pumah nasa taka paihthlak a ni. Tichuan Rahul Gandhi chu kum 2017-ah AICC President niin, hemi hnua State inthlan lo awmah te India ram mipui leh BJP leh media te mak tih khawpin Hindu thimpuina hmun Chhattisgarh, Rajasthan leh Madya Pradesh inthlanah te Congress chu hnehna a rawn chanpui der mai. India Today phei chuan “News Maker of The Year 2018” ah a puang hial a ni.
Kum 2019 MP inthlanah amahah Party mipui leh India ram mipui beiseina a san ang aiin, Congress Party a rawn chet ṭhat pui ta lo hle a ni. Heta ṭang hian Party Senior leh amah mimal inkarah inhmuh thiam lohna neuh neuh a awm ṭan. President a nihna pawh a kalsan a, a vanduaina a kal tluang zel a, inthlan a awm apiangin Congress Party an che chhe chho tulh tulh a, a mawhphurhnaah media leh a khingpui Party, BJP leh a dangte chuan an bel chho ta zel bawk a ni.
A khingpui ber, Modi-a phei chuan a kohel nan “Pappu” (Naupang te) tihte a phuah a, amah elsentute kohna ber pawh a ni chho ta zel a ni.
Hetih chhung hian Congress Party pawh Rahul Gandhi President anih loh chuan che thei tak tak lo anga inngaihna lian tak an nei. President nihna pawm turin vawi engemaw zat an nawr. Ani lahin a rilruah Congress kal zel dan turah ruahmanna dang a nei fel daih tawh a ni. BJP leh midangin an beihna ber “Congress Party Gandhi chhungkaw lalna Party mai a ni” an tih fo chu tih tawp a, Party President-ah Gandhi chhungkaw mi leh sa an awm loh phawt chu Congress Party insiam ṭhatna bul hmasa ber turah a ngai a ni.
Tichuan, Party pakhat chauh President nihna chu hnawl felin, India ram mipui zawng zawng aiawhtu nihna thlarau thar nen Bharat Jodo Yatra kawngzawhpui neih a ruahman ta rup mai a. He kawngzawh hi mipui beiseina aia nasain a hlawhtling ta ngiang mai. India ram media zawng zawng tulhruitu leh BJP thawm nei thei lova siamtu, India ram Politics mellung thar a ni ta der mai.
He kawngzawh hian Congress Party chhunga neuh neuh awm pawh a rawn nuaibo vek a. Social activists leh milar leh mipui nawlpui ten he kawngzawh hi a thlarau changin, an ṭawmpui zel a, a tawi zawngin, Congress Party pumpui chu hriak thar a thih a, India ram mipuiin Congress-ah beiseina nung an neih thar phah a, chu chuan BJP Party chu thlamuang taka awm hle hle thei lovin a rawn siam a ni.
BJP leh a lamṭang media thlengin Rahul Gandhi T-Shirt hak man zat mai mai pawh ruihpui tham a tling ta der a ni.
Tichuan India rama mi pakhat hausa chak em em mai, kawvel huap pawh hausa ber 3-na rawn ni pha, Gautam Adani leh PM Modi-a te hnungzang thak inhiah tawh dante chu Parliament-ah an thlalak nen a rawn au chhuahpui a. Adani hausakna pawhin a tlak hniam phah nasa hle. Tunah phei chuan 25-naah a tla thla tawh a ni.
England-ah a kal a, Cambridge University-ah thusawi tura sawm a ni. Hetah hian India ram Democracy chu dinhmun derthawng taka a din thute huaisen takin a sawi chhuak a. Heng phei hi chuan Modi-a leh a Cabinet te sahuat a dek zar mai, India rama a lo haw pawh, Parliament-ah ngaihdam a dil hmasak loh chuan a thusawi ve pawh phalsak a ni ta lo.
Parliamnent-ah Treasury bench lam chu an Opposition tal chiam a, India ram history-a la thleng ngai lo, Opposition Party zawk thusawi phalsak an ni lo. Budget pawh sawihona awm lova Passed a ni. Rahul Gandhi hian vawithum ziakin Speaker hnenah thusawi a dil a, phalsak a ni chuang lo.
Tunah meuh chuan Rahul Gandhi, BJP leh a lamṭang media ten an hmusit em em, “Rahul Gandhi hi BJP tan chuan 'ro' ṭha ber a ni” tia an lo sawi ṭhin chu a dik tawh lohzia India mipui, BJP leh media mite tan chuan phat chi rual a ni ta lo. Modi-a leh a hote ngaihtuahnaa awm lian ta ber chu “Engtin nge kum 2024 Lok Sabha inthlan hi chuh thei lova kan siam ang?” tih a ni ta ringawt mai a ni.
PHIARRUK AN ṬAN TA: Ni 7th Feb 2023-ah Parliament-ah Adani leh Modi-a hnungzang thak inhiah tawn dan hi Rahul Gandhi hian a sawi chhuak a. Hemi ni aṭanga ni sawm, Dt. 16th Feb, 2023-ah Gujarat MLA, Purnesh Modi-a chu Surat, Gujarat High Court-ah kalin Rahul Gandhi laka intihhmingchhiatna thubuai a lo thehluh tawh chu a tinung leh a, tichuan Gujarat Session Court chuan Dt. 23rd March, 2023-ah Rahul Gandhi chu Criminal Defamation Case siamsakin, IPC 499 leh 500 hnuaiah thiam loh chantir a ni ta a ni.
Kum 2019, April ni 13, MP inthlan campaign-naah Kolar, Karnataka-ah Rahul Gandhi hian Pawisa note Rs. 500 tihthih chungchangah Modi sawrkar chu sawiselin, “He thil pakhat hi a awmzia min hrilh teh u, Nirav Modi, Lalit Modi, Narendra Modi. Eng vanga hengho hi Modi tih vek an nih, heng rukruho hian engti anga Modi tih hming pu vek thei nge an nih?” tih a sawi chu “Modi hnam hming a tichhia” tiin BJP MLA hian April ni 16, kum 2019-ah Gujarat Session Court-ah thubuai a lo thehlut tawh a, engmah awmzia a awm lo va, tichuan kum 3 hnu, kum 2022 march thlaah a thehlut nawn leh a, hetah pawh hian Session Court hian mi pakhat tihbuai tuma thubuai ngai thehluh fo chu a ṭha lo tiin a lo hnawl leh a ni.
Hemi hnu hian Gujarat High Court-ah kalin a thubuai thehluh chu tihkhawtlai a ngen a, Dt. 7th March, 2022-ah a thubuai chu Stay a ni ta a ni.
Tarlan tawh angin, Gautam Adani leh Modia inzawmna Parliament-ah Rahul Gandhi’n a sawi chhuah takah chuan hei zet hi chuan India ram pumah nghawng a nei a, BJP tan pawh ngawihbopui mai mai chi a ni lo a ni ang! Gujarat Session Court Magistrate, he thubuai lo hnawl ṭhin tawhtu chu thlak a ni a, Magistrate thar a lo awm ta zel nen, Rahul Gandhi laka intihhmingchhiatna thubuai chu tharthawhleh niin, Magistrate thar chuan thiam loh chantirin, Criminal Defamation Case-a hremna na ber, kum 2 chhung lungin tang turin Rahul Gandhi chu thiam loh chantir a ni a, amaherawh chu a thubuai khinletna hun ni 30 chhung pek a ni.
Tichuan, Rahul Gandhi chu Dt. 24th March 2023-ah Article 102 (1) (e) leh Representation of People Act, 1951, Sec. 8 (3) hmangin Lok Sabha Secretariat aṭangin MP a nihna hlihsak a nih thu hriattir a ni zui ta bawk a ni. A chunga an dan tlawhchhanin a tarlan danin, “MP emaw MLA te chu thiam loh chantir an nih a, kum 2 aia tlem lo tang tura hrem an nih chuan Member an nihna hlihsak nghal tur a ni. Jail kum 2 a tan hnuah, kum 6 dang Disqualify chhunzawm tur a ni,” tih a ni.
Darkar 24 chhungin Rahul Gandhi chu kum 19 chhung a lo awm tawhna MP Bungalow pawh chhuahsan tura hriattir a ni bawk.
DAN MIT AṬANGA THLIRLETA RAHUL GANDHI-A
HREMNA SAWISEL A NIH DAN:
1) A thubuai thehluttu Purnesh Modi, BJP MLA hian amah mimal tihhmingchhiat a nih dan leh Rahul Gandhi’n tihhmingchhiat hrim hrim a tumna finfiahna ṭha tawk (Beyond reasonable doubt) a nei ngei ngei tur a ni. Cross examination an neihnaah ama mimal tihhmingchhiatna a awm loh thu a sawi thung.
2) Rahul Gandhi’n Modi hmingpu a tihte hi mi pathum an ni. Hengho hian intihhmingchiatna thubuai an thehlut tur a ni. A hming lam tel ve loh, a thubuai thehluttu leh he inhremna dan hian inlaichinna a nei thei lo.
3) Modi tih hi hnam/chi pakhat hming a ni lo.
4) 202 Crpc-in a phut angin Gujarat Session Court Magistrate hian he thubuai hi a thuneihna huam chhunga thleng a ni em tih leh, a hmunah amah emaw, Police emaw, ami rin zawngte tirin thubuai atan ngaihtuah chhunzawm tlak a ni em? tih zirchian hmasakna (Preliminary Enquiry) a nei lo.
5) India Danpui, Article 103 hnuaiah chuan Disqualification hi President of India chauhin a ti thei, Election Commission rawn chungin.
6) Dan kalphung dik takah, Thiam loh chantirna (Judgement) leh a hremna dan (Sentence) hi hun hran, ni hranah puan ṭhin a ni. Nikhat thil thuin tihfel nghal ve ve a ni ngai lo.
7) Gujarat Session Judge hi ama thutlukna (Verdict) ngeiah hian a chiang lo. A chhan chu appeal-theihin a siam a, ama thutlukna (Verdict) ngei pawh amahin a pawt khawtlai (Stay) leh a ni.
8) Thiam loh chantirna (Conviction) chu a awm, amaherawhchu a hremna dan hi Stay a nih avangin ni 30 chhung chu Rahul Gandhi MP nihna hi hlihsak ngawt theih a ni lo.
9) India ram History-ah tu mah Criminal Defamation-ah hremna na ber, kum 2 chhung tang tura an chungthu rel an la awm ngai lo. Chuvang chuan hei hian a tih chian chu Rahul Gandhi-a MP a nihna hlihsak theihna dan, Kum 2 chhunga tang tur hrim hrima khalh luh tumna, ruahman lawkna fel tak a awm a, Politics-a inhuphurhna vang chauh a ni.
10) “OBC (Other Backward Classes)-a Modi tih hming chi leh hnam tihmualphona a ni” tia an hekna hi thu tling lo a ni. Rahul Gandhi’n Modi hmungpu a lam chhuahho hi mi hausa leh mi vantlang chunglam vek an ni.
RAHUL GANDHI-A HREMNA DAN HI ENGTIN NGE DAN LAMA MITHIAMTEN AN SAWI?
Sunjoy Hedge, Sr. Advocate, Supreme Court chuan, “RPA Sec. 8 (4) leh (3) hi Supreme Court-in a hrilhfiah dan chuan automatic-a Disqualify nghal tur chu a ni. Amaherawhchu Thiam loh chantirna (Conviction) leh hremna (Sentenced) kha a kaldun ngei ngei tur a ni thung. Rahul Gandhi Case-ah hi chuan Thiam loh chantirna (Conviction) chu a awm, mahse hremna (Sentence) hi stay a nih avangin a awm lo a ni. Lok Sobha Secretariat hi an hmanhmawh lutuk deuh a ni. An disqualify hma hian Attorney General emaw, Dan lam thiamte Speaker hian a rawn hmasa tur a ni. Idi Amina’n (Uganda Dictator nunrawng hmingthang, mihring sa pawh a ei an tih kha a ni) “Freedom of Speech chu ka tiam thei che u a, Freedom after Speech chu ka tiam thei lo che u” a tih ang chauh kha tuna India ram dinhmun hi chu a ni. Criminal Defamation avang hian mi tu mah kum 2 chu sawi loh, thlaruk chhung hrem pawh hi ka la hre ngai lo,” a ti.
Shadan Farasat, Advocate, Supreme Court chuan, “Rahul Gandhi chungchanga thubuai an thehluh a hlawhtling hi thil mak tak a ni. Heng insawichhiatnate hi chu India Politics-ah hian thil thleng pangngai a ni. Lak thutak chi a ni lo, chuvang chuan he thil hi Criminal Defamation atan chuan thu tling a ni lo (Unfit case for Criminal Defamation). Dan hi fiamthu thawh nana hman chi a ni lo,” a ti bawk.
RAHUL GANDHI THUBUAIIN A NGHAWNGTE:
Politics hi chu inbeih lenna ram a ni ve hrim hrim. BJP pawh hian heti tak hian an Party tan chhiatna thlentu tur leh Rahul Gandhi, Congress Party leh Opposition tana ṭhatna tur leh ṭanrualna tur a ni tih hi hre lawk ngat se chu! Thubuai hi an thehlut lo tawp ang. Tunah chuan an inchhir hle tawh ang a, an tlakna tur kawngkapui chu anmahni ngeiin an hawng ta tih hi an inhrechhuak ngei tawh ang.
Rahul Gandhi an phumbo dawn emaw an tih hi, an kaitho lek zawk a ni. Media Pakhat phei chuan, “Rahul-a kha Gandhi-ah an siam ta a ni,” a ti. Tunah chuan Rahul Ganhi hi kum 2024 MP inthlan hun atan BJP hian an hlauh ber a ni tih bak hi an disqualified hian a rawn nemnghet a. An disqualified aṭanga rei lo teah, May ni 10-a inthlang tur Karnataka State-ah Congress dinhmun Opinion Poll-ah a rawn tisang nghal ut thei a ni.
“Tunah rih chuan Rahul Gandhi leh Congress Party tan chuan beihna na tak a ni thei, amaherawhchu Lok Sabha aṭanga Rahul Gandhi bantir a nih hian Bharat Jodo Yatra hlawhtlinna a rawn nemnghet a ni,” tiin Zoya Hasan, JNU School of Social Science Proffessor chuan a sawi.
Sushila Ramaswamy, political science professor, Jesus and Mary College chuan, “Gandhi-a disqualification hian mipui khawngaihna a hlawh chhuak ngei ang,” tiin a sawi bawk.
“BJP hian Rahul Gandhi landan chu thlakthlengsakin, Congress Party tan malsawmna an thlen a ni,” tiin, NRI Vikram Bajwa, Political Analyst, Vancouver, Canada pawhin a sawi. Political Analyst, Sunil Tiwari chuan, “Tunah zet chuan Rahul Gandhi chu BJP tan chuan Insurance Policy ang chauh a ni ta lo,” a ti bawk.
“Sawrkar lai hian Gandhi hi a um zui lutuk chuan, Opposition Party zawng zawng hi amah duh turin a khalhkhawm zawk dawn a ni, mipui lainatna a dawntir bawk ang,” tiin Narendra Kumar, Political Science Professor, JNU, Delhi chuan a sawi bawk.
Mayank Jain, Director, Route Stawk Films Pvt Ltd, chuan Gandhi disqualification hian amah a ṭhat thar thut leh thawhrim vang pawh ni lovin, mipui lainatna a hlawh chhuahtir dawnah a ngai a, “I khingpuite chu hmingthanna tlangah dintir suh, sawichhiat rengna aṭang phei chuan. Indira Gandhi ang khan Rahul Gandhi pawh hian a phu leh thawhrimna vang ni lovin, mipui khawngaihna leh lainatna a dawng dawn a ni,” tiin a tweet bawk.
A ni teh tak, NDTV Anchor Sarah Jacob pawhin BJP thupuangtu a kawmnaah BJP thupuangtu chuan, Indira Gandhi’n Emergency a puan thu kha a rawn sawi chhuak a, ani chuan, “Indira Gandhi khami avanga hrem a nihnain Congress Party a kaitho leh ang kha, tuna Rahul Gandhi chungchangah pawh hian a rawn thleng dik leh dawn a ni maw?" tiin a chhang a ni.
Indira kha Emergency a puan hnu, kum 1977 inthlanpuiah a tling zo lo. Hemi hnu Oct, kum 1977-ah Sawrkar lai Janata Party Morarji Desai kaihhruai hnuiah man a ni. A tukah chhuah leh a ni. Hemi hnu, kum 1978-ah Chikmagalur, Karnataka By-election a chuh leh a, thlan tlin a ni. Amaherawhchu Janata Party, Morarji Desaia kaihhruai chuan phum bo hlen dan an la ngaihtuah chhunzawm zel. By-election a tlin aṭanga thla khat hnu vel lek, Dec, 1978-ah an man leh a, ni 19 Dec, kum 1978-ah Lok Sabha-ah a chungchang an rel a, MP a nihna hlihsak bakah, Jail-ah thawn an rel thlu ta a, hemi ni la la tlaiah Tihar Jail-ah thawn a ni a. Ni 7 chhung a tang a ni.
Vawi hnih an manna hi chuan India ram mipuiah Indira Gandhi khawngaihna a hlawh chhuahtir ta hle a ni. Politics-a inphum bo tumna a ni tih kha mipui pawm dan a ni. Emergency a puan avanga mipui huatna zawng zawng chu khawngaihnain a thlaktir a, Congress Party chhungah pawh boruak a siam danglam ta zar mai. Congress Party a kai harh mai a ni ta lo, India ram khawpuiah Congress Worker ten buaina siamin, lungawi lohna an lantir a, a ṭhenin Silai lem nen Indian Airlines an lo Hijack vel bawk. Heng ang Congress Party boruak thar zawng zawng leh mipui lainatna Indira leh Congress Party dawntirtu chu, phum bo tumtu Janata party leh an PM Morarji Desaia te kha an ni.
Kum 1980 inthlanpui a lo thleng, Congress Pary chuan hneh takin Sawrkarna a rawn siam leh a, PM atan Indira Gandhi pawh chu lakluh a ni leh ta a ni. Rahul Gandhi leh a pi, Indira Gandhi chunga thil thlengte hi mak ve deuh chu a inang chho em em mai hi a ni.
Rahul Gandhi Party President a rawn nih chhoh khan a tana Party chhunga hnawk em em, Party Senior intelkhawm G-23 an tih mai chu an awm. Indira Gandhi, naupangtea Party-a bul a rawn ṭan pawh khan a tana hnawk em em mai, Party Senior intelkhawm Syndicate an tihho chu an awm ve bawk. Tuna Rahul Gandhi’n MP a nihna aṭanga disqualified a ni a, a pi Indira Gandhi pawhin June ni 12, kum 1975 khan Allahabad High Court aṭangin disqualification hi a lo tawk ve tawh a ni. Hmanni khan Rahul Gandhi hian UK tlawhin, House of Commons-ah leh Cambridge University-ah te thusawina a nei. Kum 45 kalta, kum 1978, November thla, Opposition-ah an awmlai thoin Indira Gandhi hian UK a lo tlawh ve bawk. A tupa ang chiahin, House of Commons leh Cambridge University-ah thusawina a nei ve tho. An pitua UK an tlawh a, an thusawi dan hmang pawh hi a inang a ni. Indira Gandhi'n UK a tlawh hnu, kum hnih vel, kum 1980-ah MP inthlanah Congress Party-in hnehna an chang a, Rahul Gandhi pawn UK a tlawh hnu, kum 2024 MP inthlan lo awm turah hian a pi sulhnu ang hi, a tan leh Congress Party tan a rawn herh chhuahpui ve ang em?
Rahul Gandhi thawm hian tunah chuan India ram mai ni lovin, khawvel dang thleng pawhin a nghawr nghing tawh a ni. Germany ramin thuchhuah siamin, “Rahul Gandhi chungchang chu ngun taka an en zui reng thu an sawi”. Hemi hnu hian US pawhin hetiang ang thuchhuah hi an rawn siam zui ve leh a ni. Modi atan Rahul Gandhi disqualified hi khawvel dang lakah pawh a hmai mawkna mai chauh a ni ta zel zawk a ni.
Tin, disqualified a nih a, a bungalow thlenga chhuahsan tura an tih takah chuan Nehru-a tupa hian ama pualin in leh lo tlukluhna tur a lo la nei miah lo tih chu India ramin a hre thar ta zel a. Delhi Women Congress Sevadal president, Rajkumari Gupta chuan A pi Indira Gandhi’n a pek, Delhi, Mangolpuri veng-a a building chhawngli chu Rahul Gandhi atan a pek thu a sawi a ni. Tin, thil mak deuh chu, Hindu puithiam, Mahant Sanjay Das pawhin Ayodha-ah Rahul Gandi tan hmun an lo pek theih reng thu leh, an hnenah a awm duh a nih chuan lawm taka an lo dawnsawn theih reng thu a sawi ve mauh bawk. Hei hian a entir chu Hindu Puithiamte pawhin Rahul Gandhi-a lam an ṭang hle a ni.
RAHUL GANDHI-A KHENBEH HIAN OPPOSITION-HO
ZAWNG ZAWNG A VAWKHAWM:
BJP hian Modi-a lan ropui zel an khelh lai hian Party ang chuan an tla chhe sawt hle a ni. NDA anga a tir aṭanga an thawhpui Party 20 dawnin NDA hi an chhuahsan tawh a, a ṭhen Congress nen an thawkho tawh bawk a ni.
BJP kal fawr ta lutuk hian NDA anga Party a thawhpuite a chan mek rualin, heng Opposition Party ho hian engtin nge BJP chu Kum 2024 inthlanpuiah an hneh theih nan an thawhho ang tih hi an ngaihtuah ber pakhat a ni. Congress chu hma la vat turin an nawr nasa hle ṭhin a, amaherawhchu thawhho dan tur kawng dap mai dan tur an bangbo viau laiin, an beisei loh lam aṭangin Rahul Gandhi dislification hmangin BJP hian a rawn vawkhawm ta thut a ni. Kha chen Congress thawhhopui harsa ti ber, abikin TMC leh AAP te pawhin Rahul Gandhi thlavang an rawn hauh ta zel a, Congress Party, BJP tih loha National Party lian ber thlazar hnuaiah opposition Party zawng zawng hian thawhhona ṭha an neih vat loh chuan, BJP hian a mal te tein a rawn hling nghauh nghauh dawn tih hi an hrechiang tawh hle a ni.
Tunah hian thawhhona tur Thuthlung atana auhla tur pawh BJP hian a rawn pe tel nghal a ni ber a, chu chu “India ram Democracy chhanchhuah a ngai" tih hi a ni. He slogan hian tunah hian Opposition Party te chu Nihliap Pakhat zar hnuaiah a tawm hultir ṭhup mai a ni.
Congress an ni emaw, eng party pawh BJP sawrkar paihthlak duh tawh phawt chuan Rahul Gandhi buaipui vang ni lovin, India ram Democracy zawk chu hum a ngaih thu hi an thuken inṭawm lian ber a ni ta a ni.
Kum 2019 MP inthlana BJP-in Vote an neih zawng zawng chu 39% a ni. India mipui BJP duh lo zawng vote 61% hi Opposition ṭangrualin an huikhawm thei a nih chuan BJP mal ringawt hi huphurh thamah an ngai tawh lem lo.
Hetia Opposition zawng zawng deuhthaw thawhhona hmel a rawn inlar ṭan takah chuan Modi-a’n a hmelhmate tihchhiatna hmanrua atana a hman ber Agencies CBI, ED leh a dangte pawh an tawmim zo ang tih hlauhthawnna a nei ṭan ni ngei tur a ni. CBI te chu huaisen turin a fuih ta kuk kuk reng mai a ni.
Congress Senior leader leh Dan lam thiam hmingthang, Abhishek Singhvi chu engtia thawhhona thuthlung chu siam tum nge an nih tih Media lamin an zawhin, ani chuan Legal Cell ang zawnga thawhhona bul chu ṭan phawt a ṭhat bera rin thu a sawi a ni.
Rahul Gandhi thubuai hi Dt 3/4/2023 khan Gujarat Session Court-ah appeal leh a ni a, Court hian an appealna hi lo pawmsakin, thubuai sawiho lehna hun atan April ni 16 hi ruat a ni. Congress Dan lam thiamte chuan Gandhi-a thubuai hi chinfel an huphurh lo hle a ni.
- Rosangzuala