MIZOTE LEH SURVEY
National Survey Day April ni 10 a lo ni leh ta a. He ni pual hian “Mizo te leh Survey” tih hi Mizo mipuite leh thil hre zawkte cho chhuahna a nih beiseiin ka hriat dan beitham tak hi ka han ziak ve teh ang. Kan thupui aṭang ringawt pawh hian mi tam tak chu kan mikhual nghal hle ang tih a rinawm. A chhan chu Mizo mipui hrim hrim hian survey tih lam hi kan in hnamhnawih ngai meuh loh vang te, kan tan a ṭangkaina kan hriat loh vang te pawh a ni thei ang.
Land survey-in a ken tel tlat zingah kan sawi leh kan hriat ṭhan em em inhmun leh huan pass 'a ram map' ti a kan sawi te, World Map, India Map, leh Mizoram Map, etc., kan tih ang te hi a lo chhuah dan ber chu Survey aṭanga siam a ni.
Survey han tih ngawt mai hi chipchiar taka sawi hun a ni lova, heng - Industrial Survey, Economic Survey, Statistical Survey, Land Survey etc. bakah indona lamah Recconaisance Survey, hmelma enthlakna lam zawng zawngte pawh Survey tih hian a huam a ni. Eg. Mosia hunlai a Josua leh a ho ten Kanan ram an va enthlak te pawh kha survey tia sawi theih a ni.
Mizote hian survey kan hmelhriatna ber pakhat chu kan Inhmun leh Huan ram teh dan hi a ni a, a tehtute hi Surveyor kan tih tak te hi kan hmuh leh hriat tlangpui chu an ni. Heng leilung leh a pian hmang Terrain and Topographical zirna hi Geodesy Subject a chiang tak a zir a ni a, chutianga a pian hmang zia, leh lan dan chu Geographical feature ti te pawhin sawi theih a ni bawk.
Ram hmel lan dan leh a zau zawng hriat a tih lanna ber chu Land Survey neih aṭangin a ni a, chutiang lam zir te leh thiamte chu Surveyor kan tih tak te hi an ni. Scale hmanga Map-ah dah chhuah a nih hian ram zau pui pui leh kawng kawi thui tak tak te, lui luang kawi nguai mai te hi paper tereuh te ah kan lo hmu thei ta a. Thil hlat lam te, thil san zawng te, tui thuk zawng te, a zau zawng te, a len leh tet dan te hi teh chhuah theih vek a ni a, thiamna a san zia ang zelin vansang lam, Arsi hlatzawng te, Ni leh Thla leh kan awmna lei lenzawng leh an inkar hlat lam te thleng hian teh theih vek a nih avangin zirlaibu-ah pawh mithiamten an teh chhuah sa an ziah chu kan lo hmu in kan lo hre ve thei ta ṭhin a ni.
Tunlai thiamnaah phei chuan Sastelite Imaginary leh GPS (Global Positioning System) leh Total Station hmangin awlsam tak leh chiang taka teh theih a ni hial tawh a ni.
Mizoram bikah chuan kan pi leh pute hunah khan Tlangsam Sap tia kan hriat te kha surveyor ho ram map siama vak vel an ni a. Kan Mizo History vanglai kum 1865 vel pawh khan India ram hmun ṭhenkhat “North Eastern Frontier and Burma” tiin Map anlo siam daih tawh a ni.
Heng hun lai hma kum 100 kal ta kum 1767-ah India ramah hian General Mackenzie-a hoin Survey hi bul an lo ṭan tawh a. Chutih laiin Mizote hi chuan Tlangsam Sap kan tih mai ṭhin khan engnge an lo thawh ṭhin tih kan ngaihtuah ngai lo a, chu bakah Mizo zingah hetiang lam buaipuitu Survey of India a thawk leh in hnamhnawih kan awm ngai meuh lo a ni.
Survey of India hnuaia thawk kan neih hmasak ber chu Pu Vanhnuna leh Pu Thanzauva khan kum 1944 – 1956 velah an thawk vea sawi a ni. Chumi hnuah Pu Vankhuma Mission veng chu kum 1956 vel aṭangin Estt & Account officer-in a thawk ve leh a ni.
Technical lamah chuan Pu HL. Chungnunga leh Pu S. Rolianthang, Joint Director of survey (Retd.) te chuan Kum 1972 khan Surveying Technician Course kum-2 Training an zo ve chauh a, hei hi Mizo te Survey Technician kan neih hmasak ber an ni mai awm e. Mizoram Union Teritory kan nih hnuah mi ṭhenkhatten Short term course te training neiin kan mi hmasate hmalakna azarah kum 1980 hnu lamah Mizo eng emaw zatin Survey of India hnuaiah Training an nei chho ta zel a ni.
Surveyor hna hi kan hriat loha leiah Mizote hian kan mamawh ang hu in kan bawh lo hle mai a, a pawimawhzia leh a ṭangkai dan kan hriat tawk loh vang a ni mai thei e. Tin, Revenue depth a Inhmun teh chauh hi kan hriatthiam tawk a nih vang pawh a ni ang, hei hi chu a ve lek chauh a ni.
Mizoramah hian Survey hna a tam em em zawk a, Development work hna reng reng hian Surveyor thiam tak a mamawh vek a, project work-ah survey a ṭhat loh chuan programme leh estimate a dik thei lo va, hun leh thain a tuar a, alo thlawna sum tam tak khawhralna a ni bawk. Land Survey lam khawihtu Revenue Dept. pawh hian a duhkhawp ang mi thiam Surveyor a hmu lo a, chu bakah department hrang hrang PWD a Road Survey leh Profile Survey te Building Construction atan te, PHE-ah Tui Pipe line tur te, Reservoir atan estimate siam etc. te, P&E lamah Power line leh Site location etc. te, Geology & Mining te, UD&PA (Town & Country Planning) te, Minor Irrigation leh AMC etc. te thlengin Surveyor Training chhuak mi thiam hna thawk tur duh ang an hmu thei lo ti ila tun dinhmunah chuan kan sawi sual awm lo ve. Heng Construction Company hrang hrang, Mizoram Contractor lian leh Consultancy Firm te hian Surveyor mi thiam an mamawh ngawih ngawih a, phai lam aṭangin an hmuh ang ang an la chhuak a, Mizoram leilung leh environment an hriat chian loh vangte leh an efficient tawk loh avangte hian an hnain a tuarin a buai phah nasa hle.
Training na lam han sawi thuak thuak ila. India rama survey lam Training-na kan neih hmunpui ber chu Department of Science and Technology, Government of India, hnuaia awm Survey of India enkawl Centre for Survey Training, Hyderabad hi a ni a. Survey hi ram venhimna lam defence nen hian a inkaihhnawih tlat ṭhin avangin a hotu lu ber pawh Surveyor General a ni a, Sipai Major General post pakhat a ni ṭhin. Hyderabad Survey Training na hmuna a hotu ber chu Addl. Surveyor General a ni a, a hnuaiah Director, Dy. Director etc. a awm thla zel a, heng post te hi Brigadier, Colonel te, Lt. Colonel etc te hian an luah fo a ni. Sipai Officer, Survey lam thiam lo an awm ngai lo va, training pawh an nei ngei ngei ṭhin. Tunah chuan Centre for Survey Training tih chu I.I.S.M (Indian Institute of Survey And Mapping) tiin a hming thlak a ni tawh a, Entrance pawh Competitive- cum- Selection base-a lak a ni. Survey training hrim hrim hi a chi a tam a, quality leh a mamawh Qualification pawh a hrang nasa.
Kar khat (One week) aṭanga kum 2 (two Years) thleng te, Master degree te pawh a neih theih a ni, Basic Course, Refresher course (Short course), leh Advanced Course-tein an ṭhen hrang a, kan mamawh nia lang Basic Course chauh lo tarlang ta ila :
1. Survey Engineer Course [Course No. 500) Duration : 18 months, Course fee : Rs. 400000/- , Edu. Qualification : BE(civil), or MSc with(Math. BSc Level), or Completed Course No. 400 (Mizo zingah he degree zo hi an la awm lo nia hriat a ni)
2. Surveying Supervisor (Course No. 400 ), Duration : 24 months, Course fee : Rs 400000/-, Edu. Qualification : BSc (Math.) or Course No. 200/150 Completed (Mizo hi mi 22 vel he degree zo hi an awm tawh)
3. Control Surveying Technician (Course No. 200) Duration : 12 months
(Mizo hi mi 12 velin an zo tawh a, tunah he course hi tihtawp a ni tawh)
4. Surveying Technician (Course No. 150), Duration : 24 months), Course fee : Rs 400000/-, Edu. Qualification : XII (Sc) (Mizo he course zo hi mi 100 chuanglai an awm tawh a ni)
Surveyor hna hi sorkara lut kher lova hna hmuh leh thawh mai theihna ṭha tak a ni a, Sorkar pawhin a duh ang Qualification nei Surveyor a hmu lo a, Private Company phei chuan an hmu lo lehzual a, risk la ngama zir phei chuan Mizoramah mai pawh hian sum tam tak sen ngai lova pawisa hlawh chhuah theihna awlsam tak a awm a ni.
Contract cost aṭangin eng emaw zat hi Survey cost a ni tlangpui a, pawisa nei lo tan pawh a tuimi tan chuan loan laka risk ngam chuan repayment hun pawh rei lo te chhunga rulh lehna awlsam pawl tak a ni thei a ni.
Survey Engineer 500 course leh Surveying Supervisor 400 course-a subject ṭhenkhat tarlang ila, Full mark = 200, Pass mark = 90 a ni a, ṭan ve deuh chu a ngai.
1. Fundamental Survey or Basic Survey
2. Cartographic Survey
3. Photogrametric Survey (Now Remote sensing & Digital Photogrametry)
4. Aerial Survey and GPS survey
5. Theory of Astronomy
6. Geodesy
7. Topographical Survey
8. Survey and Levelling(GIS and application)
9. Mathematics and Applied Statistic
10. Theory of Computer and Application
11. General Administration and Organisation
Practical hi 500 course-ah hian Training time atangin 25% Field work, 75% Theory hun hman a ni a, 400 Course ah chuan 50% Field Work, 50% Theory a ni thung.
Engpawhnise, ka han sawi duh chu, tunlaiah mi tam takin Engineer te, Doctor te, Civil service lamte hi kan bawh nasa a, sorkar hnain min daih si lo, tin heng hnate hi a thiamthei deuh tan lo chuan han sual chhuah mai theih a ni lo va, ramin a mamawh ve tho, indaih lohna nasa tak kan hriat pawh mai loh leh mi nawlpuiin kan bawh loh a nih avang hian mahni sum senga zir duh tan chuan, a hre deuh turte rawnin risk lakna chi tak niin a lang e.
State Sponsor a nih chuan Qualification pawh hi consideration a awm thei a, Course fee te, subject te pawh a hun azirin a danglam thei a, course fee hian hostel expenditure a huam lo a ni. Hre chiang duh tan Survey of India website (See www.iism.nic.in)
- RC Liandawla