Written by
- Dr. C. Lalrampana

DIKNA CHANVO INZAHSAK

Khawvela democracy ram lian ber India, mihring 1,425,482,974 (tluklehdingãwn khat, maktaduai zali sawmhnih leh Panga, nuai li singriat sang hnih zakua sawmsarih pali) awmna, UN-in July 1, 2023 thlenga a hisap lawknaah phei chuan mihring 1,428,627,663 ni mai turah hian mipui dikna chanvo thuhmun constitution article 12; 14; 15-30-ahte kan nei a, a vanneihthlak hle.

Hetih lai hian article 15 ang chuan tute mah hi sakhuana (religion), chi (race), hnam (caste), hmeichhia/mipa nihna (sex), emaw, pianna hmun (place of birth) zawnga inhmuhsitna leh inthliar hranna reng reng phal a ni lo hulhual. Chuvangin, mitinte hian dikna chanvo thuhmun leh duhthlan theihna thiang kan nei vek a ni.

Dikna inzahsak a ngai

Zaithiam lår leh mi hmingṭha Pu Vanlalsailova chuan ama chhia leh ṭha hriatna thiang hmanga a duh thlanna ngeiin March 15, 2023 zan khan Aizawl Dawrpui Jail venga Pu Liantuala inah ZPM membership fee pein a inziak lut a. A hnu lawk March 28, 2023 khan India footballer hlui Jeje Lalpekhlua (32), AIFF Player of the Year 2016 pawhin Zoram People’s Movement (ZPM) Hnahthial, party general secretary Eddy Zosangliana Colney hnenah memship fee pein a zawm veleh a ni. Zoram pumah sawi an hlawh nghal hat mai.

Heng kan mi lãr leh mi hmingṭha, talent nei ṭhate hian an chhia leh ṭha hriatna thiang hmangin political party zinga an duh ber an zawm a ni mai. An duhthlanna thiang hmanga thutlukna an siam tawh chu tu tan mah sawiselsak a thiang tawh lo; an dikna chanvo (right to equality) an hmang ṭangkãi a ni mai.

Mahse an sêl nasa...

Heng Mizo hnam rolung, mahni inthunun thei, mi hmingṭha, Mizoram leh hnam tihmingṭhatu leh chawimawitute hian Zoram tan theihtawp chhuahin an tha leh zung chakna zawng zawng an hmang ṭangkãi ṭhin a, an fakawmzia hretute vek kan ni.

Hetih lai hian an duhthlanna thiang hmanga political party pakhat an han zawm veleh khan i ṭan lam ni lo political party an zawm vang mai khan social media hrang hrang hmangin an fel lohna lai leh sawisel kai vena lai, an famkimlohna lai, an chaklohna lai i hriat apiang fawmkhawmin engah nge i sawi chhat chiam kher? A puitlin loh thlak emai.

An thiamna (academic qualifi­cation) thleng thlengin an chhiatna lai ber phawrh fai vek tumin engahnge i beih chiam kher le? Zoram tana an lo thawh hlãwk tawhna (contributions) zawng zawngte kha engmah lovah chantir tum niawm takin i bei emaw ni? a zahthlak hle tih i hre lo em ni le?

Pu Sailova phei chu a zai leh thusawi (sermon) thlenga ngaihthla tui tawh lote an awm niawm taka sawi zuite pawh a awm a nih hmel. Hetih lai hian an nihna leh hlutna erawh a pangngai reng tho si a ni. Kristian zaa 85% awmna rama chengte tana tih atan chuan a mawi lo hle a ni lawm ni? Hetiang chin ṭha lo i chin ṭhin hi sim hmiah la a va tihzia dawn em! Chuvangin, beng sikin lo inngaihtuah rawh.

Tunge mi fel famkim chu?

Kan biak Pathian nung chauh lo chu ‘Tumah mi fel tak reng an awm lo pakhat mah an awm hauh lo; engatinge mahni mita khanchhuk awm chu ngaihtuah si lovin, i unau mita hmawlh te tak te awm chu i hmuh ni? (Rom 3:10 & Mat. 7:3). Mahni diklohna hmuh hmaiha mite famkim tawklohna lai erawh hmu thei viau si i nih hi i sim hlauh a va hun tawh tehlul em!

Ram leh hnam, khawtlang leh Pathian tan miin a talent dawn ṭha tak tak an pho chhuah ṭhin te hi a hlu em em a, chawimawi tlak leh chawimawi phu an ni asin. Mahse, i ril rem loh zawng Political Party an nih chuan a maka makin i chirh theh leh si ṭhin. Tumah hi sawiselbo an awm hauh lo tih lo hre ve tawh ṭhin ang che. Nang pawh sawiselbo i ni bik hauh si lo.

A tlangkawmna

8th Mizoram Legislative Assembly term chu a zo hnai ta, ni 250 vel bak hun a awm ta lo. Kumin November 2023 thla tawp lamah 9th Mizoram State Legislative Assembly Members 40 kan thlang leh mai dawn. Inthlan a hnai tual tual ang a, mi engemaw zatin an duhthlanna thiang hmangin an political party duh zawng zuanin an inpein an inlãwm lut leh zut dawn a, milar celebrities-te pawh an tel leh nawk ang. Sailova leh Jejea te i sel ang hian sel dawn la hunin a daih lovang che. Sawiselbo tumah an awm hauh dawn si lo.

Chuvangin, miin a duhthlanna leh chhia leh ṭha hriatna thianga a thlan tawh hnua eng political party pawh a lo zawm a nih chuan i lo buaipui chiam chiam a ngai tawh lovang. I nihna leh i political party vawn lai pawh kha midang tan engmah a ni bik lo thei tih hre reng la. Inenfiah nan hmang hlauh zawk la chatuana nunna Isua hnenah ngaihdam dil la, i sim hlauh chuan ngaihdamin i awm ngei ang. Pathian chu hmangaihnaa khat, thinnel leh zaidam, ngaidam theitu a ni e.

- Dr. C. Lalrampana