Written by
- Rosangzela
Vh

Thutlukna mipui kutah....

Kumin chu MLA inthlan kan hmachhawn dawn ta a, kum 2018 ah khan mipuiin MNF Party chu sorkar kan siamtir a. Beiseina sang tak nen kan thlir a, Minister leh MLA fang mithiam tak tak a nei a, kan beisei pawh a sang hle a ni. Inthlan au hla nuai thum sem mawlh mai kha mipuiin chilthli far duah duahin kan thlir a, nuai thum hi a tlem lova, mirethei tan a hlut dan a sang lehzual.

Sorkar kalsiam a awlsam nan nge Party worker hmaisei chin chanvo in thei sem nan Board hrang hrang an din a, heng board te hi ṭha viau tura ngaih a nih laiin ṭul lova sum khawhralna mai mai a ni zui ta a ni. Mizo mipui hi kan ṭha a, party lamin sorkar an siam duh avanga dawt hmanga min bum pawhin kan chhuzui lutuk lo. Nuai thum sem chungchang pawh kan ngawihpui mai mai a, nuai thum aiah thlai chi ṭhum khat an sem pawhin kan ngawi a, sawrkar sumtuakna atana mipuiah sum chawina kawng hrang hrang an siamin kan ngawi mai mai a. Sawrkar thiltih danah kawngzawh hnan awm tak a awm pawhin kan ngawi mai mai a. Eptu Party lamin thawm an han neih chhoh takah chuan mipui lam pawh benharhin kan awm ve ta a. Eptu lam an chak dan a zirin mipuiin sawrkar chet kan ngaihvenin kan umzui chauh a ni.

Pu Zoramthanga sorkarin a chhuanlam lian ber chu Covid 19 a ni. Covid avanga buaina in hmasawnna sum rawn lut tur a ti ṭhuanawp tih a ni. He chhuanlam hi mipui chuan kan pawmpui a, kan hrethiam em em a ni; mahse, eptu lam bawk rawn au lehin sum luh dan te, a hman dan te an rawn au chhuahpui leh a, mipui lam kan harh leh sawng sawng a. Sorkar inrelbawl dan leh sum chetvel dan hi mimir hriatfiah theih pawh a ni lova, tunlai khawvel hmasawnna zarah an kalphung a ṭhen a zar chu kan hre ve thei a ni. Chipchiar zawka hre duh tan RTI a awm tih hre mahila, kan taimakna hian a tlin lo nge, RTI lam hi kan hmang uar lo hle.

Mipui lamin sorkar chu rethei leh leiba ngah em ema kan ngaih laiin an duhna hmunah sum tam tak sengin hma an la tho a. Hetiang thil a thlen lai pawhin mipui lam chu kan ngawi duk a, eptu pawl lam bawk rawn au lehin sum harsat laia ṭul lo taka sum hman dan te an rawn tarlang a. Mipui kan harh leh ta a. Airport cute ber kan CM-in a atchilh dan te eptute zarah kan lo hria a, chutiang zelin.

Sorkar sum hmuhna leh hmanna te chu mi nazawngin kan hriatthiam loh turin an tlangzarh a. Budget chungchang phei chu a zira zir tham a ni a, mithiamten an rawn ziak a, sawrkar ṭawngkamin an rawn tarlang a mi nawlpui chu kan bo tual tual a ni.

Tunhma deuha kan sawi fo chu, vairamah chuan Union Budget an sawiho laiin chawhmeh bazar (sobji bazar) ah te chuan, purun zuar te, alu zuar te adt. chuan an radio-ah ngun takin an ngaithla ṭhin tih hi a ni. Purun man sang tur emaw tlahniam tur emaw an ngaihven hle a, chutiangin sum­dawnna kawng hrang hrang buai­puitute pawhin an ngaihven viau ṭhin.

Mizo mipuiten state budget kan ngaihven dan a la pawnlawi khawp mai. Eptu lamin CM Pu Rama budget pharh an au chhuahpui a, mipui chanvo tlemzia leh kut hnathawktute tana innghahna tlak a nih loh dan kan lo hre ve a, chutiang zelin mipui lamin harhna kan lo chang ve chauh ṭhin. State budget chungchanga mipui harhna hi Biak In chhunga harhna aiin ramin a chhawr zawk awm e.

Kum 2022 khan khawvel ram hrang hrangah mipui chet chhuahna kan hmu a, Europe lamah France, Britian, Germany, Hungary, Czech Republic, Belgium adt. ah te mipui nawrh huaihawtna kan hmu a ni. Muslim ram Iran lamah pawh mipui lungawilohna kan hmuin hetiang lam chanchin hi kan hre zing hle. India ramah ngei hian mipui chetchhuahna chhinchhiahtlak leh ram nghawng dawt tham sawi tur a tam ang. Swadeshi Movement 1905, Satyagraha, Save Silent Valley Movement 1973, Chipko Movement 1973, Namantar Adolan 1978, Jungle Bachao Andolan 1980s, Narmada Bachao Andolan 1985, Jan Lokpalbill - Anti corruption movement 2011, Nirbhaya Movement 2012 adt.

Democracy ram mipui chuan khawih buai lova kal reng tura ngaih kan nei a, chung chu, ram himna, zalenna, dikna, mipui chanvo, rorelna dik adt.. Mizoramah ngei pawh mipui hian ram hmasawnna kan duh a, kan sawi nasa a ni. Chutihrual chuan mipui hian ram rorelna kailawnah kawng pawimawh ber luahtu kan nihna hi kan ngaihlu thiam lo hle. Sum hmanga lei theih ang lekah kan la in ngai a ni, a pawi ngawt mai.

Ram hrang hrang kan thlirin an ram roreltute thutlukna mipuiin an thlir reng a, a ṭul angin an che chhuak ngam bawk ṭhin. Kan ramah hian eptu party te bengchhen dan a zirin sorkar kal dan kan lo hre ve ṭhin, eptu party lam an ngawih hmak chuan sorkar diklohna kan sepui ruah tawrh mai ṭhin a ni.

Mipui hi i harh ang u. Engtinnge ni ang? Engti zawngin nge kan harh ang? A chhanna chu kan hria. Kumin MLA inthlanah kan chhang fel turah i ngai ang u.

- Rosangzela, Vh