Ka nghakhlel Zoram titi tur!
Kan hriat ṭheuh angin tun thla ni 28 hian Vanglaini Chanchinbu huaihawtin Zoram titi; Mizote'n ral lam kan pan em? (Nau piang tlem leh Mizo mipa thi tam) tih chungchang sawi a ni dawn a, ZONET-ah live a pek chhuah a ni dawn. Mithiamte kam chhuak ngaihthlak a chakawm em em laiin, mi mawlin lo thlir lawk hmasa ve ngawt teh ang. A ṭhu tur zingah he thu hi lo chhiar tawk awm se ka ti hle mai!
Thu pehhel kual lem loin a fiah theih dan tura ngaiin sawi deuh khawl khawl mai teh ang.
Mawhphurhna hlen kim lo Mizo mipa
Kan pi pute hunah chuan sa hlauhawm leh ral laka khawtlang muantu chu mipa an ni. Chutiang chiah chuan lo te vât a, hâl a, mang khawh a, eizawnna bul ṭantu chu mipa an ni ṭhin. Khawtlang himna kawngah mawhphurtu bera an in ngaih ang chiah khan, a tluka an dah pawimawh chu eizawnna, ei leh bâr tur thar chhuaha mi te phak loh mawlh kha an hlau tel a ni. Hmeichhia chu mipa ṭawiawmtu, a kila lung pawimawh erawh an ni reng. Mipa rualin ropuiin an lang ve ṭhin a nih kha.
Tuna kan dinhmun hi sawi loh pawhin kan chiang tlang. Hmanlai angin sa leh ral laka khawtlang muan tura chet lak tum phet a ngai lem lo. Chumi tlukpui ni tur chu kohhran leh khawtlang rawngbawlnaa kan inhmanna hi a a ni chiang a ni.
Hei hi hmanlai mipain sa leh ral laka khawtlang an chhan ṭhin inthlakthlengna dik tak a ni a, kohhran leh khawtlanga kan mawhphurhna chu kan la hlen ṭha em emin a hriat a, sa leh ral lakah khawtlang kan la muanin kan la humhim reng a nih chu, a va ropui em!
Mahse maw… tih a ngai ta tlat mai. Kohhran leh khawtlang rawngbawlna tluk zeta pawimawh ni si, a loa kan awm theih miah loh, eizawnna kawnga kan hmeichhiate aia kan hniam tual tual zawk ta tlat hi a ni pawi em em mai chu. Lo te vât a, hâl a, mang te khawhtuah hmeichhia zawk an tam ta tlat mai!
Chhungkaw eizawnna khaidingtu tam tak chu hmeichhia an ni fur tawh mai bawk. Hei hi khawvel kalphung leh hmasawnnain a ken tel satliah a ni miah lo. Mizo mipain eizawnna kawnga mawhphurhna kan hlen kim loh vang zawk a ni.
Lehlam nuam kan ti mah mah!
Zêp thu a chêng lo, kohhran leh khawtlang rawngbawlnaah Mizo mipa tam zawk hi kan thamral daih atin ni! A… a nihna ang khawl khawlin thil hi sawi miah miah a hun miau mai si a, a hua hua chuan he thuziak hi kan chhiar tihna a ni tal a, a la lawmawm viau tho e! Kohhran leh khawtlanga kan rawngbawlna leh, eizawnnaa kan thawh dan a in balance tâk miau loh avangin eng emaw zâwng taka nghawng chhe zawk hi chu tuar lo thei kan ni lo tlat a ni. Hei hi thudik a ni. A in balance miau loh avangin, tun ang renga kan kal a nih chuan a ṭha zawka kan ngaih pawh hi a chhia hian a va ei chhiat leh hun pawh kan la tawng dawn. Insiamṭhat hi chu kan mamawh a ni.
He kan thil sawi hian hmeichhe dah hniam tumna lam a kawk lo va, mipa va dahsan tâk viau tumna lam a kawk hek lo, mipate kan role play pangngai ni ṭhin khan i awm leh ang u kan tihna mai zawk a ni. Mipa nihna chuan mawhphurhna a keng tel nghal a, chu mawhphurhna chuan rawngbawlna bakah chhungkaw ei leh bar, ram economy thlengin a keng tel tih hi kan hriat tawh hnu mah ni se sawi thar leh fo ṭul a ni ta tlat a ni.
Kan Society hi hnam dang nena khaikhina ralah pawh Society nuam ber pawl a nih ngei a rinawm. Pawl hrang hrang lah kan ngah narawh, huhoa thil tih nuam ti hnam kan ni a, chu chu tunlai khawvelah ngei pawh a takin kan chenchilh mek zel a nih hi. Pawla inhmang turin kum bithliah a awm a, inhmang thei kum kan nih aṭanga a tawp thlengin mipain rorelna kan chang tam zawk a, regular taka inhmang pawh a tam zawk kan la ni reng a, kan mawhphurhnaah kan ngai nghet hmiah bawk. Mi dangte tana inpek a, rawngbawlsak nuam ti chi kan ni a, a lawmawm em em. Chutih rual chuan helai bawra hi nuam kan tih lutukna leh mite fakna kan dawn ṭhina hi kan ralpui mek chu a ni si a nih hi ! Hei lo pawh hi a tam lutuk, hei hi a ni ber lo kan ti a ni mai thei e. Mahse la, thil dang ni zawk dang kan kawh tumho, entirnan; ruihhlo, mipat hmeichhiatna, politics thli chhia, adt. tih angreng te hi han ngaihtuah ta ila, chutiang lama inhmangho chu engah mah an ṭha tak tak chuang lo tih hi kan hre thei nghal ang chu. Kohhran leh khawtlang rawngbawlnaa fak phu khawpa inhmangte leh inpe em emte erawh thil dangah hian kan duh a nih phawt chuan kan ṭha thei chiang a ni. Chumi avanga helai zâwn kher han khei deuh bik pawh kan ni.
'Tihian ngaihtuah zui ila…
Tunah hian thil thui tak lo sawi chiamna hun a ni lem lo a, heti lam hawi zawng pawh hian mithiam zawkte'n thûk leh ril zawkin an luhchilh thiam ngei ang. Mizoramah Voters hmeichhe tam zawkna 24,448 (January 2023 Statistics) lai a ni tawh a, mipate kan inenfiah thuai a, ṭan kan lak fê loh chuan kan hmeichhiate muanna thlentu, ram himna tura thawktu kan ni hleithei dawn lo. Mitthi zingah mipa tam zawkna chauh baka hriat nuam lo deuh chu, ṭhalai zawk kan thi tam lutuk bawk hi a ni. Mipa kan hek lutuk chhan hi ngunthluk takin ngaihtuah a ṭul. Tunah hian kawng khat, pawimawh tak kan sawi kan sawi a ni mai a, hetah ngawt pawh hian hmasawn ni ila ṭhat lam kawngah ke kan pen ngeiin a rinawm.
Kan ram, kan hnam, kan chhungkua hi kan vei a ṭul a, kan tu leh fate khawvel hmachhawn tur hi kan dâwnpui a ngai takzet a ni. Mizo mipa tih leh mawhphurhna hlen tih hi kalkawp tlat se la, theuleu hman kan ni lo tih hi kan hriat nawn leh a ṭul takzet a ni. Ram leh hnam damlohna hi kan mawhah la ngam ila, tu nge dik lo tia zawng mai loin, mahni zel aṭang zawkin siamṭhat hna i thawk ngam ang u. Kohhran leh khawtlang rawngbawlna hlamchhiah si loin, eizawnna kawngah pawh ni se, hnam khaidingtu zawkah ṭan i tum tlat ang u. Tuna kan dinhmun aia chhiaa ding hman kan ni tawh lo a, he thil tak tak hi i vei ang u. Tu mawhphurhna bik mah a ni lo; nang leh kei, Mizo mipa mawhphurhna a ni e.
- RsZuala Renthlei