Written by
- ML Sailo

AIDS(HIV) IN KAN RAMA ZIAAWM LAM A PAN THEIH LOH CHHAN

HIV (AIDS) in kan rama ṭhalai, tleirawl leh nu leh pate min rûn nasatzia hi kan hre chamchi tawh a. HIV (AIDS) kai theih dan tam ber pawh ruihhloa in chiuna in hman ṭawm vang leh condom tel loa sex hman nasat vang a ni tih pawh a nawlpui hian kan hre tawh awm e.

India rama chêng ah mihring zât aṭanga chawhruala percentage lâkin kan sang ber a, Hnam dang lakah phei chuan he kan dinhmun hi thil zahthlak tak a ni. Heti chung hian Kristian ram kan la inti leh ta nghal a.

Ka lo chîk ve dân chuan heti taka he hriin kiam lam pan aia a hluar zêl zâwk chhan nia ka hriat chu he natna avanga thi tih chiang taka kan hriat te pawh thu dik puangzâr duh lovin a thia chhungte leh YMA-ten AIDS vanga thiah kan puansak duh tlat lo hi a ni. Kan hriat angin miin AIDS a vei tawh chuan amaha natna do theihna (immunity) kha nasa takin a tla hniam ta ṭhin a ni.

Hetiang din­hmuna an din tawh chuan atna hrang hrangin a tlakbuak awlsam tawh ṭhin a ni. Kha'ng natnate kha an thihchhan chu ni tho bawk mah se a chhan bulpui ber zawk chu AIDS an vei vang a ni zawk. AIDS vei lo ta se kha'ng natnate kha an taksa a natna dotuin a lo do lêt thei ang. AIDS vanga thi tih kan tarlan duh loh ṭhin vang hi ni tak maw, heti taka vei ve kan hlauh tâwk lohna chhan hi.

Ṭhalai, tleirawl leh naupangte hian AIDS vang hian kum naupang têin a thih theih a ni tih an hriat chian a, AIDS veitu nih ve an hlauh tlat theih nan AIDS vanga thi tih kan hriat chiante hi chu rawngbawlnaa ngaiin i tarlang ngam tawh ang u.

Chutianga tar­lan chu kan chhung­kaw tan chuan lo zahthlak deuh dawn pawh a ni thei e, mi dangte tan malsawmna a lo nih a, fimkhur nana an lo hman phah hlauh chuan rawngbawlna pawimawh tak a ni dawn asin. Mahni duh thu ni lo, van­duai vang hrim hrima lo vei palhte hi chu thupsak pawh a âwm tho mai.

Nundan phungin a zir loh avanga nun thlahdah leh pawlawh taka khaw­sate an nih erawh chuan mi dangten fimkhur phah nan an lo hman theih nan, huaisen tak­in i thupsak lo ngam ang u, tih hi he chanchinbu kal­tlang hian ka rawn tlangaupui a ni e.

- ML Sailo