Written by
- Lalchhandama Colney
Hnam Pasaltha Huaisen?
Hnam tin hian pasalṭha huaisen kan nei ṭheuh ṭhin a. Heng mite hi ram leh mipui nunaute'n an thlamuanpui hle ṭhin. Keini hnamah pawh, Vanapa, Khuangchera, Taitesena, tih te an ni. Mahse, tun hnu hi chuan pasalṭha huaisen tih ang chi hi kan hre ngai tawh meuh lo. Kan lo changkang tawh a, kan indona hmanrua, engkim mai a tun lai em em tawh ringawt mai a ni. Kawng dangin han chhut ta ila, tunlai khawvel angah pawh pasal-ṭha huaisen hi kan lo la mamawh tawlh tawlh zawk a ni, a tih theih. Heng kan hmanraw changkang tak tak te, in leh lo, sum leh pai ropui leh tam tham tak maite hi a hmang tur leh enkawl tur chuan mi rinawm leh fel, a ngaihna hria - hnam pasalṭha huaisen kan lo la mamawh tawlh tawlh zawk em em a ni.
Tute Nge An Nih – Chung hnam pasalṭha huaisen kan tihte chu tute nge ni le? Officer lian, mi nuihzat leh ngaih khat deuh nih pawh inhuam a, thamnate, lawmthu sawinate la ngai lo. Sawrkar sum tihchingpen leh mahni inhaivur pawh tih ve duh lo, chu ai chuan mahni phu tawka awm a, rethei deuh zawk pawha awm thlang zawk. Ram hruaitute zingah pawh mahni intheihnghilh ṭhak khawpa ram tana inpe mi. Kohhran rawngbawlna lamah pawh mi fak leh chawimawi pawh beisei miah lova ṭhahnemngai taka thawk ṭhin. A sawia sawi ringawt lova Pathian thute pawh nunpui tum tlat zawk. Tin, sumdawnna lamahte pawh ṭhahnemngai taka thawka thil dik lo leh ṭha lo chu tih ve duh miah lo, chu ai chuan hlawk loh zawk deuh pawh inhuam, aw le, sawi tur dang pawh a la awm nual thei ang, duh tawk hrih mai ila.
Kan Dinhmun – State kan nihna pawh kum 20 chuang lai a ni ta, mahse, state pachhe ber pawl kan ni tlat mai. Central aṭangin kan intodelhna tur, inenkawlna tur, sum tam tak kum tin a lo luang lut ziah ṭhin. Mahse, vawiinah engmah hmuh tur kan la nei lo, tui tam laiin kawlphetha eng emaw zah kan thar ve tih loh chu. Mau leh sawhthing kan thawn chhuak ve ṭhin a, mahse, hengte pawh hi eng teh chiam kan nihpui chuang awm lo ve. Industry, factory,etc., han tih tham deuh tur pawh eng mah kan la nei chuang lo, hetih laiin lehkhathiam hna nei lo lah kan tam tulh tulh bawk si. Phai vaihovin company chhe te te an rawn hawng a, kan ṭhalaite hlawh tlem te te in, hah em emin an chhawr bawk a. Hetiang han thlir hi chuan kan ram hian hnam pasalṭha hi a ngah lo viau emaw ni le, a tih theih.
Lawmman Chu - Kan ramah pawh chawimawina hrang hrang dawngtute kan nei ve nual a, a ṭhente chu state chawimawinate, sawrkar laipui chawimawinate. A ropuiin a ṭha hle mai, kan thinlungah a dai thei tawh dawn lo a ni. Heng bakah hian an hming leh nihna pho chhuah ni lem lo, mi hmingṭha tak tak an awm nual bawk a ni. Heng mite pawh hian fak leh chawimawi kher an phut lova, mahse, an thlahte thlengin kan hre reng tawh dawn a ni. Tin, an nun pawh a nuam a - an free a ni. Nakinah heng mite hi chu awm lo se kan ram chu a tla bal vek tawh ang, tih tlak a awm mang tawh lovang, tiin, ṭhangtharten an la sawi dawn a ni. Heng mite vang hian a lawm kan vawiin hi changkang taka kan hman theih, an la ti dawn a ni. Pialralah pawh khuanu'n a lo tiam tawh ang ngeiin an lallukhum pawh chhah hle tura ngaih a ni. Mi dik leh rinawm an ni a, an thlahte pawn entawn tur an nei a, an rawn zui ve zel a ni. Vhuvang chuan mi zahawm thlahte, a tawi zawngin an la ti bawk dawn a ni, ropui hle mai.
Kan state a la naupang a, nakinah chuan kan la changkang ve mai ang ti ringawt ila kan tifuh lo ngei ang. Hnam dang Korean, Sap, kan tihhote hi chuan min rawn tihsak dawn lo reng reng. Tihsak ahnekin min chim ral mek zawk a nih hi, a nihna takah chuan.Chuvang chuan kan ṭhanharh thuai a, kan ram awm dan leh kalphungte kan ngaihven a, kan chik a hun ta hle mai. Hnam pasalṭha huaisen hi kan tlem lutuk chuan kan la boral mai dawn, kan boral mek a ni. Eng tin nge kan tih tak ang le, aw le, mahni ṭheuh inen letin kan dinna hmun ṭheuh aṭangin pen khat talin hma lamah han pen ta ila, tichuan, a ziaawm sawt ngei ang. Intihhmuh chi kan ni a, pasalṭha huaisen nih pawh hi han intihhmuh thei ta ila, rei lo teah Mizote chu sang takah kan hawi paw veu thei ngei ang.