MLA TE HI

Inthlang ram kan ni a, kumin (2023) kum tâwpah kan ram rorèlnaa kan aiawhtu tùr kan thlang leh dáwn a ni. Kan thlan tùrate hi eng ti tùr nge an nih a, eng titu atána thlang nge kan nih kan hriat chian a ngai a. Kan aiawha ding tùr an nih avàngin kan thlan sual chuan mahni lu chunga meiling chhêk khâwl ang chauh kan ni ang a; kan thlan fuh erawh chuan ram hmelhmang tidanglam a, mipui sûkthlêk tidanglam dawrh thei, retheihna ata hmasâwnna kawng zawha min hruai chhuaktu an ni thei a. Chû’ng kan thlan chhuah tùrte chu kan lo thlìr dànin azir loh chuan thluak fîm hmangin kan thlang thei dáwn lo va, kan hriat dàn a dik loh a, kan beisei dàn a dik loh chuan mi ṭha thlan a harsa dáwn a ni.

India Dànpui Seventh Schedule (Article 246) lama MLA te mawh­phurhna lam chu kan sawi zau lo ang a; an tih tùr leh thiltihtheih hrang hrang pawh kan sawi lo ang a. Kan hriat fo tùr chu kan ramin hma a sâwn theih nána rilru sâwrbing a, dàn leh ruahmanna siamtu tùrte an ni tih chin hi tunah chuan vawng phawt ila a ṭha àwm e.

Thlan tùra vawrh chhuahah Political party lam pawhin ramin zû a do laia zû in ṭhìnte kan theh chhuak a, kan thlang tling a nih chuan dàn bawhchhe sa kan aiawh tùrin kan thlang tihna a ni ang a, hmasâwnna leh changkânna beisei ngam tùr kan ni lo ang, kan thlan tlin a ni miau dáwn si a. Hlemhlêtna laka hminghliauna nei te, hmeichhiat mipatna lama che khaw lote kan mausâm a hun ta. Chutiang mite chu kan party-in an vawrh a nih pawhin hnawl ngam tùr, mi ṭha leh dik thlang tùra mipuite kan inbuatsaih a hun. Kan party a nih avànga vote mai lovin, kan ram leh hnam siamṭha thei, enkawl ṭha thei tùra kan mi rinte vote nacháng kan hriat a ṭûl takzet ta e. Kan party a nih phawt chuan Vawkpui pawh nise ka vote ang tihna rilru pu ṭhìntuten he rilru âtthlak, thliarkár rilru kan put hi kan paih fel hmiah a hun ta e. Chuti lo zawng kan ramah khua a vár lo palh ang tih a hlauhawm e.

Football, Volleyball leh infiamna material dangte sem tâwk leka kan ngaiha, chutiang petu chu MLA ṭha tùr teh nána kan hmang a, chuti ang mi chu a páwl páwla vote phah nána kan hmang a, thuneihna kan pe a nih chuan term khat chhûngin sports material vawi hnih/ khat dawng ila kan lungawi mai ang em? Chu chuan hmasâwnna tak tak min pe angem? Mahse, campaign laia hetiang sem chîng, thuneihna kan pêk zuite hian kan khawtláng chu sports lamah min châwi kãng dawrh em tih ngaihtuah a ṭha ang. Chu ai chuan Sports lama in véng/ khua leh ram tána hmathlìr nei phâk zâwk kha ngaihtuah nacháng hriat zâwk a ṭha angem?

Silpaulin sem tâwk leka kan ngaiha, silpaulin min pêk avànga vote phah nána kan hmang a, thuneihna kan pe a nih chuan silpaulin man hu hi chu a tuak tùrah ngai ila. A sum siam nána kawng sialsaktu i ni tih i inpawm ngei a ngai ang.

Thil hawng tùra kan beisei ṭhin hi a fu ber em? Project liantham, rampum nghawng emaw chhawrtu tam tak, thil thar ṭha leh ropui tak a nih chuan thuhran nise, chutiang pawh ni lêm lo, khaw / véng tin neih ve tho thilte kan hawntîr ruih ruih hi hawntîr tawhtute lam kan inenfiah a ṭha lo maw? A thuhrimin function tam lutuk hi austerity measures atán a ṭha lo hrim hrim. Intihhlim chu a ṭhat rualin keini ram retheiah hi chuan huau huau siam leh a eiral lam uar loh hi kan inzir a ngai mai thei e.

Inkhâwmpui/ Conference/ Meet khuallian tùra an tel lova tih theih loh ang hrima a serh zînga a mei ang maia kan beisei nasa lutukte hi beisei dang neih vàngate a nih phei chuan kan tih loh ngam a ṭha viauin a rinawm. Khuallian mangkháwng angrenga kan sàwm phei chuan a ṭha lo ngawt ang. Legislator an ni tih hi kan hriat a ṭûl. A tih tùr pawimawh ber chu dàn siam a ni. Hetianga pawl hrang hrangin kan koh phar hian an hun hlu, an ngaihtuahna sawrbingna tùr tam tak kan lâksak tih hriat a ṭha. A tih tùr tiṭha hman mang lova kan siam chuan a tuartu tùr chu ram mipuite tho kan ni. In khua / véng, bial, ram hmasâwn nána a ngaihtuahna sên tùr tam tak a tel lova tih theih thila kan beisei tlat chuan fe fap khawpa thluak sénga an awm tùr kha an mùm phah kûng kûng thei zâwk hlauh a ni.

Damlo kan tùr emaw Dam lo phurh nána motor tum tùr emaw Mitthi phur tùr emaw Mitthi rál tùr emaw Chhiat ni ṭhatni-a min ṭawiawmtu tùr emaw chauha kan beisei chuan kan ram hian hma a sâwn thui thei ngai lovang. Hê’ng zawng zawngte hi Mizo kan nihna, Mizo tlâwmngaihna aṭanga tih theih thil tho an ni. Hê’ng zawngte hi a theih chin chin chu a tih pawh an ti ve ang. MLA atána thlanna point atán erawh kan hman a ṭûl ber lovang.

MLA te chenna in hi Guest House emaw ti tlat mi ṭhahnem tak kan la awm hian MLA te phurrit nasa takin a siam niin a lang a. Hei hian mi ṭha tak tak, ram rorél kháwla ṭhu tùra îtawm tak tak a hnar niin a lang a. An hlawhin a daih séng dáwn lo va, hei hian kan MLA te a ni lo lamah a hruai kawi phah ang tih a hlauhawm. Chutih rual erawh chuan ṭhat leh ṭhat inlawm tawnna boruakah leh mamawh bîk khai chhuah ngai ngawih ngawih, MLA te bèl lo thei lote erawh an awm thei. Chû’ng mite chu an lo awm a nih pawhin kan sawi hian a huam lo tùrah ngai ila. Chutiang dinhmuna ding an awm chuan hmasâwnna a kai rual a, rethei leh hausa kar a zìm nasat zêl loh nán MLA ṭha kan mamawh hlei hlei tih hriat a pawimawh.

Kan dam loh chánga min kantute hi kan chunga mi ṭha chu an ni ngei a, min hmangaih vànga min kan a, min enkawl a nih chuan a lâwmawm lamah ngai ila; mahse, thuneihna siam nána rahbi-ah chauh min hmangaih der a nih chuan a pawi viau ang. Vote zawn nána min hmangaih thar thuttute hi hnawl nacháng kan hriat a hun khawp mai. Kan chhûngkuain kan hlâwkpui laia rampumin a tawrhna hi a nasa viau thei. Kan hriat fo tùr chu petu che aiin mahni-a ding chhuak thei tùra din tumtu che i ngaihtuah a ngai tawh zâwk tih hre thar teh. Tuna kan dinhmun hi thlir ila Health Care Scheme ṭha hi nei ila, Cheng Zali Zanga / Sangkhat pêk avànga vote bá nia i inngaih tlat kha dah ṭhat a ngai. Dam loh nikhuaa sum leh pai inenkawlna tùr i nei lo/ phãng a nih pawha innghahna tùr Health Care Scheme ṭha siam thei tùr i thlan zâwk a ngai.

Chhiat kan tawha min rál ṭhìntute pawh hi kan chungah an ṭha tih a lang reng a, beisei nei lêt, ràlna mangkháwng erawh kan hriat thiam a ṭha ang. Hmangaihna thinlung taka mite ṭanpui hi chuan phût lêt a nei ngai lêm lo niin a lang a, chu chu hmangaihna dik pawh a ni ang.

Kan dam lohin min kan emaw chhiat kan tawhin min buaipui a ni emaw kan chhûngte ruang min phurhsak emaw a ni thei a. In dam lo a kan vàng leh chhiat in tawha ràl emaw ruang a phurhsak che u avànga MLA ṭha / ṭha tùra i ngai a, i vote a nih chuan i thu nise.

Chû’ng zawng zawng aia pawimawh erawhchu, dam lo kanna leh mitthi ralna beitham tê leh therhlo dang awt lo va, chhiat ṭhat tawh pawha midang pùr ngai lo tùra i awm theih nána ram rorèlna fel leh ṭha, ruahmanna siama tipuitling thei, damlo kan leh ruang phurhsak ngai lo khawpa i dinhmun siamṭha thei tùr, sum petu che ni lo, ruahman ṭha leh dik nei mi, i chanai ei lova, i thawh phu i hmuh zâwk theih nána ram hmangaihtu zawng zâwk ang che.

Inthlan huna i thlan chhuahte kutah ram a innghat a, chû’ng mite thlan chhuah chu i kutah a innghat ve thung a. I thlan sual a, ram hruaitu ṭha i thlang chhuak lo a nih a, ramin hma a sâwn lo a nih chuan i mawhphurhna a ni tih inpawm ngam ang che. Ramin hma a sâwn chuan in chhûngkua pawhin hma in sâwn ang tih hi ringhlel suh ang che. Ram a retheih chuan i chhûngkua phei chu a rethei zual ang tih ring lo duh suh.

I ram hi chhantu ngaiin a rûm a,

I ramin a àu mêk che a nih hi.

I puanven sawi chhîng la,

Khua kan tlai hma hian

Tho la, ding ta che.

‘I ram leh hnam a boral chuan nang leh I chhungte

in him bik lo vang.’

- ELLIS H. PACHUAU