Written by
- K Zodinsanga

VC/LC inthlan sawn hlat ka rawt ve e

Mizoram sawrkar leh Mizoram State Election Commission chuan hripui lêng karah VC leh LC inthlan chu August ni 27 hian nei turin kaltlangpui zel a la tum niin a lang a. Chutihlaiin, chanchinbu leh social media hrang hrangah chuan hripui leng avangin sawn tura rawtna leh thurawn hmuh tur tam tak a awm ta.

A ni tak a, mi tam takin an lo sawi chhuah tawh, VC leh LC inthlan hun chungchang hi thuneitute'n ngun taka an ngaihtuah nawn a ṭul hle mai. Vanglaini-a article pakhatah khan, VC term hi chhan ṭha tak avangin thla 18 chhung state sawrkarin a pawtsei thei tih a ni a, nakkum (2021) November thla thleng a pawtsei thei tih kan hmu a. Tun aṭanga kum khat chuang chhung chu ṭul bik leh chhan ṭha bikah chuan pawhsei theih a ni tih kan hre ta. Chanchinbuahte kan lo hmuh danin, local council pawh danah pawhsei theih emaw, pawhsei theih loh emaw sawi awm lo mahse, Mizoram sawrkar chuan tunah hian a pawtsei mek a; a pawhsei chhan pawh hi a ṭha tâwk hleah a ngaih theih a ni.

March thla aṭanga hei leh chen, thla 5 chuang kan inkhawm theih loh tawh lai leh, Mizo hnam nuna pawimawh em em mitthi lumen leh vui danah pawh Mizo hnam kalphung pangngai nasa taka kal pêl tawh a, 'Tur a ni, tur a ni lo' kan intih khum a, mitthi vuinaa dan zâwm lote an hrem mai duh ang a, tih tur khawpa kan inkhuahkhirh mek laia kum khat chuang hun la pawhsei theih VC leh LC thlan kaltlangpui an tum tlat hi a mak khawp mai. 

Hripui hluar lai taka kan inthlang a, inthlanna aṭanga hripui kai an awm palh a nih ngat chuan, Mizoram mipui hi kan inngur nasa tawh viau mai thei; he hripui kan donaah hian mu leh mal neih pawh a harsa ṭhalh mahna. Chuvangin, Mizoram sawrkar leh State Election Commission hian ngaihtuah nawn leh se, inthlan hun hi sawn hla hrâm rawh se. A theihna apianga kan inven a, kan him hmasak phawt a ṭha e. 

Kan hun tawnin a zir lo miau a, a ṭul a nih chuan, VC leh LC thlante chu nakkum October thlaah pawh kan nei mai ta lawng! Sawrkar leh Election Commission hotute u, mahni pawl hamṭhatna tur dah bo in, mipui 'himna tur ṭha ber' lo ngaihtuah nawn lul teh u.
Kan kohhran hruaitute pawh hian ngun takin ngaih­tuah nawn se a lawm­awm hle ang. March thla aṭang­in hei leh chen, thla 5 chuang kan inkhawm thei lo tawh a, a chhan pawh COVID-19 hi Biak In aṭanga a darh kan hlauh vang a ni ngei ang. Chutihrualin, lockdown khauh zualpui a liam tawh a, unlock kalpui ṭan a nih khan nunphung a pangngai ṭan a, office, sumdawnna hmun, hnathawhna hmun dang zawng zawng dan pangngaia a kal tawh tho avangin, a hmaa kal dan pangngai ang chiah ni kher lo pawhin, chawlhkar khatah vawi hnih khatte chu kan inkhawm thei tawh ang a, tia ngaihdan nei tam tak an awm tawh a ni. Mahse, kan la inkhawm rih lo.

Sawrkar lamin inkhawm phal loh a tihah hian kohhran lam hian sawi zui an nei lem lo a, pip e pup e an ti lo hrim hrim niin a lang a. Sawrkar thu zawm ṭha an tih vang a ni ang a, a ṭha em em tho a ni. Hei leh chen inkhawm thei loa kan awm phah tawhna chhan hi a ṭha tawk a, khawvel puma hripui lêng (pandemic) a ni miau a, Mizoramah phei chuan a pung nasa sâwt hle a, mipui vantlangah a darh mek a nih hi. Thla nga chuang kan inkhawm theih tawh loh chhan hi mipui pun khawmna tur VC leh LC inthlan theih rih loh chhanah kan kohhran hruaitute hian an ngai ve lo em ni le? 

A kâwi zawnga ngaihtuah chuan, inkhawm theih loh reng hi pawi an ti lem lo a ni ang a, tia ngaihtuahna put mai awl tak a ni. Chuvangin, kohhrante hian hripui lêng mek hi a darh zau zel an duh lo a, chu vanga inkhawm loh reng pawh ṭha zawka an ngai a nih chuan, kum khat chuang la pawhsei theih VC leh LC inthlan tur hi ngaihtuah chiang se la, sawn a nih theih nan sawrkar leh Election Commission-ah pawh rawtna leh thurawnte thlen ve ang hmiang. MKHC ang pawhin hmalakna âwm lo tak a ni dawn em ni? 
Inthlanna zalen, felfai leh thianghlim a awm theihna tura hma latu ṭangkai tak MPF pawhin ngaihtuah chiang se a duhawm. Hripui vanga kan dinhmun mek leh sawrkarin vote thlak dan tura ruahmanna a siamte ngaihtuahin, August 27-a VC leh LC inthlan hi inthlanna zalen leh ralmuang a ni dawn lo a, inthlanna rálṭi tak a ni ngei dawn. 

Misualte leh pawi khawih ṭhintute'n an tiralṭi lo mai thei a, hripui avang erawh chuan inthlan ralṭi tak a ni dawn chiang sa thung. 

Chuvangin, MKHC leh kohhran behchhana ding MPF-te hian kan ram leh mipui himna tur ngaihtuahin, thla 5 chuang kan inkhawm theih tawh loh chhante hre chungin, tun ṭuma kan inthlan tur hi a ralmuang dawn lo, a ralṭi dawn tih hria bawkin, rilru tharin ngaih­tuah nawn leh se, a ṭul ang zelin sawrkar leh Elec­tion Commission-ah rawtna leh thurawnte thlen thei se a va lawmawm dawn em.