Written by
- Christina Ramdinsangi Assistant Professor BN College of Nursing
Hualngohmun, Aizawl, Mizoram

Nurse-te kan hmakhua an ni...

International Nurses’ Day vawi 49 na hming in nurse-te leh chhiartute chibai ka buk a che u. Vawiin May ni 12 hi Florence Nightingale-i, 'Lady with the Lamp', piancham a nih angin he ni hi International Nurses’ Day atan kum tin hman ṭhin a ni a. Mizoram Nurse-te pawn Trained Nurses Association Of India, Mizoram Branch hmalaknain urhsun tak leh ropui takin Hospital hrang hranga nurse-te leh Nursing Institution ten kan hmang ṭhin a. He kar (week) denchhen hian free clinic te, health check up te, thisen pek te leh ṭanpui ngaite ṭanpuina atan hun kan hmang ṭhin a ni.

Nurse-te niah hian International Council of Nurses (ICN) chuan khawvel puma nurse-tena hma kan sawnna tur leh hmalakna thar tur thupui a rawn siam ṭhin a. Kumin thupui atan “Our Nurses Our Future” tih an rawn ruat a, Dr Pamela Cipriano, ICN President chuan he thupui hi sawifiahin, Covid-19 hripui leng nasa tak hian zirtur pawimawh tak min chhawp chhuahsak a, hriselna kawnga hmasawn ramin a mamawhzia rawn tarlangin, hriselna lama thawktu nurse-te pawhin hmun pawimawh tak kan luah a ni. Amaherawhchu khawvel pumah nurse-ten mipui tana rawng kan bawlna kawng a kan him tawk lohzia te, zah kai kan nih tawk loh ṭhin dan leh ngaihhlut kan nih tawk loh ṭhinnate hi thlak dang lama Nurse-te hmakhua ṭha zawk dap a hmalak a ṭul tawhzia a rawn tarlang a. He hripui lo leng hian nurse-te kan pawimawhzia a rawn tarlan a, nursing hnaah hian ram leh sorkar te an in sawr bing zual a, a taka nursing a hmasawnna thlen tura hmalak a ṭul a ni. Nurse-te fuih tharin, hripui ral hmatawnga thawktute ni ringawt tawh lova nursing hmasawnna tura sulsutu ni turin nurse zawng zawngte ke pen thar ṭheuh turin min sawm bawk a ni.

Mizoramah pawh nursing profession in hma a sawn chho zel a, amaherawhchu Mizote hian kan dam loh laia a thim a var thlu lova min enkawltu nurse kan ngaihsan leh mamawh em em ang ai hian an hna hi kan la ngai hlu tawk lo em aw a tih theih. Ti ti khawchanga deuhsawh taka ṭawngkhum mai mai te leh social media a in chirhtheh kan la ching ṭhin te hian, rilru a hliam a, sim a hun tawh hle a ni.

Mizote hian sapṭawnga humanity (mihring kan nihna anga in lainatna), kan tih hi India ram state danga mite aiin kan nei ṭha zawk. Kan Kristiannain mite rawngbawl sakna nun a ken tel avangin he ze pawimawh tak hian nurse ṭha kan nih theih nan min pui a, chuvangin India leh foreign-ah te pawh Mizo Nurse-te hnathawk turin min duh em em a ni. Mizorama nurse zir chhuak tur leh zirchhuak tharte pawh campus placement neiin phai hospital lian leh ṭha tak takte pawn kum tin recruitment an rawn ti a. Tun dinhmunah pawh Mizoram pawnah sipai-ah (Military Nurse Service) te, ram pawn hmun hrang hrangah te kan in zar pharh chho ta zel a, a bik takin kan foreign nurse-te hian an sum thawh chhuah te India ram suma chantirin, Mizoramah an rawn hawn lut chho mek a ni.

Amaherawhchu kal chhuak kan la tlem em em lawi si avang hian, Mizoram chhunga ṭhalai tam takten hna kan zawng a, hna avang tiin tlawng awl taka mahni thawh chhuah ni lova kan in vur mawi lai hian India rama state ṭhang chak berte zinga mi Kerala leh South India state te chuan, Nursing proffesion ṭhatzia hi kum tam tak kal ta khan an lo hmuchhuak tawh a. A hmei a pa-in nursing profession hi an luh chilh a, nurse zirchhuakte chu foreign-ah a tam zawk kalin sum tam tak an state leh India ram economy tidanglam hawk theiin an lalut ta a ni.

WHO 2017 report-in a tarlan dan phei chuan India chu ram danga nurse thawn chhuaktu tam ber a ni a, an zingah hian Kerelian an tam ber a, Kerala a nurse zirchhuak 30% hi UK leh USA-ah an thawk a, 15% Australia, 12% Middle East-ah te an thawk a ni a ti. Zirchianna dang lehin a tarlan danin foreign a thawk Kerelian Nurse-te hian March 2018 chinah khan cheng vaibelchhe 85,092 vel an state-ah an lo la lut a, hei hian an state GDP chu 30% laiin a tih san phah ta a ni. (Source: January 2019, Centre For Development Studies Under The Aegis Of Govt. Of Kerala & Indian Council Of Social Science Research).

He hmasawnna tur hi hriain Mizoram sorkar pawn Nursing School leh College te a din chho ta zel a, kum tinin Mizoram Nursing Council pawhin standard maintain turin heng Institution te hi an en dik ziah a ni. Kan Institution neih zinga Sorkar College-ah phei hi chuan Mizoram state pawn aṭangin mipa tam takin an rawn zir a, Mizo mipa zingah erawh nurse zir duh an la tlem a hei pawh hi kan ṭhuanawp chhan pakhat a ni.

Mizo mipa thluak ṭha tak takte hian han bawh ve tawh se, eizawnna ṭha tak an lo nei thei dawn a ni. Kumin March G20 khawmpui Aizawla kan neihah pawh khan nursing hi kan ram economy ti changtlung thei tura product ṭha neih theihna a ni tih hriain, kan sawrkar pawhin nasa takin nursing zir ṭangkaina a pholang a nih kha. Tin, Mizoram Youth Commission leh India rama Agencies-te thawhdunna avangin India ram chhung leh ram pawn (foreign) – UK, Japan leh hmun dangte thlengin an zirna behbawma ṭanpuina (sponsorship) leh an thawhna turte zawn sak an ni mek bawk.

Zirchiannaah, India ramah maktaduai 3.5 in nurse hnathawktu kan tlachham a ni. WHO chuan nurse 4 zelin mipui 1000 zel enkawl tura a duh laiin India ramah chuan Nurse 1.7 in mipui 1000 zel enkawla chhut a ni. Mizoramah pawh WHO in a recommend ang hi kan la pha lo nasa a, hei vang hian nurse-te kan hnathawhna kawngah kan indaih lovin kan hnathawh hun chhung (Employment and Labour Laws of India Regualtion) tur pelin kan thawk ta ṭhin a ni. Nurse pakhatin damlo kan enkawl tur zat aia tam kan enkawl hian kan taksa leh rilruah te nasa takin a nghawng a ni. He indaih lohna in a ken tel chetsualna leh thil dang pawh a thleng thei a ni. Chuvang chuan nurse-te kan hnathawhna hmuna him tak leh ṭangkai zawka kan thawh theih nan, nurse mamawh tawk neih theih leh hmanraw ṭha mamawhna a sang hle a ni.

Mipuiin enkawlna ṭha kan dawn theih nan sorkar leh mipui pawhin nurse-ten himna tur leh zahawmna vawng nung zel ila. He Nursing Profession hi ram economy ṭhan nana hna pawimawh a ni bawk tih hre thar turin he International Nurses’ Day ah hian kan in ngenin, ka in sawm a ni.

- Christina Ramdinsangi

Assistant Professor

BN College of Nursing,

Hualngohmun, Aizawl, Mizoram