Written by
- KT Lalrinpuia
Vote thlak ngam lo tur an tam
Hman ni zing chu Local Council inthlan neih tura kan venga party pakhat candidate ṭhenkhat an lokal a. Kawngkaa rawn dak dêk dêk chungin, 'Kan rawn lut dawn lo, a inthlahrunawm, hei hi min lo ensak ve rawh u,' tiin, an thlalak leh chanchin tlangpui ziahna lehkha an rawn thehlut a.
Inthlan campaign lai ni si, khati taka inthlahrung leh 'Rawn lut rawh u' kan ti chunga in chhunga an rawn lut hreh kha ka ngaihtuah zui ta chiam a. An khawngaihthlak mang tak e aw... ka ti rilru a. Campaign lai a ni a, tlin duh ṭheuh an ni a, induhthawh a nat dawn tehreng nen, inthlahrung chung chungin an campaign a ngai si. Khati taka inthlahrung chu, an duh ang takin an campaign thei lo tih a chiang viau mai.
Chanchinbuahte leh thuziak hrang hrangah kan lo hmuh tawh danin, VC bik hi an term thla 18 chhung pawhsei theih a ni, an ti a. Chuti a nih chuan, kumin May aṭanga chhiar chuan, nakum November thla thleng pawhsei theih a ni tihna a ni a. Local council erawh chu danah pawhsei chungchang a inziak lo, an ti a; mahse, tunah hian an pawtsei mek tawh a ni awm e.
LC leh VC inthlan hi sawn hlat rawt an awm thu kan lo chhiar fo tawh a, political party ṭhenkhatte'n lehkhaah ziak ngeiin State Election Commission inthlan sawn hlat rawtna an thlen thu kan hmu nual ta a, chanchinbu lamah mi chinchang hre zawkte'n an ngaihdan an sawi, hripui leng avangin mipui him zawkna atan inthlan sawn rih a ṭhat thu an ziah kan hmu nual ta bawk.
Khawtlanga roreltu tur thlanna sawn hlat duhtute ṭan chhan hi a âwm viauin ka hria. Hripui kan do mek hi a rapthlak em mai a, kan nunphung a tihbuai hnehzia lah kan hre tlang a. Thla 5 chuang inkhawm theih miah loh leh kan inkhawm theih hun tur pawh hriat a nih lohna te, chhiatni ṭhatnia kan insawngbawl dan, invui dan, khawhar lenpui leh inneih chungchanga Mizo hnam kalphung a tihbuai dan te, phai lama Mizo zirlai leh hna thawka awm tam berte dinhmun harsatzia te, zirna a khaihlak hnehziate leh kan buaina dang, chi hrangte leh, tuna Mizorama hripui a darh mek dante ngaihtuah hian, inthlan sawn duhtute ṭan chhan hi a dik hlein a lang.
Sawrkar hotute ngaihdanah, VC leh LC term pawhsei a ni tawh a, pawtsei tawh loa inthlan a ngai tawh a ni, tih a nih pawhin, a âwm ve tho a. Mahse, thil âwm tak ni ve veah, VC term-te chu tun aṭanga kum khat chuang la pawhsei theih a nih avangin, han pawhsei leh phawt a, hripui laka mipui vantlang kan himna tur lama insâwrbing rih hi thil tih âwm zawk a ni, a tih theih ang. Za zelah, tih zawngin dah dawn ta ila, 30% - 70% velin inthlan sawn hlat a ṭhat zawkna hian a bûk rit zawk âwm asin!
Mizoram sawrkar leh VC leh LC inthlana thuneitute hian han ngaihtuah thar hmang se, inthlan hi min sawn hlatsak hram se a va lawmawm dawn em. Candidate-te dinhmun, awkai taka an awmte hi an khawngaihthlak tak zet. Voter-te hlei hlei an khawngaihthlak - muangleiah vote an thlak dawn lo, vote thlak ngai pawimawh mi tam takin hripui vangin vote an thlak duh dawn lo tih a chiang tawh. A bik takin upa zawkte'n India danpuiin chanvo a pek, an 'voting right' hi hmang ngam dawn lo a; upate chauh ni loin, ṭhalai zawkte zingah pawh hripui leng vanga vote thlak tum lo mi tam tak a awm bawk a ni. Kan dinhmun dik tak hi thuneitute hian han hrethiam lul teh se la aw...