Written by
- Ropiangliana
Nursery Veng

TINGE AIZAWL HI TUI KAN VA HARSA VE LE...

Tlawng lui Reiek kai, Aizawlin tui in tur a lakna ber chungchang Social Media/ Group-ah ni 8-10.5.2023 vel hian a viral nasa mai a. Reiek kai lei aṭang te, a hmuna lungpui chung aṭang te, a thla lak chilh a ni a, tui kha luang chhuak tur pawh a awm lo a nih chu. A hlauhthawnawm ta hle mai.

TV-a Animal Planet Channel-ah chuan, Putar te pakhat chulai rama khawsa chuan Zawng (Monkey) sawh dan zir thauh thauh pah chuan, “Ka Pu Pa te hun lai kha chuan heng lai hi ngaw dur pui a nia, ramsa chitinreng an awm nuai nuai a, an kap reng reng ṭhin. Heng ruam zau pui pui pawh hi lui awmna, tui luan dul dulna ram a ni. Ngaw kan han tichereu a, thing, ramhnuai, luitui luang a bova, ramsa zawng zawng kha an lo chereuva, tihian thlaler vaivut chhah tak awmna hmun a lo ni ta a nih hi.

Henglai ramah hian mihring pawh tam tak kan cheng ṭhin a, ramngaw a lo bova, lui lo kangchatin kan hisap phak baka chhah thlaler vaivut a awm ta zawk a nih hi. Thlaler rul, khawmualkaikuang hlauh­awm tak tak bak hmuh tur pawh a awm tawh lo,” a ti.

Henglai ramah hian Mizoram te ang chuan ruahtui erawh a tam lo vereng pawh a ni mai thei. A Pu Pa te hun chu tun aṭanga kum 500 ai chuan a tam kher lo maithei. Hetiang hian kan chenna ram, Tlawng lui dung Reiek kai ruam ngaw, Chitelui dung Mualpui ram ngaw te, hi tun aṭanga kum 10-ah Tlawng lui hi kangchatin kan thing leh mau te hian han tuar/ rawih ṭan ta mai se, Aizawl khawpuiin tui in tur kan harsat dan tur chu, ngaihtuah thiam pawh a har e.

Ruahtui khawl dan kan hriat a ngai ta. Sorkar Department meuh chuan sum sengin ruahtui khawl nan hma a la ta chu a nih ber hi. A neinung zawkten leihnuai ami tui pump chhuahna tur han siam se, Sorkar aṭangin khapna kan hmu leh mai a; leihnuai tui hi kan hip kang zo ang a, tun ai hian kan buai zual ang tih kan hlau ni maw....

Ka hriat sual loh chuan Tamil Nadu State-a Vellore khawpuiah chuan in sa thar apiangin leihnuai aṭanga tui pump chhuah chu an tihmakmawhah an ngai e an tih chu. An leihnuai tui khu tuifinriat tui rim a nam pha deuh roh bawk a, Mizoram te ang chuan a renawm lo hle niawm tak a ani.

Ruah vantla/ tui khawl dan chu kan zir leh kan thiam a ngai ngei mai le. Mahse tun dinhmunah chuan State Sorkar level aṭanga ṭan lak a ngai a ni. Kan vengah, an vengah tui an sem ni chuan, tui pipe phui lo aṭanga tui put hi a tamin, veng tinah hian ri huau huau tham a awm nia maw le! Veng pa thum aṭanga tui connection pipe phui loh vanga kawng lai, kawng sira luang mai mai hian Veng khat a chawm thei ngei tur a awmin a lang a ni.

Hetianga tui a puhna lai hi hmun 2-ah ṭhen teh ang. Pakhat chu Cluster, PHE Department-in an enkawl lai aṭangin, pakhat leh chu Cluster aṭanga mimal/ private connection pipe him lo avanga tui put te an ni. Heng chungchanga hmalak dan tura ka ngaih hi a hlenchhuah theih/ prac­ticable em tih erawh chu kan mimal ngaihdan a ni khawp ang le. Politician te, a bikin PHE changtu Minister hi heng thilah hian a pawimawh lawr lakin ka hria.

PHE changtu Minister chuan PHE E-in-C hnenah Aizawl-a tui sem ni a Cluster, mimal/ private ta ni lo, aṭanga tui baw hnem lutuk hi titawp nghal turin a hrilh tur a ni. He tui baw hnem lutuk titawp tur hian hlawhfa lak a ngai lo, (tui sem/ pu), FA, JE, SDO etc. etc thawklai an tam. Cluster phei chu Sorkar (PHE Depertment) kut a ni, a chhiat/ ṭhatah mawh a phur khawp ang. Heti pawha a la sawt lova tui a la put/ baw huau huau a nih chuan, PHE changtu Minister chuan E-in-C chungah a ṭul angin, Suspend/ ban tir thleng pawhin, hma a la mai tur a ni.

Hetianga hma la ngam Minister, “Nang pawh engnge i nih bik”, Officer lian pawhin an tih ngam loh, thil bawlhhlawha in hnamhnawih lo kan mamawh a ni. Chutiang zelin Sorkar Department dang pawh hi bihchian a ngai ve bawk maithei.

Entirnan, Pu Lalduhoma chu hektu/ MLA 12 ten an hek a, dan ang thlap nia hriat angin a MLA nihna an han ban a. Mipui Court-ah an han inkhing leh mai chuh, Serchhip AC-a vote tla zawng zawng zahve chuang hret a hmu a, a tling leh chiang em em mai a ni. Kha thil thlengah khan, Law Minister tan chuan, a MLA nihna chu thudang ni se, a Minister nihna aṭanga ban daihna tham a ni.

Kan subject tui chung­chang kha sawi chhunzawm leh ang. Cluster leh an in inkar tui connection pipe hi connection neitu kut/ mawh a ni tawh a. Chhan hrang hrang avangin pipe tuiek pawp avanga lo khi a tui put te, ngaihthah vang hrim hrima lo bung ve ringawta tui haw hum hum mai te, kawng tan zawnga connection pipe phum motor tlan apiangin an chil chet reng vanga nghet ta lo, chumi vanga tui put te leh chhan hrang hrang a awm thei ang. Hetiang connection pipe ngaihthah ho hi chu PHE Department hian “In tui pipe in siam ṭhat loh chuan tui kan hloh hnem lutuk a, tui supply chang lo tam tak an awm phah a, tui kan pe tawh dawn lo che u” ti hmiah hmiah mai se. Kum chanve hnuah chuan mahni tui connection pipe tui put siam thuai thuai chu ngaiah kan neih vek tawh ang.

Tun kan dinhmunah chuan, tui pump nana desiel kan hman zat, power kan hman zat, tui kan pump chhuah tak tak zat leh tui put hrang hrang kan tihtawp avanga kan hlawkna tur te Department hian chhut chhuak se. Ka sawi ho hi a ṭangkai maithei a ni.

- Ropiangliana,

Nursery Veng