Written by
- Rinfela Zadeng

Eng rilru nge kan put?

Tun boruaka Mizoram titi lian ber chu Covid-19 leh VC/LC inthlan tur hi a ni awm e. Inthlan dawn apiang hian ‘candidate’ hi kan tam chho tulh tulh ni pawhin a lang a; kan rin loh deuh deuhte pawhin hruaitu hna hi an chuh ve zel dawn pawh niin a lang a, a lawmawm hle. Chutih rual chuan eng rilru pu hian nge kan in-candidate ve tih hi zawhna pawimawh tak a ni awm e. Party lam pawhin kan party aiawha ding tura kan thlan, ruat leh sawmte hi eng nge a chhan ber tih hi inzawt tai la; kan khawtlang siamṭhat kan duh vang nge rorelna fawng vawn hrim hrim kan duh vang tih hi zawhna chhan dik har tak a ni ang. 

Politics kan hmelhriat dan leh kan khelh chhan bul ber nia lang chu pawisa hi niin a lang a. Khawtlang leh kan ram leh hnam siam-
ṭhat kan duhna tak tak zawk hi chu a pahnihna a ni tlangpui ang - candidate tam zawkte rilru tak takah hi chuan. Chutiang chuan keini mipuite pawh hian kan rilruah beiseina sang tak hi kan nei em em tawh lo a, rorel lai mek party candidate te vote tlin mai hi veng fing tih dan turah te pawh kan ngai deuh tawh niin a lang a. A mimala kha pa ṭha tak pawh ni se Sorkar lai mek mi leh sa a nih loh chuan kan vote hlu tak hi pe ta 
loa rorel lai mek mi leh sa pek maite hi kan duh dan niin lang. 

Khawpui leh thingtlangah pawh VC/LC Candidate-te zingah mi ṭha tak tak, politics khawvela tawnhriat la ngah lo tak takte kuminah hian kan awm thar nual niin a lang a, a lawmawm hle. Chutihrual chuan ṭhalai tam takte hian kan ṭhalaipuite hi vote chak em em lo, sum leh pai lamah pawh kan rin zawh loh tam tak an awm niin a lang bawk a, candidate te lam zawk hi kan inenfiah a ngai hle awm e. Sum leh pai hlawkna hi awm miah lo ta se la, tuna candidate tam tak hi kan ding duh ang em tih hi zawhna pawimawh tak a ni ang. 

A bul ṭhut - VC/LC aṭang pawha ram leh hnam veina tak tak aia sum leh pai lamin kan rilru a luah vang zawka rorelna fawng chelh duh kan nih chuan kan ram hi chuan hmasawnna tak tak hi a la hlat hle tihna a ni a. Mipuite pawh hian chuti ang rilru pu chunga kan hruaitu tur kan thlang chhuak a nih chuan hmasawnna tak tak hi kan la duh lo tih chiang takin a lang chhuak dawn a. MLA inthlan pawh hmachhawn leh mah ila - a tak taka hnathawktu aiin sum leh pai siam chhuak thiam leh min haivur thiam hruaitu bak hi kan nei leh tak tak dawn lo tih hi Zawlnei ni kher lo pawha thil lo thleng tur sawi dik awlsam ber a ni ang.

A hun laia siam ṭha duh si loa a pawi tawh hnua inchhir ching ber chu Mizote hi kan ni awm e - Politics khawvelah hian. Kan chhia leh ṭha hriatna thiang takin mi ṭha leh mi dik, mi rintlak tur a ni tih kan hriat rengte vote ngam loa mi ṭha lo zawkte hnenah thuneihna hlan mai duh kan ni tlat zel a. Retheih leh hrehawm hmasak huama kan ram hi kan siam ṭhat ngam miau loh avangin kan aiawhte hian min hrechiang a, ṭha an inti bik lo tih hre reng chungin an lal reng mai a nih hi. Tun VC/LC ah te pawh hian mi fel tak tak, ram leh hnam siam ṭhat duh tak tak vanga pen chhuak mi tam tak kan awm tih a lang a. Mahse chung mite chu mipuite hian kan thawhpui ngam loh chuan kan duh tak tak loh zawkte nen bawk ro kan rel leh dawn niin a lang. 

Mi tumah hi mi dik famkim ‘Perfect’ kan awm lo a, mahse chumi teuh ber mihring hi chu mi zawng zawngin kan hria a, kan duh vek bawk. Mahse Politics khawvelah tak hian chu chu kan tilang ngam tlat lo leh kan ti lang thei ta tlat lo zel hi keima mimal hi chuan politics ka hriat loh em avang hian ka hrethiam thei lo a. Mi ṭha, kan ram leh hnam tana hmasawnna tak tak thawk chhuak thei tur mihring hnawl a; kan fiamthu thawh lehna mai mai tur hruaitu atan keimahni ngeiin kan han thlang chhhuak leh zel 
ṭhin tlatte hi hriatthiam a har ka ti em em ṭhin. Kan ram inrelbawlnaah hian System fel tak kan neihte kan hman tak tak theih lohna chhan ni bera lang chu mipuite hian thil ṭha kan duh tak tak loh avang hian kan ngaihven peih lo niin lang. Chuvang chuan kan hotute hian an duh duhin min kaihruai a, kan rum fo niin a lang.      

Kan hotute hi an dik thei lo a nih pawhin keini mipuite tal hian dikna hi ngaina tlat ila, chu chuan kan hotute kut leh ke hi a phuar tlat ang a; hruaitu 
ṭha lo ṭhin tak pawhin dikna a nunpui ang a, a tlin lo a nih chuan keini mipuite ngei hian kan duh loh hunah kan paihthla mai dawn a ni. Chuvang chuan kan ram leh hnam, kan khawtlang inrelbawlna bulṭhut hruaitu kan thlan chhuah tur 
aṭang hian a tha zawngin danglamna thlen ngam ila; mi ṭha lo chu Sorkar lai mek mi leh sa pawh ni se hnawl ngam ila. Mi ṭha leh dik, hmasawnna tak tak duh mi ngei hi kan hotu atan thlang chhuak ila, kawng dik kan zawh em em ang. 

Kan politician-te hi an danglam thei lo a nih pawhin keini mipuite zawk tal hi danglam hmasa ila, anni pawh loh theih lohin an danglam em em ang. I vote hlu tak kha kan ram leh hnam hmasawnna thlentu a nihzia hrechiang la, nangmah ngei hi kan ram leh kan khawtlang hmasawnna tura mi pawimawh hamsa ber i nihzia inhrechiang nawn la, bul i ṭan dun teh ang. Tuna kan hrehawmna hi nakin kan tu leh fate thlenga kan ram leh hnam hmelhmang tur hriltu a ni thei tih hriain uluk takin kan ngaihtuahna seng ila. Party politics, sum leh pai leh therhlo zawng zaawng zawng chan ngamin mi dik leh tha thlangchhuak turin vote i thlak teh ang aw.