Written by
- Huna Kawlvawm

Karnataka Congress inthlan thil tiam Rs 62,000 an mamawh belh; engtin nge?

MAY 16, 2023 : PTI-in a report danin Karnataka Assembly inthlan zawh fel taka Congress party-in rorel lai Bharatiya Janata Party (BJP) hneh taka an paihtlak hian chhan hrang tam tak a awm ngei ang. Chung zingah chuan mipui hnena a thlawna tihsak tura an intiam chi hrang hrang (freebies) hi a buk rit ber ni tura ngaih a ni. Chumi ti hlawhtling tur chuan kum khatah Rs. 62,000 crore sum sen belh a ngai dawn a, hei hi state sum leh pai lut aṭang ringawt chuan tih theih rual a ni dawn lo a, sum engzat tak bat belh ang maw?

Congress party intiam

Congress party-in election campaign laia an auhla leh mipui hnena an intiam te chu :

1) Chhungkaw hotu hmeichhia, Hmeithai (every female head of the family) hnenah thlatin Rs 2,000 pek.

2) Lehkhathiam hna nei lo hnena thla tin pawisa pek - diploma holder Rs 1,500, graduates chung lam Rs 3,000.

3) Hmeichhe tan State Sorkar hnuaia awm bus chuan man awm loa zin theih a ni ang.

4) Chhung tin hnenah electric eng hman 200 units thleng a thlawna pek.

5) Tuipuia sangha mantu hnenah diesel 500 litres thleng chhiah awl bakah Rs 6,000 sangha man hun loh laiin tuifinriata sangha mantute hnenah fishing holiday allowance pek an ni ang.

6) Thingtlang hmun tam taka hmeichhia huan thlai chingtute tan lei ṭha (compost manure) a siam tur bawng 1 kg Rs 3 per kg a lei tur ngaihtuah sak.

Heng mipui hnena an thu tiam hlen tur leh sum faia pek tur te, power subsidy atan kum khatah Rs 62,000 crore a ngai tur Economic Times chuan a chhut chhuah dan a ni.

Budget-ah engzat nge a thlawna sem tur hi tling ang?

Kum khata Rs 62,000 crore hman hi Karnataka state kum khat budget 20% vel a ni. A thlawna mipui hnena intiam (freebies) vanga sum sen belh ngai hian leiba hlawm lian tak a chhek khawm chho zel ang. Karnataka Budget 2023-24 ah hian fiscal deficit Rs. 60,581 crore awm tura ngaih a ni a, chu chu Gross State Domestic Product (GSDP) aṭanga tehin 2.60% a ni. (Hemi anga Mizoram state fiscal deficit 2023-24 Rs 1,247 crore 3.5% of GSDP zat ai chuan a hniam).

Karnataka state party i/c Randeep Singh Surjewala, AICC general secretary-in Times of India a hrilh dan chuan heng election a intiamte hi state budget 15% aiin a tam lo ang, a ti. Kum 5 chhungin Budget hi nasa taka tihpun tum a nih thu a sawi.

Karnataka state hi an sum lak luh leh chhiah khawn ṭhang chak tak a ni. BJP sorkar tla ta chiah hian Budget 2023-24 a pharh takah khan sum hman aia hmuh tam zawk (revenue surplus budget) a pharh a. State lian zingah Karnataka hi GST chhiah khawn pung chak ber a ni. Tangka kum 2022-23 chhung khan GST chhiar tel loa chhiah an khawn an tum zat chu Rs.72,000 crore a nih laiin January 2023 thleng khan Rs.83,010 crore an khawn tling tawh a. Hemi chin ringawt pawh hi Budget a hmuh an tum aiin 15% in a tam tawh a ni. Chhiah an khawn khawm hi ṭha mahse Karnataka leibat hi a nep chuang lo.

Leiba lam

Karnataka state leibat zawng zawng (overall liabilities) hi kum 5 chhungin Rs 3.6 lakh crore in a pung a, Budget 2023-24 in a tar lan dan chuan an leiba hi Rs 5.6 lakh crore tling chho tur a ni. Tuna an sum puk dan anga tehin kum thum chhunga an leibat belh tur hi Rs 1.7 lakh crore tling chho tura ngaih a ni. Sum hman tum 30% vela a pun chhoh chuan sum puk zat hi 2026-27 ah chuan Rs 7.3 lakh crore a tling chho thei ang.

Sum puk tur zat hi tam mahse sum hmuhna (revenue receipts) lam hi 30% a pung thei tura ngaih theih a nih avangin 2026-27 thlengin Rs. 2.9 lakh crore a tling thei ang.

Interest pek tur pung

December 2022 a thlasik session-ah khan Karnataka state sum puk tawh aṭanga a pung rulh ngai zat (to pay interest) hetiang hian chhut a ni : 2023-24 Rs 35,090 crore, 2024-25 Rs 38,629 crore, 2025-26 Rs 47,899 crore.

Rs 62,000 crore a nep lo

Karnataka state chhiah khawn hi kum lo kal turah nasa taka pung thei tura chhut ni mahse, State Sorkar inrelbawlna pangngai baka mipuite hnena an intiam tih puitlinna tur sum Rs 62,000 crore kum tina sen belh ngai tur hi engti zawng mahin a nep lo a, ngaihtuah tham tak (still remain an issue) tling.

A chunga mipuite hnena a thlawna tihsak, sem (freebies) bakah hian Congress party hian hna thar nuai 10 (10 lakh job) lak an intiam bakah sorkar department hrang hranga hna ruak hnawh khah loh 2.5 lakh hnawh khah an intiam bawk. Mipuite hnena an intiamna zawng zawng hi an state budget aṭanga pek vek tur a nih bawk si avangin chuti maia awlsam chu a ni hauh lo ang.

Freebies culture

Election dawna mipuite hnena a thlawna tihsak, sem leh pek intiam ṭhin (freebies culture) hi state sum leh pai dinhmun harsatna ruam thuk taka hnuk luttua ngaih a nih avangin economy tan thil ṭha hring chhuaka ngaih a ni lo.

Opposition party te hian (India ramah) tun hnai inthlan awmna state-ah freebies hi an tawktarh nasa a. AAP-in Punjab-ah mipui hnena intiam leh tihsak tam tak an intiam avangin hnehna an chanpui a. Hetiang tho hian Congress party-in Himachal Pradesh-ah an chakpui a, Karnataka-ah pawh mipuite thil tam tak tihsaka intiam (offered many freebies to people) leh a.

Mipuite hnena a thlawna pek, sem leh intiam kur nguai hian sum leh pai thawk chhuak tura (economic activities) mipuite tha a tiṭhum a. Hemi kalpui tura state sum tam tham tak hman a ngaih avangin state leiba nasa takin a vawrh san ṭhin avangin economy-ah nghawng ṭha lo tak (negative impact) hnutchhiah ngei tur ngaih a ni.

Source : ECONOMIC TIMES (May 15, 2023)

- Huna Kawlvawm