Bial inchuh ka hriat ve chinte
MLA inthlan dawn hi chuan Bial inchuh hi a thleng tel ngei ngei ṭhin a ni. MLA kan inthlan kum a lo ni leh ta a, bial inchuh thawm pawh a awm leh ta a ni. He Bial inchuh tih hi tlangkam titi satliah mai ni lo, a hre chin tak tak sawi, keima hriat dan dan leh a chiang chin ka lo hriat chu ka han sawi dawn a ni. Politics titi a nih tih hre reng ila, Text Book aṭanga chhiar tur awm a ni lo tih min lo hriatsak bawk dawn a nia.
MNF Buaina:-
Ruling party MNF hi chu Party lian an ni a, MLA an ngah sa avangin an dinhmun a ṭha sa a ni. 2018 inthlan khan MLA 26 an nei a, Pu Lalduhoma bial chhuahsan ah khan tlingin 27 an nei a, vanduai thlak takin Pu Andrew Thangliana a thih hnua Bye Eection ah khan MLA neih belh lehin 28 an nei. Tunah hian bial 12 ah chiah MLA Candidate tur ruat ngai tur a lan lai hian ruling Party hi an buai ru zek a ni. Dr Beichhua party aṭanga an hnawh chhuah hnu hian a nihna takah chuan MLA 27 an nei angin a sawi theih a, Candidate thar 13 an mamawh. Assembly Speaker Pu Lalrinliana Sailo USA zin khan Deputy Chief Minister Pu Tawnluia Department chanah cheng nuai 100 an ziah bo thute a sawi si a, Chalfilh Bial ah pawh MLA Candidate tur a thar an mamawh ta a, a thar 14 chu an mamawh a ni.
Aizawla MNF MLA neih lohna North II ah hian Dr Vanlalthlana (ZPM) khingtu tur hi tun thleng hian an la dap kual. Titi ah chuan rin loh tak hian CYMA President hlui leh Congress Minister hlui fapa Pu JH Zoremthanga an sawm an ti a, mahse an insawm chhuak lo tih a ni. Aizawl South II-ah hian din duh he bial chhunga MNF mi leh sa Kohhran Upa pahnih an inchuh a, party hian a iai ru si a, he tih lai mek hian ding tura an sawm Mission Veng Presbyterian Kohhran Upa 3 ngawt in an lo hnial tawh si a, Khatla lama CYMA hruaitu hlui pawh an sawm chhuak zo lova Synod hmunpui awmna South II ah hian Candidate tura MNF sawmna hnar tawh hi kohhran upa 4 an awm a ni. Aizawl East II Bialtu leh MNF Minister zinga lar ber Pu Robert Romawia Royte chu Hachhek lamah a kal dawn a, MNF lam chuan party tana ṭha tur a zawng an ti a, Opposition lam chuan a tlan chhia an ti ve thung dawn a ni. East II ah hian AMC-a hmeichhe seat hauh loh pawha tling thei. Pi B. Lalawmpuii a ding dawn emaw tih a nih laiin Veteran Politician leh Armed Veng pa Pu R Lalzirliana an sawi ri leh tawh a, a ruka Seat inchuh a na hle. Pu Zira Bial vil hmasak North I ah hian North III lama an sawi rik MP hming ṭha Pu R Vanlalvena ding tur anga sawi a ni leh tawh. MNF buaina chu Ṭawi Bialah hian Pu lalrinenga Sailo ding tur chiang sa chu ṭhalai viak ṭha Pu VL Kroshnhehzova hming a rawn ri thar leh tih a ni. Aizawl West II Bialah pawh Chief Minister Adviser Er K Lalsawmvela engineer thiam leh chak takina vil reng chungin AMC Councillor hlui pakhat pawh a phûr thar hle tih a ni. Lunglei Municipal Council leh Zemabawk Local Council inthlana MNF an mualpho hnu khan Bial cheitu an dah pawh an en nawn tih a ni a, tunah hian MLA la ni zingah hian Pu Rina Sailo bakah hian pathum vel zet bial sawn emaw chawl tur emaw an awm dawn tih a ni. Deputy Chief Minister hi term tharah hian a MLA leh a nih chuan term tawpah kum 85 a ni tawh dawn sia an chawlh rinna a lian hle. Lo chawl ta se tu nge ding ang? tih chu titi a ni. Chalfilh bial hian CM bial hnihna nih aiin Politician chak tak bial nih an duh a, MNF tana bial himah ngaiin Candidate tur an la hmu lo.
Inchuhna boruak sang hi ruling an nih avangin an nei ngam lo va, chhung rilah hian boruak inmung a tam a, Seat chang lo zawk party danga luh tuma inkau zuau zuau a awm reng a, MNF tana bial him tih ṭhin kha ZPM an lo ri ve sek a, chhuh sak an lo inring ve mek bawk a.
ZZPM Buaina:-
ZPM hi tun hnaia thawm nei lian ber an ni a, sorkar ve tawh mai pawh an inbeisei a, a thleng dik lo ang tih pawh sawi theih a ni ta bik lo. Boruak han en hian mipui nawlpui hian ZPM an vote chak tlat a, vote chakawm an nih leh nih loh leh Bial buai kan han X Ray dawn a ni.
Sawiseltu te hi chuan, 'ZPM a awm te pawh hman aṭanga kan hriat sa, engmah ni bik lo tur' tih hi an sawiselna tlang lawn ber a ni. Hei hi a dik dan a awm. Chutiang bawkin a dik loh dan a awm. ZPM hi chu pawl hrang hrang inchhun fin an ni a, Politics lama tui mi leh lo tel tawh hlawm khawmin an din a ni. Hei vang hi chuan danglam chuang lo kan ti thei ang. Chutiang bawk si chuan an danglam dan a awm leh tlat thung, ZPM hi 2018 ZPM kha ni tawh loin mi thar tam takin an bawm mek- ZPM a ni. ZPM hian ṭhalai a hip hle a ni. ZPM hian ṭhalai mai ni lovin Party 2 a beidawng tawh a hip khawp a ni. Mahse he ZPM hian a mamawh chu Strong Leadership a ni a, a neih loh chuan inthlan dawn boruak san hunah an zuzi a hlauhawm. Mahse chutih lai karah tho si chuan inthlan dawnah pawh an boruak hi a hniam tawh kher loin an tling chho thei a, tuna an awm ang ang hian mipui hian an iai lem lo a ang tawh a ni.
ZPM hi huaisen berin Bial Viltu an puang hmasa ber a, hei hi 98% vel chu Candidate an nih a rinawm. Bial viltu puan ruala kan hriat chu Bial inchuh a ni a, rin ai takin an inchuh buai tlem ka lo ti. Party a tet chuan Candidate tur an in zawng a, Party lian chu tling theia inngai a pui hi an lo tam tawh ṭhin a ni.
Tunah hian ZPM Bial puan zingah hian Mamit hi inchuh a nasa an tih chu a ni. Pu H Zorempuia ṭhangthar lehkhathiam an vil tir a, a hma hian Darlaka farm ropui dintu Pu Remruatpuia chuan a lo beisei tawh si a, an inchuh thawm a la awm an tia, tu zawkin nge chang ang? tih kha tunah hi chuan an insawi fel chho ṭan a ni. Chalfilh Bial hi ZPM chuan an invil thuah nasa a, a vil ve lo ber Pu Lalbiakzama an dah thut a an la dam chuang lova, a viltu hmasate rilru a la na a, an chhiat phah dawn nge hun a la awma an insiam rem hman dawn? tih hi hriat chakawm a ni. Hrangturzo lamah rin loh tak Pu Lalmuanpuia Punte an dah chu a hmaa beiseituten Bial an fan pui an ti a, boruak an siam ṭha chho a nih hmel. East Tuipuiah an ṭhalai hruaitu Dr C Lalrammawia an dah hian boruak a tihchhiat an rin laiin a viltu hmasa Pu PB Rosanga chuan tha pui thawhin a pui ta hlauh a, an boruak a kâng an ti. ZPM mu tan ber chu Lunglei West hi a ni a, Lunglei Municipal Council lamah hneh takin tling mah se, Kohhran Upa lehkhathiam leh ṬKP hruaitu hlun Pu T Lalhlimpuia an sawm luh hmaa lo vil ve ngar ngar tawh tu- Pu Lalnuntluanga Sailo hi a la hmin ve tlat lova, he bial inchuh boruak hi hla tak aṭang pawha hriat phak a ni. Aizawl South III hi Nula hnah khat Baryl Vanneihsangi an viltir a, sawi neuh neuh a tam em em laiin a viltu Pu Lalthanfela chuan lungawi lohna a lan tir miah loh avangin fak a hlawh a, Seat beisei tu pakhat hmin kim loin South III lama ZPM boruak a ti ngaihnawm mek a ni. Champhai lam pawh dam kim lo a awm chungin tunah hi chuan an inkhap dai thawkhat an ti. Lawngtlai lama boruak lum vat vat hi Lawngtlai bial viltu an puan hma chuan a hun a la hma bawka nakina ziah chhunzawm ah kan khek dawn a ni.
Congress Buaina:-
Congress buaina ber chu an Treasurer a bang. Pu Zodintluanga hi an Veteran politician a nih mai bakah MLA tling zat zat thei a nih laiin amah aia tling thei loten enkawla thuhnuai an tuma huaisen takin a bang hmiah. Bang ṭha hle hle lovin banna lehkha a leak out a, Pu Lalsawta an President chet dan a duh loh vanga bang a ni tih a inziak a ni. Congress hi boruak hniam vanglai a ni a, Candidate Bial Inchuh lamah an buai vak lo. Candidate tur an zawng nasa hle a ni. Lunglei lama Candidate tura an sawm chhuah ber lah chuan Lunglei inthlan zawhah a dina hmain a thu a sût leh a ni. Tunah hian party ruhrel ṭha, member ngah an nihna hi chu a la awm reng a, tlachhe hlen an ni kher lo ang. Mahsela Congress hi kum 2023 inthlan bikah hi chuan Sap ṭawnga 'Contender' tih ang hi an ni phak lo. An Treasurer bang ta bial lo zawng hi chu Congress tan Bial Sakei a ni mek a, Palak/Tuipang bial ber pawh BJP in MADC inthlanah khan an hui fai deuh phiar tawh a ni. Congress hi a ruk tak chuan party dang pahnih tan hlauhawm an la ni tho a, an puih duh lam lam sorkar tir thei an ni. Congress tana hlauhawm chu ZPM sorkar a ni a, MNF hi lo sorkar nawn leh mai mai se, 2028 ah Congress comeback tak tak a awm thei ang. Tuna ZPM an sorkar chuan India Hmarchhak state dang angin Congress hi an ral thei hial ang. Karnataka ah kan chak tih hi chu amah Pu Lal Thanhawla ṭawngkam takin Mizoram Congress chu central-a innghat kan ni lo, a tih ang khan Karnataka ah an innghat thei lo a ni.
- Lalawmpuia