WORLD NO TOBACCO DAY - 2023
A tirah chuan World No Tobacco Day (Khawvela Meizuk Do Ni) hi WHO member ramten kum 1987-a an lo siam daih tawh a ni a, an hman hmasak ber ni erawh chu ni 7 April 1988, WHO (World Health Organisation) din champhaphak vawi 40-naah a ni.
Ni 17, May 1989-a an resolution passed angin ‘WORLD NO TOBACCO DAY’ tiin thlak a ni a, ni 31st May 1989 aṭang khan kum tin hman chhoh a ni ta a ni.
Mizoramah pawh he WORLD NO TOBACCO DAY hi Indian Society on Tobacco & Health, Mizoram (ISTHM)), Zuk leh Hmuam Do pawl/ Pi Lal Riliani pawl chuan ni 31st May 1989 khan Vanapa Hall Aizawlah an lo hmang ṭan ve daih tawh a ni. He ‘World No Tobacco Day’-ah hian zuk leh hmuam ṭhat loh thu khawlaiah Street Preaching neiin mipui hnenah zirtirna pein an lo tlangaupui tawh ṭhin a ni. Hei vang hian Mizoram Sorkar pawh zuk leh hmuam do kawngah rawn ṭhangharh chhovin ni 9.4.2009 khan Mizoram State Tobacco Control Society (MSTCS) a lo din ta a ni.
ISTHM & MSTCS te chu pheikhai rual taka thawk hovin he World No Tobacco Day pawh hi khunkhan leh urhsun takin kum tin hman ho a ni ta ṭhin a ni. Aizawl veng/ kawn remchang laiah vantlang mipui zirtirnate pein zai thiamte nen Awareness Programme hman ho ṭhin a ni. Tun hma deuh phei chuan School naupangte tan infiamna lam – Football inelna buatsaihsak a ni a, inkhel ṭan hmain zuk leh hmuam ṭhat lohzia zirtir an ni a, zuk leh hmuam laka fihlim turin thu an tiam ṭhin.
Tobacco hian a huam zau hle a, heng zawng zawng hi a huam a ni : 1) Cigarettes, Cigars, Vaihlo zial, bidis, creamy snuff (Tooth paste) Kreteks, Pipes, Gutkha, Chewing tobacco, head rolling tobacco, snuff, water pipes, snees, tiranga, shikhar, Pan masala, zarda leh a dang pawh a la tam thei awm e. Heng thil ṭha lo ching dawklak hi khawvelah mi tam tak an awm a ni. Heng thil ṭha lo hian heng natna chi hrang hrang – Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD), Cancer chi hrang hrang, heart attacks, strokes, chronic heart diseases, emphysema leh hrisel lohna hrang hrang a thlen ṭhin a ni. Chuvangin heng bawiha tang mekte chhanchhuahna hna beihpui thlakna ni atan he WORLD NO TOBACCO DAY hi ni pawimawh tak leh ṭangkai tak a ni.
Heng vaihlo zuk leh hmuam kan tih avang hian khawvel mihring 1/10 an thi ṭhina chhut a ni a, chutih laiin meizu hi khawvelah 1.3 billion awm anga chhut a ni. India ramah hian kum tin maktaduai khat aia tam thihna chhan hi meizuk avanga natna chi hrang hrang vang nia chhut a ni.
WORLD NO TOBACCO DAY hi Mizoramah chuan kan khawpui ber Aizawlah hman ṭhin a ni a, kuminah erawh chuan Lungdai, Kolasib District-ah ISTHM chuan hman a tum a, NTCP(H&FW) in Buang (Champhai District) khuaah hman an tum a ni. Lungdai khua hi Mizorama ‘Tobacco Free Village 4-na tura buatsaih mek a ni nghe nghe. World No Tobacco Day hian kum tin thupui (theme) a nei ṭhin a, kumin 2023 thupui chu ‘Grow Food, Not Tobacco tih a ni. ‘Buh ching la, Vaihlo erawh ching suh’ ti ila a dik thei awm e.
Tobacco Company-te hian ṭhalai leh naupang zawk, kan tu leh fate ‘ngawl vei’ an nih theihna turin theihtawp an chhuah reng tih hriain zirtirna ṭha nen kaihruai ila, keimahni pawh entawn tlakin i awm ang u.
“Naupang chu awm dan tha zirtir la, a upat hnuah pawh a thlah lo vang.”
(Thufingte 22:6)
Kumin 2023 WORLD NO TOBACCO DAY denchhen hian he ni thla leh kum hi hmang ṭangkai ve ngei turin zuk leh hmuam kan chin dawklakte simna hun atan hman ṭheuh i tum ang u khai.
- Er R. Lalthakima, Secretary,
Indian Society on Tobacco & Health, Mizoram (ISTHM)
Hqrs. Aizawl : Mizoram