MAMIT KAN VANGLAI–VIII
Mamit ah motor a lut e... hip, hip, hurei : Mizoram Grouping Center leh khaw lian deuh deuhah chuan motor luhtir ngei tumin sawrkarin hma chak takin a la mek a, Mamit A.O pawhin theihtawpin ṭan a lain, Sairang Tuipui bari BRTF kawng aṭanga Mamit pan turin Dap lui (Chi Khur kai) Dampui khaw paltlangin EGS (Employment Generation Scheme) kawng a lai a. Mamit lam aṭangin Dampui thlengin laih zawh khat a ni tawh a. Hetih hnu hian Deputy Commissioner Aizawl chuan Pu W. Chawnglungmuana i/c EGS chu kan kawng laihte chu endik turin a rawn tir a. Mamit Village Council te leh A.O te nen an enho a, ṭha lo lai deuh leh siamṭhat ngai zual deuh deuh laite chu siamṭha zelin theihtawpin hma an han la leh a. Ni thum zet an han endik hnu chuan motor fit (ṭha deuh) Driver thiam leh huaisen deuh tan chuan a kaltlang theih tawh ang chu maw tiin, Pu Muana pawh chu Aizawl lamah a chho leh ta a.
Pu Muana chhoh hnu rei vak loah Mamit ah motor hruai lut turin Z.Lalhmingliana, A.O chu Aizawl a thleng chho ve ta. Deputy Commissioner hnenah Mamit ah motor a thlen theih mai a beisei thu a han hrilh a, he tih hunlai hian Pu P.Rohmingthanga, IAS chu DC a ni a, anni hi tunhma aṭanga lo inhmelhriat ṭha an ni bawk a. Mamitah motor hruai thlen ngei tum chuan an phúr dun hle a, DC chuan Pu Muana chu koin motor remchang ngaihtuaha driver fel deuh EGS kawng laih thara kal ṭhang hruai a, Mamit kal turin a hrilh a. Pu Muana chuan ami hriatchian leh a lo hruai ṭhin - Pu Vanlalruata Ralte, ZRG–9 khalh ṭhin chu Mamit a kal turin a ruat a.
Pu Muana leh Pu Z.Lalhmingliana, A/O te hian Mamit EGS kawng àn kalna tur hi an hrechiang thawkhat bawk a, hmun ṭhenkhat awlsam deuha tlan tlang theih mai a nih laiin ṭhenkhat lai erawh khàm kar tak tak, hmanraw narana laih theih mai loh, Thing tuai khamkai zawh turte a awm nual bawk nen, Motor hnuhna tur hruizen leh hmanraw ṭangkai leh pawimawh tur awm ang angte an keng nghal bawk a. Pu Z. Hminga, A/O phei hi chuan a kal dawn tûk hian a leibatu zawng zawngte hming leh an bat zat nen lam, a lehkha pawimawh zawng zawngte nena U Biakmawii hnenah hrilhin a kawltir vek nghe nghe a ni.
Dt.12.09.1974 zingah Driver Ruata chuan a motor ZRG-9 Mahindra Jeep ah chuan an bungrua ken tur ṭul ang angte chu an load (khung fel) hnu chuan, Pu Muana te pafa leh Z. Hminga, anni pathum nen chuan Mamit kal turin Sairang lamah an chhuak thla ta a. Hetih hunlai hian BRTF hoin Sairang Buichali aṭanga Tuipui bari lama an kawng laih chuan W.Phaileng a thleng tawh a. Hemi ni hian Dap Lui chikhur kai Mamit EGS kawnglaiha peng mai loin W.Phaileng ah an zu riak thla a, tukṭhuan eikhamah let chho lehin Mamit EGS kawng peng lam pan chuan an tlan chhuak leh a. West Phaileng aṭang hian Mamit nula zaithiam Siampuii Pautu pawh Mamit motor thlen phei hunah a lawmnaa zai turin an phur phei nghal a.
Motor kawngpui aṭang chuan harsa lutuk loin Dap lui chikhur kai chu an thleng thla mai a. Dampui ram an kai phei chu khawtlang hotute leh YMA hruaitute chuan kawng siamṭhat pahin an lo hmuak a. Khawthim hmain Dampui khua chu an thleng hman dawna an hriat loh avangin Dap lui kamah Riahbuk sualin an riak a. Mamit lamin an chanchin an lo hriat chuan le! Khawtlang hotute leh YMA hruaitu eng emaw zat chuan Petromax te nen Dampui thleng dawnah hmuak a, lo va kalte pawh an indawt phei zut a.
A tûk ni 14.09.1974 chuan Dampui YMA hote bakah Mamit leh Phaizau, Tuikukho thlengin motor hmuak leh a ṭul huna motor nam chhuak mai tur eng emaw zat an thawk phei a, kawng ṭha lo deuh laite siamṭha chawp zelin, a biboh leh rualrem lo laiah, hruizen leh kawi hruiin an hnûk chhuak zel a, Dampui thlen dawn Pastor Liandova Bawngpui lumna kham karah phei chuan an tam hneh hrim a, an tlang thei ta hram a ni. Chawhnu dar 2 ah Dampui an lut a.
Upa H.Lalrintluanga’n Dampui motor lut lawm dan 'tiang hian a report : Dampui khua motor lut ta mai chu kan lawmin khawtlangin ri thei zawng zawng tumin Uisen rawl nen kan lo lawm a ni ber mai. A hmuak hian a thei thei ṭhalai kan kal a, a kal harsatna laiah kan nam chhuak zel a, a zàwn hian kan zàwn a ni deuh ber mai. Pastor Liandova Bawngpui lumna lai phei chu Thing leilawn dawh a ni a, a hlauhawm teh asin, sawi hian a siak lo a ni ber mai.
Motor-in Thing lei dawh a zawh kha a su nasa si a, hlauhawm tak a ni. Kawi hrui lian tak leh hruizenin an chaih chhuak ni berin ka hria. Dampui an lut chu leh! Ropui kan ti ngei mai. Leilung piantirh aṭanga motor luh vawi khatna a ni a, kan au hluah hluah mai maw le! Naupang chang an ni lo, pitar putar thlengin an bawr khat tlat a, a hniakte chhinchhiah a, lo humhalh te pawh lo zuk awm a. Pu Muana leh Pu Z.Hminga te aiin driver Ruata chuan chibaitu leh lawmtu a ngah fe zawk. Parṭhi te awrhtira artui chhum lo pai zauhtute pawh an awm awm e. Programme mumal deuh siama lawmna neih kan duh hle nain; Mamit lamin thim hma ngeia Mamit thlen phei loh hlauin an lo nawr sek bawk nen, an tlan liam ta a.
Dampui leh Mamit inkar hi kilometer 15 dawn a ni a, tlangdung ngawpui phei a ni a, kawng a ṭha deuh bawk a. Motor khat tlatin an chuang a, Dampui thlen hmaa chuang ngam lo Pu Z.Hminga te, Pu Muana te pawh an phûrin an phar phei nasa teh asin. Khawthim hmain Mamit an thleng a, Pu Lalhnua VCP Inah an thleng a, kawtlaiah motor an dah a, lang thei lo khawpa bawrtu an awm deuh reng a ni.
Motor ka hmuak ve : Dampui thlengin kan chhuak ve si lo a, khawnge Zotlang Ngawpui hruizik te khawrh pahin motor chu lo va hmuak ve ila maw le, tiin Sanglura leh Z.Dingluaia te ka sawm a. Phur takin chempui leh iptepui akin tukṭhuan eikhamah kan chhuak phei a. Hmanhmawh takin kawngchung lam Ngawpui kan lut, Hruizik kan lak mek laiin motor thawm kan hre ta, chu le! tiin kawngpui lam panin tu mah inngaichang loin kan tlan ta. Ngawpui hnuaiah kawngpui zawn kan pawh lawk thei ta lo. Kan virkual fe hnuah Kawngpui kan han chhuak chu leh! min lo tlan pel tawhin motor hnu chauh kan hmu ta. Hmanhmawh takin motor tlan liam chu kan um ve ta. Tu mah inngaichang hek suh i, ka ṭhiante chu an la tleirawl bawk a, an hnungah theihtawp chuan ka tlan ve na a, an mawngphe pawh ka hmu phalo. Hruizik khawrhsa pawh tel tha fumfe heklo chuan, tlan zawngin ipte pui atangin a dawk chhuak deuh reng bawk nen. Kawng tluanin lo hmuaktute sulhnu Thingpui inna leh an Biskuit funna vel chauh kan hmu a, khua kan han tlan thlen ve meuh chuan, kawtchhuahah mipui hmuaktute pawh an lo ṭin zo tawh a. Hemi ni zet hi chu tihfuh kan tum luatah kan che fuh lo kher mai.
Ni thum dawn an cham a, ruai te nen Mamit motor thleng lawmna neih a ni a, Siampuii Pautu pawh a zai viau a ni. Driver Vanlalruata Ralte hi tlangval zei leh hmelṭha tak a ni a, bawrtu leh chibaitu pawh a hmu viau a ni. Pathlawi a nih erawh a zep lo a, a tifuh e. Tunah Tuikualah ngelnghet takin a awm a, kum 70 ral kai tawhin Kohhran rawngbawltu pawimawh tak zinga mi a ni.
- LALHMANGAIHA SAILO
Holy Cross Bakery
Ph : 9436360275