Written by
- Lalrinliana Colney

LUNGLEI KAWNG BAWK KAN SAWI LEH ANG


Tun ṭuma mi chu Lunglei lo chhuahna bul lam ve thung a ni. A ṭobul chu hei hi a ni. Seipuia (Theiriat Bul Zaupui Lal) chuan a pa, Lutpawrha ram a rochun ram a ni.

Kum1889 kum bul lamah Gen. Treager-an Seipuia ram hi in benbel nan Capt. Shakespear leh C.S. Murray-te tirin a dil a.

Pek a nih hnuah November 1889 khan Saikuti Hall tlang hi rawn thlengin an in bengbel a. A ram hming put sa chawiin Fort Lungleh (Lunglei kulh) an ti a. Chutatang chuan a khaw hming atan pawh, 'Lunglei' tih a ni ta a ni.

A AWMNA HMUN:

Saikuti Hall awmna zawn, khaw chhak lam kawr ruama awm a ni. Lunglei Ramthar Veng hnuai lamah kalin, motor-in minute 20 vel lek kal a ni.

LUNGLEI CHU:

Lunglei hming put chhan chu i zuk thlen chuan, kawr ruama Lei indawh zui turah ngai lo la, lei tih ve theih tur hian, kawrah lungpui lianpuiin kawr hnawh phui si lovin, chu lungpui hnuaiah chuan tui a luang tlang a, chu chu Lunglei ti Lunglei-tu chu a ni.

A HMUNHMA:

He Lunglei hian mi hlut a hlawh avangin a bul vel pawh Sorkarin an thiam tawkin an chei ve a. A entu chawlhna hmun turte, a en nawm nan tih ni awm tak, Lunglei thlangah Lei siamchawpte a awm. A hmunhma chei nana an sum sen hi a tlem lo tawp ang.

A KALKAWNG CHU LE:

Lunglei khua hi, tlang dunga inrem phei zui mai a ni a. Tlang dung kawng tih loh chu, Veng inkalpawhna kawng hi a chhuk vut hlawm mai a, kawng zikzak awm ve lovin, chhuk vut hian kan Zuhrei haw lam kal vut vut mai a. Hruaitu hmasate khan Step an uar lutuk a ni maithei, motor a lo tam takah, chu Step chu thiatin, motor kawng atan an siam leh mai ni tur a ni. A chhuk vut vut hlawm khawp mai.

He lunglei kawng pawh hi, Ramthar Vengah chhuk vutin i pan ang a, veng chhung i pelh hunah a lo ziaawm tawh ang. One Way kalkawng zimte hmangin, cement a chhun kawng i zawh thla zel ang a, Lunglei i thlen hma KM 1.5 vel chu cement a chhun a awm tawh lo ang. Ruah tui tlak hnu chuan Motor a tlan ngam a ni lo. Ke in i kal thleng tawh mai dawn nia.

KAN NGAIH PAWI­MAWH HMASAK NI THIN HI: Miten an hmuh chak leh Tourist te hip nana kan hmalakna reng reng hi, a kal­kawng lam aiin a hmunhma lo chei khalh hi kan ching khawp mai. Tourist spot kalkawng tha tak hi kan la nei reng reng lo. Kal ve theih pangngai bak hma kan la la lo.

He Lunglei pawh hi, a hmun­hma chei khalh aiin a kawng siam hmasa ila, miin an hmuh duh chu Lunglei khu a ni mai a, a hmun hma chei lam chu kawng siam zawh lamah la ni chauh zawk awm kha a ni a, a hmun hma lo chei vel nana kan sum hman hi, kawng siam nan hmang ila, nuam takin motor in kan thleng ang a, mipui pawhin an tlawh huai huai tawh ang. Kan ngaih pawimawh hi a inlehkhalh zawng hian kan che ṭhin.

Hmasawnna atan building ropui takte kan han sa hluai a, a kalkawng chhe zetin kan siam leh a, hman ṭangkai theih lohva building ṭawl ta pawh hi a awm nuk tawh mai. Development hi chu, kawng aṭanga ṭan chi a ni mawle.

Engpawh nise he Lunglei panna kawng pawh hi cement a siam loh a thui tawh lo va, hma lak vat chi a ni ang, sum tam pawh a ngaih tawh hmel loh. Cement chhun kawngin a hmun a thlen hun chuan, mipuiin an la pan sup sup ang.

- Lalrinliana Colney