Thudik chu ‘Sawi’ sawi tlang ila!
Information & Public Relations Minsiter Pu Lalruatkima chuan, “Chanchinthar thehdarh hmasatu nih a pawimawhin a chakawm ṭhin a, chutihrual erawh chuan thubelhchiandawl leh rintlak ngaihchan phawt te hi a ṭul thin a, midang nun va khawihchhe vek thei thilte leh ṭhalai rilru thianghlim tak takte a ni lo zawnga hruaikawi thei thil kan thliar hran thiam a pawimawh,” tiin I&PR Auditorium, Treasury Square-a “Media Workshop for Youtubers & Related Media” tih thupuia hmanga hun hmanah a sawi–mitin tana zawm nghal pawimawh leh ṭul tak a ni.
Tun hma deuh pawhin ka lo sawi ve tawh ṭhin a, chanchinbu lian Vanglainiah ngei pawh ka lo ziak ve zauh zauh tawh. Thu thar hi a thehdarh hmasatu nih ai chuan a thehdarh dik ber nih a pawimawh zawk a, chu chu media ṭha leh ṭha lo inelna tur pawh a ni zawk ngei ang.
Kan minister thusawi ang hian, tunlaiah social media kan hmang nasa. A bik takin Facebook leh YouTube lama content siam ṭhin ten sawisel an hlawh nasa zual emawni chu a tih theih, hei hi a chhan pakhat chu mipui mit leh beng hip kan tum luatah kan kal fawr deuh ṭhin vang a ni.
Tun hnaia sorkar lai MNF party hruaitu hrang hrang thusawi hi ngaithla ila, social media chu thu dik lo leh ṭha lo tamna hmun, a bik takin sorkar lai thil tih ṭhat fak aia sawiselna hmun, mi ṭhatna lai sawi tur awm lohna leh Mizoram chu chhe lailet der anga sawitute awmna hmuna ngaih theih turin an sawi ṭhin.
Eptu party-te chu mi sawisel hrat leh mi ṭhatna lai hmu thei lo angin an sawi fo bawk a, eng rilru pua hetiang thu hi sawi ṭhin nge an nih chu ka hre lo. Mak ka tih zawk erawh chu, Eptu Party chuan sorkar lai thil tih dik loh leh fuh tawk lo lai chu a hailan sak kha a tih tur dik tak a ni a, a tih dik loh lai phawrhsakin a khalh ngil tur pawh a ni reng a ni.
Eptu lamin Sorkar lai thil tih dik loh sawi tur an hriat hnem a, an sawi chhuah hnem chuan social media chu a luah khat tur pawh a ni reng a ni. Mahse, heng thu dik lo leh 'Kha' tak tak tia an sawi leh si te hi anmahni palhnawk leh an ka aṭanga chhuak ngei, a taka an tih hlawhtlin loh avanga an hnung lam aṭanga vaw lettu a ni tih an hriat ve a ngai ang.
Sorkarin Print leh Electronic Media pualin ‘Workshop’ a buatsaih tawh a, thil lawmawm tak a ni. Youtubers leh a kaihhnawih social media dangte tana inzirna hun a buatsaihsak leh pawh hi thil lawmawm tak a ni bawk a, hei hian rah ṭha pawh a chhuah ngei ang tih ka beisei bawk.
Chutihrualin, ka phak ang tawkin social media hi ka lo bih ve ṭhin a, a bik takin YouTube lama zuitu ngah deuhte video ka en ve ṭhin. Chung zingah chuan sorkar tana hnawksak leh thu belhchian dawl lo hulhual, dawt muhlum sawi ching leh mi rilru hruai sual tum ngar ngar an awm ka hre hran lo–mahni nihna ti lang ngam chunga thil thleng leh an hmuhte sawi chhuaktu an nei deuh vek zawk awm e.
Social Media Influencer-te hnawk kan tih a, thu dik lo thehdarh leh mi rilru hruai sual tuma kan ngai tlat a nih chuan ram hruaitute pawh an inlet ve ngei a ngai ang–a chhan chu YouTube-ah hian kan ram hruaitute thusawi hi a nihna anga pho chhuah a ni ṭhin a, hei hi kan hua a nih chuan kan hotu leh keimahni thusawi ngei kha kan zahpuiin kan duh lo leh hnuhnawh a, kan duh aiin miin an hre hnem ta mah mah pawh a ni mai thei!
Thiamna a sang tawh a, hmanrua kan nei ṭha tawh. Ram hruaitu lawkte thusawi hi Chanchinthar a tling a, an thusawi hi thehdarh tlak a ni. An thusawi ngei ngei hi hun rei vak lo a liam hnuah hian thu belhchian loah a chang leh ta mai ṭhin zawk niin a lang. Chumi ti fiah turin thusawi langsar ṭhenkhat han tarlang ila:-
“Kawng chhawng–Elevated Road chu Main Line-ah hian, a tenau zawng zawngah chuan tih rual a ni lo a, amaherawhchu Main Line-ah hian kawng chhawng siam a, chu bakah Parking–kawngpui sirah a tam thei ang ber, a sang tel a sing tel siam a, Assam Rifles um chhuah a, an awmna hmuna hi a hnuai verh kawrawn a, chutah chuan concrete-a a chhawng hniha dah a, chumi hnuaiah chuan parking dah a, chumi leivung chuan mual nuam tak siam a, parking area ṭha tak siam kan tum–chu chu Aizawla Traffic Jam nasa lutuk tih reh kan tumna a ni...” – Pu Zoramthanga, CM
“Keini chuan a chhan kan hria a, a tih dan tur kan hria a, chutiang chuan kan ti dawn a, SEDP nuaih thum chu khawi ami nge mawin an sem ang le tih te hi a mawl thlak lutuk, eng aiah nge kan sem loh ang–sem kha kan pu ten an duh chuan... – Pu Robert Romawia Royte, Sports Minister
“Indopui kal tur ang mai an ni a, ka ngaihtuahnaah phei chuan Israel fate sala an tanna aṭanga Ramtiam Kanan an pan, bungbawr taka phur sia an pan, an kal chhuak ang mai khan Zoram Mipuite Aizawl khawpui chhung Mipuite a ṭhenin an lo vai a, Pu Zoramthanga chu a thusawi a dik lo amaw kan tih kha a dik dawn a nih hi...” – Pu Lalruatkima, IPR Minister
Chuvangin, social media lama thudik kan hre duh a, thil ṭha leh mipui rilru hruai kawi thei thil kan hmu tlem duh a nih chuan thuneitu lamin thudik an sawi a, an thutiam an hlen chhuah hmasak a ngai–anmahni thil tih tho hi an hnung lama zuitu chu a ni.
“Mipui kan dik tawk lo, ram hruaitu ṭha nei tur chuan Mipui kan dik hmasak a ngai...” tia sawi an awm ṭhin. Khawvel khawi ramah mah hian Mipui an ṭhat hmasakna ka la hre ngai lo, hmanlai aṭang tawhin mipuite hi an ṭha hmasa ngai lo a, chuvangin hruaitu kan mamawh reng a ni–Mipui hi ṭhain fel vek ila chuan hruaitu thlan kher pawh kan mamawh hauh lovang.
Kan tui lutuk dawn, a thui lutuk dawn ta bawk–duhtawk dawn teh ang. Media hman dan chungchang, dan leh hrai mi mi zawng zawng tana hriat theih vek a ni kher lo ang a, zawm vek sen pawh a ni lo ang, a chhia leh a ṭha erawh kan thliar thiam tlan a ngai.
Kristiante chuan Bible kan ring a, Pathian lehkhabu thianghlim hi kan ni tin nun kaihruaitu pawimawh pawh a ni. Media Laws & Ethics kan hre vek thei lo a nih pawhin – “Tin, miin in chunga an tiha in duh tûr ang zêlin, mi chungah pawh ti ve rawh u...” (Luka 6:31) hi Media kan hman dawnin ngaihtuah chhuak hmasa ṭhin ila, midang nun ti chhe vek khawp thil kan ti duhin a rinawm loh–Hawh u, hmanraw ṭangkai leh ṭha lutuk Social Media hi ‘Mizo Kristian’ nih nan i hmang tlang ang u.
- Lalthansanga, Saitual