CHHUNGKAW ROHLU
Chhungkaw pawimawhzia hi kan sawi ṭhin a, kohhranahte pawh kan inzirtir nasa thawkhat hle. Mahse, sawi tam lutuk a awm thei hian ka hre lo va, chhungkaw pawimawh zia hi han tarlan ve leh kan duh a ni. Pathianin kan thlahtu hmasate aṭangin chhungkua a lo din a, chu mi thlah chhawng zel chuan tun hun hi kan lo thleng a ni. Hnam hrang hrangte hian thlahtu kan nei vek a, a tirah chuan anni pawhin hetianga an thlaha aṭang hnam lo piang tur hi an dawn pha bik kher lo vang. Tunlai chhuante pawh hi thlah tam tak nei tur kan la ni a, chung kan thlah aṭang chuan chhungkaw lian tak an la chhuak zel dawn. Hei hi khawvel awm chhunga thil awm tur a ni tlat a ni. A nih leh chuti ni ta se chhungkaw rohlu chu eng nge ni ta ang le? Ṭhenkhat chuan sum leh in leh lo, rohlu kan dah pawimawh hmasa ber mai thei a, I han thlir zel teh ang.
Vawi khat movies ka en pakhatah chuan Indopui 2-na lai vel khan Sipai pakhat chuan a nupui leh a fanu a hloh a, chung zawng tur chuan a kal chhuak a. Mi sang tam raltlan zingah chuan a zawng a, a hmu mai lo. A zawnna kawngah chuan ral beih turte an lo awm zel a. Khaw lian vak lo German-in an awp hmun hi a lo thleng a. Chumi hmuna German sipaite nen chuan buaina an nei ta a. Chu'ng German sipai leh chung khuaa mi ṭhenkhat chuan an Biakbuka rangkachak ṭhahnem tak awm chu zawnchhuah an thupui ber a. Chu'ng rangkachakte chu hmuchhuaktu nih tumin nasa takin an inbei a, an puithiam hial pawhin a tawrh phah a. Mihring nunna tam tak a luang ral a, mi tam tak an thi a, German sipai platoon-ho pawh an thi nual a, a tawpah chuan a changtupa ber chu hnehtu a ni a. Nimahse, chu'ng rangkachak chu a la duh ve miah lo, a fanu chu a zawng char char a, a tawpah chuan a hmuchhuak ta. A tana rangkachak aia a ngaihhlut zawk a fanu an hmu chu a lawm ngei mai, an pafa chu mittui tlain an inpawm vawng vawng a ni.
Sum leh pai leh rohlute hi khawvel kan awmchhung chuan a hlu em em a, a lovin kan awm theih lohna chin pawh a awm. Chu'ng sum leh pai leh rohlu neih duh chuan ni tin second tin mai hian mi chi hrang hrang hi kan intlansiak suau suau a ni ber a, a lakluh dan thianghlim leh hlim lo lam pawh ngaihtuah chang lo hian kan intlansiak a nih ber hlawm hi maw. Chhungkaw nu leh pate pawh hian kan chhungkua tih nawmsak nan leh kan fa te tan tiin ṭhahnemngai takin kan thawk hlawm bawk a ni. Chutih lai erawh chuan kan fa te nungchang lam hi ngaihtuah tel hi chu mi tlem te an ni. Chhungkaw tana thawk tho si chhungkaw awp lum hman lo khawpa nu leh pa phe buai ṭhin tam tak an awm a, fa te leh chhungkaw awp lum hman reng reng lova buai, chhungkuaa inzirtirna hun ṭha pawh nei hleithei lo khawpa buaite hi awm theih a ni.
Kan chhungkua leh fate nawmsakna duh luatah hian kuttling lova sum hai luh duh maite a lo awm hi a pawi hle. Ka fanuin a sawi ka hriat reng chu, "Pa, kan Hostel-a kan ṭhian ṭhenkhatte chu sum an ngah lutuk, duh duh an eiin an lei thei a, mahse ka awt lo, in hlawh tlem te hmanga theihtawpa min enkawl hi ka ngaihlu zawk," a ti tlat mai a ni.
Kan fate harsatna leh buaina ngaithla hman lo khawpin kan buai ṭhin em le? Social media lo hmasawn chhoh zelnaah hian tunlai naupang leh ṭhalaite hian hmanlaia ṭhalaite an buai lohnaah khan tunlaiah chuan buaina tur tam tak a lo awm tawh. Hmanlaia kan hriat ngai loh Stress, anxiety leh depression te a lo tam ta em em mai a. Hengte hi social media lo pung chho zelin a nghawng te an ni a. Tunlai naupang zawk leh ṭhalaite hian buai rukna tam tak an nei, hrethiamtu, sawipuitute hi an mamawh ngawih ngawih ṭhin. Hengte hi nu leh pa tam tak chuan kan hrethiam vak lo niin a lang. Fate nena inlaichinna ṭha siam hi nu leh pa tan a pawimawh hle. An harsatna leh an rilrute an sawi ngamna nu leh pa nih hi a pawimawh. Khawvel mi hlauhawm leh sualna lama mi hlauhawm tak takte chanchin kan hriatte hi chhungkaw kehchhia, nu leh pa hmangaihna dawng lo, diriam leh ensan hlawhte an ni fo. Chu'ng chhungkua aṭanga naupang a lo ṭhanlen chuan hmangaihna awmzia a hre lo va, chhungkaw awmzia a hre bawk lo va, mi dangte tan mi hlauhawm an ni ṭhin.
Chhungkaw enkawlna leh fate nawmsakna kan duh luatah hian kan fate hi kan hloh dér thei a ni. Naupangte hi an naupan lai aṭanga an rilru hliam a nih tawh chuan a dam har hle. Hmangaihna tel lo, ṭawngkam ṭha lo tak tak an hriat ṭhin chuan an puitlin hunah mi dang tana hnawksak an lo ni ṭhin. Dan bawhchhiatna hrang hrang - Tualthah, pawngsual, ruk ruk, ruihhlo… te lo thlen ṭhinna pawh hi a tam ber chu naupang enkawlna ṭha dawng lo leh chhungkaw ṭha lo aṭanga lo chawrchhuakte an ni chawk. Tunlai khawvelaah phei chuan theihtawpa Pathian thu nena kan enkawl nia kan inhriat pawh hian fate enkawl ṭhat hi a har tawh em em a, chutih laia enkawlna ṭha dawng lo phei chu ngaihtuahawm tak an ni. Tunlai naupang phei chu khawvel hi a hmanhmawh tawh avang nge ni dawn ni, an fing kar mai a, duat dan tawk leh enkawl dan thiamte pawh hi an ngai khawp mai. An paupan laia enkawlna ṭha an dawn miau chuan an han tleirawl deuh a, tleirawl hiar deuh lai nei tawk han awm bawk mah se, kawng ṭha an zawh leh thuai ṭhin hian ka hria.
A pawimawh ber chu kan chhungkaw rohlu chu sum leh pai, in leh lo leh rohlu ni lo vin kan chhungkua, kan fate an ni tih hriatchian hi a ni. An tana ṭha tur a nih chuan duat dan tawk thiam te, han hrehawm tir deuhte pawh hi a pawimawh khawp mai. Tunlaia naupang leh ṭhalai tam tak an buaina - depression kan han tih te pawh hi an tuarchhel loh luat rahte pawh a ni thei a. Kan siam nuamsa lutuk hi an tan a pawi zawk thei tlat. Ei leh in lamah te pawh hian kan duat mah mah a, tunlaiah junk food kan tih te a lo tam tawh si a, naupang thau tak tak, hrisel lo an pung hle. Diabetes leh thisen sangte hial pawh naupang zingah an awm ta nawk mai. Europe leh America ramah te pawh naupang thau lutuk hi buaipui tham an tling tawh a ni. Nu leh paten rangkachak leh lunghlu aiin kan fate hi an pawimawh zawk, kan V.I.P te an ni tih hre reng ila; Pathian ṭihna nen an hmakhua thlir chunga hmangaih tak sia kan enkawl hi kan mawhphurhna a ni tih I hrereng teh ang u.
- Reuben Lalnunthara