RILRU PUT HMANG SIAMṬHAT
Kumin kum tawpah kan ram hruaitu tur kan thlang leh dawn a. Tute nge kan thlan chhuah dawn tih a sawi lawk theih loh a. Sawrkar ngai hi kan chhawm nung leh mai dawn nge sawrkar thar kan din ang tih chu mipuite kutah a innghat a. Inthlan a hnaih deuh hi chuan ram veitu pawh kan pung a, titi leng vel pawh a tam ṭan ta viau mai.
Mizoramin kan aiawha rorel tur kan thlan aṭangin kum eng emaw zat a liam ta a. District council hun aṭanga vawiin thlengin ram hruaitu tur vawi tam kan lo thlang tawh a. Kan dinhmun erawh chu sawi vak ngai loin kan hre vek awm e.
Kan tun dinhmun hian eng angin nge Politics hi kan kalpui a, eng angin nge Politics hi kan ram tan kan hman ṭangkai tih pawh a hriat theih awm e. Mi nawlpui rilru put hmang hian hma a sawn loh avangin state hmasawn lo leh chenbeh tak kan la nih reng nachhan hi, kan rilru put hmang fuh tawk loh vang ni ngeiin a lang a ni. Kan rilru put hmang fuh tawk lo lai, kan thlak danglam ngai langsar deuhte thlur ta ila.
◆ MLA nih hi mahni tana hlawkpui nan hman kan tum
Kan hun kal tawhte han thlir let ila, ram hruaitu fing fel tak tak kan nei ṭeuh tawh a. Tuna ni mekte pawh mi fel tak tak an ni. Mahse, mi nawlpui hian MLA nih chu hlawkpui hmuhin kan hmu deuh vek ang. Nih pawh a ni deuh nge nge hmel tlat. A chhan chu an dinhmun leh khawsak phungah sum leh paia hmasawn ta viau angin an lang deuh vek. Titi phunglenga 'MLA te hian Contractor emaw an inti tlat' an ti hi dik riauin kan hre tlat. Chutiang chu a dik a nih chuan mahni inhai vur tumna avanga Politics khel mai mai ram hruaitu kan nei tihna a ni. Chutiang rilru kan hruaitu atana kan thlan lalte’n an pu a nih si chuan kan rilru put hmang hi kan siam ṭhat a ngai hle tihna a ni a. MLA/Minister nih chu hlawk riaua kan hriat chhung chu kal kalphung a fuh a rinawm loh a ni.
◆ Thudik ṭan ngam lo ram hruaitu
Kan lo hrawn tawhte, kan hrawn mekte zingah pawh mi ṭha leh fel tak tak, mi thiam tak takte pawh an awm a. An thiamna leh finna chu ram leh hnam tana theih tawpa hmang tura thlan leh beisei pawh an ni a. Mahse thil dikhlel leh fel lo a awm pawh a dodal ngam lo leh hnial ngam miah lo, Party Headquarters lam hruaitute mitmei veng ringawta kan khawsa a nih chuan a dik lo ang. Dik lo leh ṭha lo hre reng chunga dodal ngam lo MLA leh Minister hi kan ram hian a mamawh lo va, dikna tungding tlat ngam hruaitu kan mamawh a, Chief Minister leh tute emaw hlauh tlawn hi a hun tawh lo. Thil ṭha lo titute’n kan ram an tihchhiat ai hian hmu reng si ngawih bopui tlattute avang hian a la chhe zawk ang.
◆ Ram hruaitu ṭha thlang turin mipui rilru put hmang dik a pawimawh
Ram hruaitu atana kan thlante hi kan chunga ro rel a, an nawm an maka kan Budget ei zo ngawt tur an ni lo va. Hmasawnna ngelnghet neih nana ram an hruai theihna tura hnathawh kawr haktirtute chu mipuite kan ni. An laka kan beiseina pawh mimal hlawkna ni lo, kan ram tan, kan khawtlang tana hlawk leh chhenfakawm a ni tur a ni. MLA/Minister te hi sum thianghlim lo siam tura nawr tur pawh kan ni lo. Dik leh fel taka hna an thawh theih nana puibawm tlat tur kan nih mek lai hian, hlawkpui/ṭhatpui kan tum tlat fo chuan MLA/Minister ṭha kan nei har ngawt ang. Mipuite'n pamham lo leh rilru put hmang dik tak nena kan ram hruaitute hi kan thawhpui a, a ṭul huna kan vaukhan ngam pawh a ṭul zawk mah awm e.
◆ Dan ang taka hnathawk ṭhin Officer kan ngaihsan a ngai
Sawrkar hnathawk Officer lian tak takte hi an pawimawh ṭheuh mai. Pawimawh rau rau zingah langsar deuh chu an awm ang. Sawrkar inawp dan kalphung leh inkaihhruai dan hrang hrangte hi ram leh mipuite tan tho a ni a. Dan ang taka hnathawk mi, rinawm leh taima takte kan ngaihsan a hun khawp mai. Politician-ho chu kum nga term atan an ni a. Sawrkar hnathawkte chu an pension hma chu thawk mai tur an ni a. Politician pamham leh duham deuhte pawh dan ang taka lo nek ngam leh, a dik zawk kawhhmuh ngam Officer hi kan mamawhin kan ngaihsan tur an ni. Kum nga term atana kan thlante hi zahawm teh mah se, an ṭhat miau loh chuan mi dang kan hawisan daih thei. Ṭhatlai hun zawng zawnga sawrkar hna rinawm taka thawkte hi kan ngaihsana kan zah a ṭul takzet. Sawrkar chu eng dang ni loin mipuite tho hi kan ni tih pawh hre tel bawk ila. Mipuite leh kan sawrkar hnathawk lal tak takte rilru put hmang hi a dik phawt chuan MLA/Minister te rilru pawh a ngìl phah ngei ang.
◆ Party ruihchilhna tihbo a ngai
Kan ram hruaitu tur mi dik leh ṭha kan thlan theih nan party ruihchilhna laka kan fihlim a ṭul hle. Eng Party emaw ṭan bik nei a, kan sahuai thing vawn tlut duhna rilru hi paih ngam a hun tawh. Party ruihchilh bik kan neih hian kan chhia leh ṭha hriatna thiang a hman dik theih tawh loh a, mi dik leh ṭha a thlanchhuah theih tawh loh. He kan rilru put hmang hi kan thlak a, kan tihbo a hun tawh takzet a ni. Khawpui leh thingtlanga ṭhalai tam tak hian he rilru hi an paih nasa tawh hle a. Miin a ṭha lam hawi zawnga an rilru put hmang an thlak mek lai a, “Vawkpui pawh ni se ka vote hrim hrim,” lo tih tlat hi chu a changkang tawh lo. Political party tana rinawm nih ai chuan ram leh hnam tana mi rinawmte hi an hlu daih zawk a ni.
I ram leh hnam a boral chuan nang leh i chhungte in him bik lo ang.
- Dindina Pa