HUN LEH NUN (TIME – PINK FLOYD HLA AṬANGIN)
A ṬOBUL:
He hla hi Mizoram University hnuaiah Under Graduate-ah English Deptt. ten an lo zir tawh ṭhin a. Tunah hian an la zir em ka hre tawh lo nain, college zirlaia tel hial chu tiin ka han luhchilh ve a ni a. Kan thuziak hi B.A exam zo, graduate thar turte tan kan hlan e.
He hla ‘Time’ hi kum 1973-a Pink Floyd psychedelic classic ‘Dark Side of The Moon’ album-a mi a ni a. An bassist Roger Waters-a phuah a ni. He hlaa min hmuhtir chu, ‘kan hriat mang loh laia hun hlu tak tak liam ta uiawmzia leh, chu'ng hun ṭha chu a hnuah neih let duh leh mah ila, tih ngaihna a awm tawh si lohzia te, mi tinin hun ṭha kan hloh nasat ṭhin dan te, he hringnun hranzia' te a ni ber awm e.
He hla an tih chhuah aṭanga kum tam fe a liam hnuah, Rolling Stones-in a phuahtu Roger Waters an kawmnaah chuan heti hian a sawi leh a, “He hla hi kum 29 ka nih laia ka phuah a ni a. A hla thua ‘No one told you when to run/You missed the starting gun,’ tih te hi ka tawnhriat a aṭanga ka dah chhuah a ni. Ka kum hman chhoh mek aṭangin thil eng emaw atan ka inbuatsaih ve mek lai a ni a. Mahse, heng hun lai nunah hian buaina a lo tamzia te hi, kan tum loh dan zawka kan awm ṭhin dante a chiang nasa mai si a,” tiin.
He hlaah hian khawvela hringnun zinkawng chhawng thum kan hmu thei awm e. Panlai, vanglai leh tar hun te. Chu'ng hun chu tawi te tea a phuahtuin a dahchhuak thiam hi a namai lo hle a. Hei hi a ni, hla phuah harna leh a ropuina ṭhin chu. A hla kan luhchilh thûk hmaa kan lo hriatsak hmasak atan, tunah hian he hla hi kan hriatthiam dan (interpretation) in ka ziak dawn a. Ka ziah leh ka thlirna chauh hi a dik e, pawm tur tihna a ni dawn lo. Tin, a phuahtu Waters hi Sap a ni a, ani chuan an hnam nun mil (context) in a phuah a, mahse chu chu kan hriatthiam awlsam nan kan Mizo nun milin a theih chen chen kaih luh kan tum ve thung dawn a. An hla thute pawh a ngial a ngan (literally) chuan kan letling chhuak dawn lo, kan thiam dawn bawk hek lo.
PANLAI NUN CHU:
I koah khawvelin mawhphurhna lian tham a her chhuahpui hma, naupang mai i nih lai kha han ngaihtuah let la. Kha'ng hunah khan nang chuan khawvel leh a chhunga awmte, hunte hian a tibuai ngai lem lo ang che. I duhna lam lamah, i nuam tih lam lamah i pingpei thei a. Khawvela hun leh nun chu i ta a ni. A tunlai ṭawng takin, ‘i tan boring day kha a awm ngai lo a ni lo’m ni?’
Ticking away the moments that make up a dull day
Fritter and waste the hours in an offhand way
Kicking around on a piece of ground in your hometown
Waiting for someone or something to show you the way
In thil tum, in ṭum a fuh loh ṭuma, in ngui nghiai ni paw'n tihtur nuam zawk chawplehchilhin in ngaihtuah chhuak a. In hun tawn lai mek; in nin em em chu in tlansan nghal a. Hunin a herpui tumna lam che u chu tlansanin, hunin a tum loh lamah nangni'n inherchhuahpui ta daih si a. Sikul in kal loh ni te, kum tawp sikul chawlh hun a lo thlenin, duh duh ti thei turin zalenna famkim in nei a. Tu ma’n in thla an khirhsak lo che u a. Engkim chunga thu neitu ‘hun’ hial pawn a dal thei lo che u a ni lo’m ni? In duh leh nilengin ‘rialno pakhat’ in chuhin in inkhel a. Inkhelh in nin hunah luiah kalin tui in cheng ṭhin.
In thil tih lai in nin deuh chuan a thlakna tur in hre chhawm zel a. Ramhnuaiah in duhthalin nunchan in zir a, tlai ni tla in thlir liam mai dawn emaw tih laiin, in thlang kopanga tlangsam hmun chu in inbawhen siak leh ṭhin a ni lo’m ni? A chang leh thirchhe zawngin dai hnai kawr te in suartluan a. Kha'ng hunah khan kha khawvela lal ber chu nangmahni kha in ni miau si a.
Engmah thawk loa, i tei kual mai mai ṭum pawn tu ma'n an hmu mawh hek lo che a, hna thawk peih lo, thatchhia tih ṭawngkam pawh in lakah hman a ni ngai lo a nih kha. Mahse, chutianga hun i hman mek lai chuan, i hriat miah lohvin tu emaw i nghak mek em, tu emaw i hringnun kawng kawh hmuh tur che an awm em?
Tired of lying in the sunshine,
staying home to watch the rain,
You are young and life is long,
and there is time to kill today;
In pingpeina leh nunchan zirna avanga in chauh hun a lo thlen paw'n, phaitualhnimah engthawl leh zalen takin in mu mai mai a. ‘Zanin tlai thlak tur kan nei em?’ tih vel ngaihtuahna chuan i rilrua hmun chhe te pawh a la chang pha hek lo. Khaw chhiat ni a lo thlen a, pawn a chhuah theih loh ṭum pawn, mu chungin i duh leh ruahsur chu i thlir mai mai thei a, ruah mal tin chhiar tur pawn hun pek in ni, hun salbeh theih in nih miau loh avangin. Kum a la tlem a, hringnun khawvel kalphung anga chhut chuan kum tam tak dam tur in la ni bawk. Ni khat hun mai mai awmze nei loa han khawralte chu in tan a pawina a awm lem lo a ni.
VANGLAI NUN CHU:
A hla tlar 6-na chin khi panlai hun zalen leh nuam a tarlanna a ni ber a. Tlar 7-na aṭangin a hla inher ṭan a. Vanglai hun lo thlen tak hnuah hun a liam tak duak duak dan min kawhhmuh ta thung kan ti thei ang chu.
And then one day you find ten years have got behind you,
No one told you when to run, you missed the starting gun.
Mahse, engtik niah emaw chuan chu'ng hun liamtate chu i thlir kir ni a la thleng dawn a. I hriat mang miah lohin kum 10-te chu a lo kal duak tawh ang a. Ṭhangkhatlian i khawhral dan mumala sawi tur i hre lo ang. Chumi hunah, chu'ng hunah chuan tu ma'n i hringnun kawng zawh tur, i duh thlan tur, i zuan hun tur, i tlan hun tur, i luhchilh hun tur hrilh tur chein hun an nei tawh bik dawn lo a. I duh miah loh, i phal miah loh, i ui em em hun chu i hriat mang miah lovin a liam ve thung tawh dawn a ni. Ṭan lak hun tur dar ri i hriat loh ni aṭang chiahin hnunga se-ek thai mai mai chu i hmabak a ni ve thung tawh ang.
And you run, and you run to catch up with the sun but it's sinking
Racing around to come up behind you again
The sun is the same in a relative way but you're older
Shorter of breath and one day closer to death
Hmana hun chunga thuneitu kha, tunah chuan hun umin i phe buai ve sek thung tawh ang. I ṭhiante rualin ke pen tum mah la, hunin i tan ‘hun’ a nei tawh lohzia lan nan kawl mawnga ni tla tur chuan a hmuhtir fo tawh ang che a. A tûkah a ngai tèin hun herpuitu a nihzia ni (sun) chuan rawn tarlang leh ṭhin mah se, i tan chauh a nih tawh lohzia i hre thar ziah thung tawh ang. Ni chuan a tlak leh chhuah danphungah danglamna teh vak a nei lo ang. Mahse, a chhuaha a tlak tamna chuan upatna a pek belh thung zel che a. Panlai nun anga nak puar pawp pawpa thawk lak i harsat takzia i inhriat chhuah hun chuan, thihna kawngka i kik ni a hnai ve zel tih i hre tawh ang.
TAR HUN NUN CHU:
Every year is getting shorter, never seem to find the time,
Plans that either come to naught or half a page of scribbled lines.
Hanging on in quiet desperation is the English way,
The time is gone, the song is over, thought I'd something more to say.
I panlai huna kum tawp masi-ah chauh thawmhnaw thar nei ṭhin i nih avangin i tan kum khat reizia chu i hre chhuak fo ang. Mahse, ṭuana saruh khela, I lua kelsam a lo ṭo tak achinah chuan chu chu a inletling thawk tawh ang a. Kumte chu a kum telin a tawi tual tual niin i hria ang a. “Dam chuan kum khatte hi chu a rei lo mang e,” tih thute chu i sawi ve fo tawh ang. Hun ûm reng rengin i buai ang a. Mahse, hmana hun chunga thuneitu kha hun chuan a tlansan zel dawn che si. Hun chu a kal ngaiin kal reng mah se, “Hun ka nei lo” tih chu i ṭawngkam chhuak a ni fo tawh thung ang. I ruahmanna siam vete chu a lo thlen ṭum paw'n, tih tak takna nen i ti ṭha peih tawh lo ang a. Ho deuha nuai liam mai mai ni i nei fo tawh ang. Chu'ng hunah chuan vun ngoho upat hnu nun dan dungthulin, khawhar leh mal taka awm fo chu i hmabak tur a ni a. Hun a liam, engkim a liam zo ta.
Home, home again I like to be here when I can
And when I come home cold and tired
It's good to warm my bones beside the fire
Panlai leh vanglaia in aia khawlai leh rualkawma hmanhlela thlahleltu kha, tunah chuan i rilru chu in lamin a pawt reng fo tawh ang a. Eng dang vang a ni lo, chau leh hah ni chhiar reng renga hun hmang ṭhin i ni a, haw thuai thuai a, hahdam a, i tha kham leh sil ṭhem ṭhum, i ruhsehte nena tapchhak mei luma inhem bak aia thlakhlelh tur i nei tawh miau si lo.
Far away across the field the tolling of the iron bell,
Calls the faithful to their knees,
To hear the softly spoken magic spells.
Darkhuang khát tak taka ri i hriat chuan, i rilruah tu nge liam ta le tih chu zawhna a lo awm nghal ang a. I rualpui, i panlai, vanglai ṭhian tu emaw ber chuan mual a liam ve ta tih chu i hre chhawm ang a. An tana i tih theih chu a kalsan a chhungte thlamuan leh ṭawngṭaisak a ni mai tawh a. Chutiang hun chu engtikah emaw i chungah a rawn la thleng ve tho dawn tih hre chungin, i khawvel ni kin hun chu i nghak mek si a.
- Rohmingthanga Ralte, Assistant Professor, Govt. Mamit College