Written by
- LALDINPUII FANAI
FDWA Nauban Group

AWMPUI HNA - HNA ṬHA LEH EIZAWNNA ATANA RINTLAK



A hmasain June ni 16, Khawvel puma Awmpui hnathawktute Ni, International Domestic Workers’ Day pualin chibai ka buk a che u. Mizoramah awmpui hna chungchang hian sawi hlawh viau ṭhin lo mah se, a lova awm thei lo chhungkaw tam tak kan awm avangin he hna chungchang hi ngaihven a ṭul viau thung. A thawktu tur kan zawnna lamah mawi leh mawi lo pawh thlu lo va, dan phal leh phal loh pawh ngaihtuah lova sumdawn nana lo hmang tam tak an awm tàk hial avangin ram hnuk khawih thil a ni ve thei ta tlat mai. Hei hian rah ṭha lo tak a chhuah thei tih kan hriat tlan a, a ruaitu leh a thawktu lam pawh kan fimkhur a ṭul hle mai a, tunah pawh hian a thleng tawh mek reng a ni. A thawktu hian rinawm leh taima takin thawk se, a ruaitu lam pawhin an dikna chanvo rahbehsak lovin, inhrethiam tawna thawh ṭhin ni se; tun ai hian awmpui chungchanga buaina hi kan tawk tlem deuhin a rinawm. Awmchilh thei kher kan duh ṭhin avang hian tihsual a tam a, kum naupang te te, training mumal pawh nei lo, awm dan mawi hre lo leh hna thawktu nih inhre miah lote kan in chhung enkawl turin kan inriahbuk thingfawm ta vel mai mai ṭhin a, a fuh tak tak thei lo. A ruaitu lam hian langkal rawih te hi intihhmuh zawk ta ila, chhungkaw bil hun ṭha tam tak kan neih theih bakah inrawk leh buai lai taka inchhuahsan thut thutte kan pumpelh thei ang.

Chhungkaw harsatna avangin duh chen chen school ka kal thei lo va, in chhung khawsaknaah sum mamawhna a sang bawk si nen, naupan tet aṭangin nu leh paten kan thil tih theih phak tawkah min hruaiin hnathawh min zirtir hma hle mai a, kum ka tling awrh tihah mi inah inhlawh turin ka kal ṭan tawh a ni. Mi hmuh danah Awmpui nih chu hna hniam leh zahthlak a nih deuh ṭhin avang khan, ka zak ve ṭhin em em a. Ṭhenawm khawvengin, "Eng hna nge i thawh?" tia min zawh chang pawhin a pehhel thei ang bera ka chhan chang hi a awm fo. Tin, ka ṭhian ṭhenkhatte chuan mi ina hna thawk lovin tihtur dang te zawng zawk la min tih chang te pawh a awm ṭhin a, chuvang chu a ni; mi ina hna thawka inhlawh ṭhinte an hmuh dan a hniamin a danglam nia hriatna ka neih ve ṭhin. Kan chhungkaw sum mamawhna a sang tih ka hriat avangin ka thawk lo thei lova, lehkha thiam lo hna a nih hi ka ti liam mai ṭhin.

Kum sawmpahnih zet mi inah Awmpui hna ka lo thawk ve ta reng mai. Eizawnna atana a rintlakzia hrechiang bertu ka inti ve thei ta reng mai. Mi ina Awmpui hna ka thawh aṭangin kan chhungkaw khawsak phung pawh a lo danglam chho ve zel a, dinhmun ngai rengah chuan kan awm ta bik miah lo. In chhung mamawh chi hrang hrangte chu kan nei thei ve ta zel mai a, Awmpui hna thawk chunga kan mamawh kan inphuhru thei a nih chuan hna ṭha tak leh eizawnna tling a ni tih hi ka sawi duh a ni. Tun hma ai chuan mahni duhzawng leh awh zawngte pawh ngaihtuah a lo awlsam ve tawh hle a, Awmpui hna hi tunah chuan kan chhungkaw ei bel ber a lo ni ve reng tawh mai.

Tin, ka sawi lan tel leh duh chu, mi ina hnathawh hi nuam tak chu a ni hauh lo, kan hnathawhnate sual vang ni hauh si lo hian inthlahrun hi a na duh em em a, kan chungah an ṭhat poh leh kan inthlahrun a zual ting mai ṭhin a ni. He thu chhiartute zingah pawh Awmpui ruaitu in lo awm ve a nih chuan in lo hriatthiam phah ngei ka beisei. A chhan chu Awmpui hnathawktute hi a tlangpuiin rilru thlamuang lo taka hna thawk vek kan nih ka ring, tihsual palh hlau reng rengin, in huatthu sawi palh hlau taka awm te, khawih loh tur ka lo khawih palh ang em aw ti chunga hna thawk ṭhin kan ni. Kan fel famkim lo va, zirtir chawp ngai pawh kan kat ve nukin ka ring, chutah chuan a ruaitute hian min en liam mai lovin, an duh dan leh ṭha an tih ang te min hrilh ṭhin se la, a duhawm hle mai.

Tunlaiah chuan mipui nawlpuiin Awmpui hna thawktu kan thlir dan a danglam ta khawp mai. Mi ina hna thawk thei khawpa chhelna ka neite hi ka inchhuang ru ta hial zawk a. A chhan chu tunlai khawvelah mi tu pawh hi kan buai em em vek a, mahni in chhungkhur pawh ngaihsak hlei thei lova hnathawka buai nileng hi kan tam em em tawh. Mi ṭhenkhat chuan hmanhmawh takin an in an chuahsan dawr dawr a, keini'n an sulhnute chu an lo haw leh hmaa tihfel hman loh hlauin hmanhmawh takin kan lo tifel diam ṭhin a, an lo haw meuh hi chuan an hahdam sawng sawng ṭhin hian ka ring a ni. Awmpui hna thawktu, an hnathawhnate tihahdam lo fe fe te pawh sawi tur an awm tho mahna.

Tin, miin an tih hman loh leh an tih peih loh, thil ṭawp leh bal tak tak tak lo tifaitute hi hmuh hniama nuihzat phak rual an lo ni lo; tih hi ka sawi tel duh. A chhan chu chhungkaw tam takin an mamawh chu hetiang mi hi an ni tlat. Tunah chuan khawvel hmasawnnain a ken telte pawh a ni ang a, an mi chhawrte tiduhdah leh hrehawm ti taka siam ṭhinte hriat tur an vang ta hle. Hmanlai deuh kha chuan Awmpui hna thawktute hi sal emaw tia chhawr vak mai ṭhin te, Awmpuite nena chaw kilho duh miah lo te pawh kha sawi tur an tam ṭhin. Awmpui hna hi hna dang ang bawka hna zahawm leh ropui a ni a, an hlutna hmu thiam apiangte chuan an zahthiamin an hmusit mai tawh bik lo.

Tin, ṭhalai lehkhathiam zawk leh hnathawh mumal nei lo te pawhin mi ina hna thawh hi zak lo ang u. Ṭhalai fing zawk leh rem hre zawk tan phei chuan eizawnna ṭha tak mai a ni a, amaherawhchu kan hnathawh phu tawk emaw, sawrkarin rate a bituk ang zat kan hmuh hi kan dikna chanvo a ni tih kan hriat ve kar a pawimawh thung. Awmpui hna thawktute hmakhua ngaia, an hamṭhatna ngaihtuahtu pawl (NGO) Mizoramin kan nei reng a. Ferrando Domestic Workers Alliance (FDWA), FIWDC Peace Home, Durtlang Zion Veng, Ph: 9862532631 kaltlang ngeia hnathawktu zawn leh hnathawhna tur zawn hi a himin a rintlak hle a ni.

A tawp berah chuan, Awmpui hna thawktute min huikhawm a, pawl min dinsaktu Ferrando Domestic Workers Alliance, FIWDC Peace Home Durtlang Aizawl-te, an hun leh tha senga min buaipui ṭhintute zarah Awmpui hna thawktute tan khua a var ve ṭan a, beiseina sang tak nen vawiin hi kan thleng a ni. Amaherawhchu hmabak tam tak erawh kan la nei thung. He hna hi eizawnna atana buaipui tlak leh thawh tlak a nihzia an hriatchian em avangin hmeichhia kum tling chin tu pawh, awmpui hna thawk duh apiangte chu an lo buaipui thei vek a, keini pawh hian nasa takin kan lo ṭangkaipui tawh a, an zarah hian thlamuang takin hna kan thawk thei ṭhin a ni. Chuvangin FDWA hi Mizorama Awmpui hna thawktute tana sulsutu leh an hamṭhatna atana thawktu awm chhun an nih avangin Awmpui hna thawktu, langa kal emaw, awmchilhte pawhin hmasawnna kawng thar kan zawh nan te, him zawk leh mumal taka kan inrawih theih nan te, inlungruala zai khata luang za a, an hnuaia membera lo inziak lut ve zel turin ka sawm a che u.

- LALDINPUII FANAI, FDWA Nauban Group