ENG ANG MI NGE MLA ATAN KAN THLAN ANG?

Harsatna dangte a thleng a, kan Lal Isua a lo kal thutte a nih ngawt loh chuan, kumin kum tawp lamah kan ram min hruaitu tur MLA thlanna kan nei leh dawn chu a ni leh ta reng mai a. He MLA thlan hunah hian eng party-in nge sawrkarna siam ang a, tu nge kan ram hruaitu lu ber ni ang tih chu sawi mai theih leh rin mai theih pawh a la ni lo va; chutih rual chuan, thil chiang tak pakhat erawh chu, eng party emaw tak chuan sawrkarna an siam ang a, tute party emaw chuan kan ram kaihhruaina hna hi an thawk ang a, kan ram hi tute emaw party kaihhruaiin kan awm dawn tih hi a ni. MNF-in nge, Congress-in nge, ZPM-in sawrkarna siam ang tih chu tu sawi lawk theih mah a ni hauh lo. Sawrkarna siam lah chu an inring ṭheuh mai bawk si a! BJP chu tun dinhmunah chuan sawrkarna siam thei dinhmunah an la ding lo ti ila kan sawisual em lo ang chu maw.

State puitling kan nih aṭang kum sawmli a tling ṭep tawh a, PC party-in rei lo te ram kaihhruaina hna an thawk tih loh chu, he kum chhung zawng hian Mizorama party lian ber pawl pahnih Congress leh MNF party-ten sawrkarna insiam chhawkin, kan ram kaihhruaina hna an thawk a, chu'ng hun chhung zawnga ram an kaihhruainaah leh tuna kan ram dinhmun min thlenpui chinah hian, duh khawp lohna tam tak kan nei ang tih a rinawm –mipuite hian. Sawiselna tur leh sawichhiatna tur tam tak an awm ngei bawk ang. Chutihrual chuan, fakna tur pawh tam tak an awm ve tho ang. Kan ram hruaituten ram an sawp chhe zo ṭep ang leh, eng hmasawnna mah min thlen lo tih ang zawnga sawi chu a dik hauh lo vang. Kan ram hruaitu chawl tate leh, tuna kan ram hruaitu ni mekte hian ram tan hmasawnna tam tak an thawkin an ti tih hi kan hriat reng a ṭul, chutihrual chuan, mihring ve tho an nih avangin tih dik loh leh tihsual, tih fuh loh pawh tam tak an nei ve ang tihte hi kan hriatsak a ṭul a, sawisel a, sawichhe ngawt lovin hmasawnna kawng kawhhmuhtuah, finchhuahtuah ṭante hi tum zawk fo ila – kan mi thiam tam takte leh ram hmangaih a, ram veitute tan hian.

A eng a pawh chu ni se, kan ram lo kaihruai tawhtute, kan hruaitu hmasate leh ni mekte sawisel reng a, sawichhiat reng hi thil ṭha ber leh fel ber a ni lem lo. Kan hruaitu hmasaten ram an lo kaihhruai tawh dan leh, vawiina kan ram dinhmun min thlenpui chin ka sawi tum ber a nih loh avangin kum tawpa MLA inthlan kan hmachhawn turah hian, eng ang mite nge kan ram hruaitu tur atan kan thlan chhuah ang? Tih lampang i han sawi daih teh ang. Party tan bik kan nei lo vang. Ka awmna party pawh ka ṭan bik chuang lo va.

Mi huaisen:- MLA lo ni tawh leh ni mekte zingah hian mi dik leh rinawm tam tak an lo awm tawhin, an awm mek bawk ang tih hi a chiang a, chutih rual erawh chuan, he ram hian mi dik leh rinawm chauh ni lovin, huaisenna nei tel bawk a mamawh tih loh rual a ni ta lo. Kohhran a ni emaw, NGO ah a ni emaw, party-ah a ni emaw, eng pawl pawlah pawh ni rawh se, hruaitute hi kan zah thiamin, an thu pawh kan awi thiam tur a ni teh meuh mai, chutih rual chuan, thil dik loah leh thu dik loah pawh thil dik leh thu dik pawh ṭan ngam lo khawpa hruaitute thu thua awm mai mai mi nih erawh thil ṭha a ni hauh lo. Hruaitu ṭha, hruaitu ropui, hruaitu entawn tlak leh chawimawi tlak ni tur hian dikna leh rinawmna ringawt hi a tawk zo lo va, huaisen tel a ṭul tlat. Thil dik loah leh thu dik loah chuan hruaitu lian zawkte pawh hnial ngam, ep ngam, sawisel ngam tur mi thlan chhuahna chang hriat a ṭul ta hle mai.

Mahni pumpui aia ram hmangaih tak taktu:- Ṭawngka maia ram hmangaih a, veitu ni lovin, thil tih leh chet ze hmanga ram hmangaihtu tak tak hi kan mamawh tawh hle niin a lang. Kan hruaitu tam takte hi chu ṭawngka maia ram hmangaihtu, ram veitu, ram leh hnam aia mahni pumpui, mahni chi leh kuang, ṭhenrual ṭhate hmangaihtu an ni ti ila a sual lo khawp ang. 'Hnial hrat ṭhenkhatten, eng vangin nge mahni pumpui, chhung leh khat, ṭhenrual ṭhate, kan mihringpuite chu kan hmangaih loh vang' in lo ti leh hman mai thei, kan sawi tum tak zawk chu, ram hruaitu chuan ram a kaihhruaina kawngah chuan mahni chhungkua, chi leh kuang inhaivurna lam tur aiin, ram hmasawnna tur hi ngaihtuah hmasa se, dah pawimawh hmasa se tih hi kan sawi laimu tak zawk chu a ni.

Tin, kei hi ka thil ngaihtuah dan hi a zim nge, ka thil thlir dan a zau tawk lo ni ang tih ka hre lo, ram hruaitu tur atan sawrkar hnathawk chawl tawh (pensioner) hi ka duh der lo mai a. Sawrkar pawn a chhawr duh tawh loh, a hna aṭang lo chawl tawh rawh se tia an chawlhtir tawhten, politics an khel zui leh ṭhin hi chu ram an hmangaih vang ni theiin ka hre lo tlat pek a, lalna leh thuneihna an duh vang maiah ka ngai. Tin, mahni pumpui an hmangaih vangah ka ngai bawk. Ram hmangaih tak taktu chuan, ram a vei a, ram siam ṭhat a duh a nih chuan, a hna abikin, a sawrkar hna thawh lai bansanin politics a luhchilh ngam turah ka ngai.

Thil tih tum (manifesto) felfai nei:- Ram hruaitu chu mipui chunga leng, mipui bakah ram leh hnam kaihhruaina hna, hna ropui tak leh hautak tak mai thawktu a nih miau avangin, ram a kaihhruai dan turah ruahmanna felfai tak leh, ram tana thil tih tum (manifesto) felfai tak nei mi ni tur a ni phawt mai a, chuvang chuan, ram leh hnam tana hmalakna tur hmachhawp (policy) fel fai tak nei lem lote hi chuan, eng ram ropui mah min thlen dawn lo tih hi a chiang em em mai a, chuvangin ram tana thil tih tum leh hmachhawp ṭha tak sawi tur nei lem lote hi chu, kan hnawl ngam a hun tawh viau mai.

Mi rilru nghet:- Nihna chanvo ṭha duh vang mai mai te, hlawkna leh hamṭhatna duh vang mai mai tea mahni awmna party sawn mai duh tur ang chi, mi rilru nghet lo leh bulbal lo ang chite hi hnawl ngam an hun viau. Heng mite hian ram hmangaihna tak tak an nei lem lo. An hlawkna tur, an dinhmun ṭhatna tur, chanvo ṭha an chan theihna tur hmun a nih chuan an sawisel an sawisel party-ah ngei pawh awm an hreh lo fo va, hetiang mite hi hruaitu ṭha an ni mawh khawp. Ram tan han hnemhnanpuina tur an vàn phian. Rilru bulbal nei lo, thli ina a duhna lam lama a chhem nghin mai mai theih, luang ang leka duhna lam lama thle kual thei, rilru nghet lote hi ram hruaitu tur atana awhawm an ni lo.

Kan sawisel turte ni lovin, kan fak a, kan chawimawi theih turte ngei kum tawp MLA inthlan lo awm turah hi chuan bial tin mipuite hian, thlan chhuah i tum ṭheuh tawh ta ila. Kan sawisel leh tur ram hruaitu kan thlang chhuak ṭhin hi chu a zia lo ṭhin em mai.

- Nawlchunga Chinjah

Meisatla, Siaha