Written by
- Thansânga Chawngthu

MIZORAM KOHHRAN ENGTIN ZÊL?


Ni 03.06.2023 (Inrinni) zân inkhâwma kan kohhran (Presbyterian Kohhran, Ramhlun Venglai) Ziaktuin, “Naktûk aṭangin Sunday School dâr 10:30-ah ṭan a ni tawh ang,” tia a han puang tawp mai khan kohhran mipui inkhâwmte thin a tiṭhâwng lek lek a. Kohhran Committee thurêl pawh ni se la, a chhan leh vângte ṭawngkam hnih/khat talte chuan han sawi tel se thil inhmeh lo a nih a rinawm loh. A ṭha emaw, ṭha lo emaw inkhâwm bângte haw kawng titi a titamin sawi zui a hlawh hle.

Kohhran Committee hi a thu êm êm a, kohhran inrêlbâwlnaah ngat phei chuan a thu ber a ni a, a rêl (decision) chu âwm lo lutuk a nih loh chuan kohhran mipuite chuan zawm mai tûr a ni. Chutih rual chuan kohhran mipuite lungsîkna leh lungawi tlânna hi a hlu êm êm tih hi hriat tel fo chu a ṭha.

Pathianni zing Sunday School leh inkhâwm dangte ṭan hun chungchâng hi sawi a tam a, WhatsApp group-ah leh ṭawngkamahte sawi a hlawh a. A chhan chu CORONAVIRUS DISEASE- 2019(Covid-19) hrilêng avanga hmun hrang hranga Lockdown-in Pathian biak inkhâwm kalphung a tihbuai nasat avanga inkhâwm hun mumal loin a hrin zêl kha niin a lang a, chu chu mi tam tak sawi dân pawh a ni. A bikin Aizawl khaw chhûnga Presbyterian tualchhûng kohhran hrang hrangte inkhâwm ṭan hun chu a lo inang lo zung mai a lo ni a. Chu chuan ngaihtuahna thui tak min siamin Aizawl khaw chhûnga Presbyterian kohhran hrang hrang 33–e Pathiannia an inkhâwm ṭan hun chu WhatsApp leh Phone-Call hmangin ṭhiante leh hmêlhriatte hnên aṭangin ni 05.06.2023 (Thawhṭanni) ah ka lakhâwm ta a. Heta ṭang hian kan dinhmun tlângpui chu a hmuh theih riai ruaiin ka hria a, a dang chu ka la zui ta lêm lo va, hei hi chuta ka lâkkhâwm khaikhâwmna chu a ni a, a kimchang erawh chu keima File copy-ah ka dah ṭha a.

Kohhran Inkhâwm

Ṭan hun Kohhran zât

1. Sunday School

10:00 AM 19

10:30 AM 12

11:00 AM 2

Total 33

2. Chhûn

1:30 PM 31

2:00 PM 1

Nei lo 1

Total 33

Zing dâr 11:00-a inkhâwm ṭhin Zarkawt kohhranin Pathianni tin chawhnuah inkhawm nei lo mah se la, Pastor Bial fan Programme-ah chuan an inkhâwm ṭhin. Tin, Kohhran hmeichhia leh Kohhran Pavalai Pâwlte zâna inkhâwm lovin chawhnuah an inkhâwm a, Kristian ṭhalai Pâwl erawh chu kohhran dang rualin Thawhṭanni zânah an inkhâwm thung.

3. Zân

7:00 PM 31

7:30 PM 2

Total 33

Zânah chuan dâr 7:00-ah inkhâwm a ni tlângpui a. Chutih rual erawh chuan khaw thim hma leh tlai dân azir leh Sawrkar pisa kai leh bân hun angziaa Ṭan hun (6:30/7:00/7:30) siam rem hi kohhran tam tak an awm.

Hetiang hi kohhran hrang hrangte dinhmun a lo nih tâkah chuan Pathianni zing Sunday School inkhâwm dâr ri chu ka han ngaithla chiang a – Dâr 9:30-a dâr ri a awm a, dâr 10:00-a ri a awm a, dâr 10:30-a ri a awm a, dâr ri chu a indawt thluah mai a. Tûnhma hun rei tak kal ta aṭanga dâr 9:30-a Biak In tin maia inkhâwm dâr ri chuah chuah kha a mumal ta lo va. Ram pawn lam mi lo kal ten hunbi inanga inkhâwm dâr ri chuah chuah mawi leh mak an tih êm êm ṭhin chuan awmzia a nei nêp ta hlein a hriat a, heng thilte hi min ngaihtuahtir a –

(1) Kohhran (denomination) thuhmun tual khata lêng zinga inlungrual lohna lam a kâwk thei.

(2) Mahni ṭha tih dân dâna tlat duhna zia niin a ngaih theih a. Kohhran hruaitu ka zawh tam tak chuan hei chu tualchhung kohhran (mal) thuneihna a ni an ti vek a, inthiam lohna leh ngaimawhna neiin an lang lêm lo.

(3) Vêng pawn aṭanga inkhâwm chhim tûrte tân harsatna a siam thei.

(4) Pastor Bial chhûnga kohhrante inkhâwm ṭan hun inanga hmang eng emaw zât an awm laiin; Pastor Bial khat pawh inkhâwm ṭan hun inang lo an awm tho bawk.

Aizawl khawpui laili laia Kohhran lian leh langsâr tak zing dâr 11:00-a ṭan, chawhnua kohhran pui inkhâwm nei lova an Upa pakhat Upa Zâmliana ka zawh chuan, “A tih chi lutuk. Tûkṭhuan eia inkhâwm hman chhûngkaw eng emaw zât an awm phah a, an lâwm khawp mai. Chawhnu lamah damlo kan leh ṭûl dang tihna hun remchâng kan nei a, a remchâng khawp mai, ti ve rawh u. Executive Secretary pawhin min rawn zâwt a, ṭha a ti khawp asin,” tiin phûr ang reng takin min chhâng a. Officer lian tak pakhat Sunday School zing dâr 10:00-a ṭan kohhrana awm chuan, “Kei chu dâr10:00-a ṭan hi a ṭha ka ti. Dâr 8:00-ah chhûng inkhâwm kan nei a, a zawhah tûkṭhuan kan ei nghâl a, kan insiam leh mai a. Tum leh tum loh a ni mai,” a ti ve thung.

Ramhlun North Pastor Bial chhûnga kohhran pakhat Ramhlun East kohhrana mi pakhat chuan, “Mi an tho tlai a, kan Upaten an bial an fang hman meuh lova, dâr 10:30-ah kan sawn mai,” tiin a sawi bawk. Tin, sawitu tam tak chuan zân lama an men rei avanga zing thawh hma harsa an tih thute, ṭhalaiten chawlhkâr ni (weekdays) a an zirlai leh hnaa an buai avanga hahdamna nia hman an duh thu te, hun chêp taka ei rawngbâwl a ngai lo chu a hahdamthlâk an tih thute an sawi bawk. Pathianni zing Sunday School, “Ṭan tlai hi a hahdamthlâk,” ti tam tak an awm a, “Inkhâwm tlai ṭhang chu an tlai tho,” ti pawl an awm bawk.

Inkhâwm tihtlêma zâna chhuah tam loh hrim hrim duh pawh tam tak an awm a, Pathianni chawhnu inkhâwm neih loh sawi mawi Kohhran Upa zingah pawh an awm a, ka hmaichhan ngeia sawi pawh an awm.

Hetih laia thu inmún reng, Synod inkhâwmpui thleng pawha chai laih laih inkhâwm tih tlêm rawtna hi a chunga kan sawi thute nên khian inhlat lo tak a ni a, Kohhran hminga zâna chhuahna tam ti êm êm ṭhahnem tak an awm a, mi nâwlpui chunglam deuh zingah a tam zual em aw, tih theih a ni. Titi phunglêng ngaihthlâkin kohhran hruaitute zingah pawh inkhâwm tihtlêm duh zâwk tam tak an awm a, inkhâwm tihtlêm ṭûl ti lo tam tak an awm bawk. Tunah hian Presbyterian kohhran bîkah a tlângpui thuin hetiang hian inkhâwm hun siam a ni a, hetiang chiah lova inkhâwm hun hmang pawh sawi tûr an awm. Kristian Ṭhalai Pâwl (KṬP) – Thawhṭanni zân, Kohhran hmeichhia – Thawhlehni zân, Kohhran Pavalai Pâwl – Ningani zân. Kohhranpui inkhâwm – Nilaini zân – Kohhran serh leh sang leh Thupui zir, Inrinni zân – Ṭawngṭai inkhawm leh Thuchah tawi, Pathianni chawhma – Sunday School, Pathianni chhûn – Thuhril, Pathianni zân – Thuhril.

Kohhran inkhâwm hun leh kalhmang hi Covid-19 hripui lên avanga Sawrkarin Lockdown-te a puana inkhâwm a mumal tâk loh hma lam kha chuan a inang tlâng viauin a lang a. Hetia thil a lo danglam tâk nuai leh inkhâwm tihtlêm rawtna namên lo a lo chhuak ta mai hian suangtuahna thui tak min neihtir a, heti zâwngte hian ka suangtuah a,

(1) Kohhran khaikhâwmtu leh rorêlna sang ber Synod-in inkaihhruaina fel tak a siam loh va, Kohhran malten mahni duh dân dâna inkhâwm hun leh kalhmang an siam chuan Synod ngaihsân lohna a lian telh telh ang a, Kohhran malin Pastor bik neih hunte awmin kehdarh hun a awm mai ang em?

(2) Kohhran thiltih aiin mi mal thil kan dah pawimawhin chumi atân chuan remchânna leh thil hahdamzia kan thlir ta mah mah a, inpêkna leh thawhrimna kan tlachham tial tial. Mahni nuam tihzâwng TV leh WhatsApp khêla zân rei tak tak menga zing thawh tlai vânga tûkṭhuan ei hman bar lo, Sunday School ṭan hun tih tlai lama phûr êm êm, Pathianni tûk takngial pawh tho hma ve deuh tûra insang phek peih lo hi eng zât tak awm ang maw? Hapta kâr (weekdays)a tih mai âwm taka lang mitthi râl, damlo kan, leh chhûngkhat laina tlawhte hi Pathianni (Sunday)a tih remchâng riauva hriate hi “Hun hmang thiam” kan ti rilru ṭan a, chung hun atâna inkhawm hun sawh thlâk duh hi kan pung tawlh tawlh. Ringtu nun châwmzia chu a niin a lang lo.

(3) Naupang Sunday School inkhâwmpuiah pawh zirna leh chhuanlam dang dang siamin intihsiakna item pawh kan nei hlei thei tawh lo va, hei hian Kohhran thil kan lâk dal sâwt zia a tilang.

(4) Tun hma kha leh chena kan lo tih ṭhin, Kohhran programme-te chu kan eizawnna leh khawsakna ngaihtuahin mi tam takin hnawk an tiin a tlêm thei ang ber neih kan duh tawh a. Pathian rinchhan aiin mi mal thawhrimna kan dah pawimawh.

(5) Eng tin tin emaw kan la hnial theih hrâm hrâm India rama Football khêla inelna sang, Indian Super League (ISL) leh game dangte pawh hi keimahni tual laiah Pathianni chawhnu/tlaiah kan la khêl ang a, chu chuan ṭhalai tam tak a hîp ang a, inhuikhâwm a har khawp ang.

Hetih rual hian kan hriatreng tûr erawh chu khawvêl a inher danglam a, finna te, thiamna te, hmanruate a lo changkâng zêl angin kan ni tin khawsak dânte, hun hman dânte a lo danglam ve zêl a, chumi mila kan inher rem thiam ve zêl erawh chu a pawimawh êm êm a ni tih hi. Ngaihtuahna fim tak sênga Pathian ṭih chunga engkim kan tih a ngai. Chuti a nih loh chuan, he khawvêl thil hian min hîp na telh telh ang a, thiam inchantir zêlin kan hriat loh hlân hian kan ringtu nun (kan Kristian nun) hi a dal telh telh ang a, kan inkhâwm tlêm telh telh ang a, kum tam tak pawh ral hmain kan Biak In ṭha pui puite hi láwi tûr awm mang lovin kan dah ang a, “Sâp ramah chuan Biak Ina láwi tûr pawh an inhmu meuh lo va, a láwi chhun pawh pitar/putar leh kum upa lam hlir an ni.

Biak In tam tak phei chu Mosolman-ho kutah a awm tawh,” tia an sawi, mak ti deuha kan ngaihthlâk ṭhinte kha kan chan a ni mai ang tih ka hlau ṭhin.

- Thansânga Chawngthu