Written by
–CT Lalrinawma

TUTE NGE MIZO CHU?


Tunlaiin, "Tute nge Mizo chu?" tih leh, 'Mizo' tih ṭawngkam thumala buaia inti-Mizo duh lo leh, tute emaw hnam bil kha 'Mizo' bik riauva ngaihna a nasa hle a. Hei hi tun hma deuhva kan politician ṭhenkhatte avangin kan chhehvela hnam tam leh chak zawkten kan nihna/kan hming an lo phuaha sawi chhawn dan mai mai niin a lang.

Mosia chu Hebrai mi, 'Pathian hnam thlan, a thu hriatpuitu' tura hnam thlan bik 'Israel' hnam a ni a, a nausen lai aṭangin Pathian nung hre lo, 'milem' betu, ring lotu Aigupta Lal In ropui tak leh Lal chhungkuaa seilian vein, a nihna dik tak (true identity) hre lovin a seilian a! Aigupta mi emaw intiin a lo khawsa rei hle. Mahse, a nihna dik tak hriaa a inhmuh chhuahna leh, varpawh nun tak tak a neihna hmun chu harsatna hnuaia a awm laiin, Median thlalerah a ni!

Tunah 'Mizo/Zofa' te pawh harsatna chhumpui zing karah, buaina thlipuiin min nuai vela mangang leh thlabar, hlauthawng taka kan awm mek lai boruak hnuaiah kan nihna dik tak (true identity) kan hrechhuakin, kan inhmu chhuak mek a ni.

Mupui chuan a note te chu an bu lum zawlah cheng reng a, faisa ringa chawm reng a tum ngai lo. An bu lum zuala thingṭang nem (soft stick) zualte chu a note te tan a ṭha reng lo tih hriain, a paih bosak ṭhin. Chutianga a tih hnuah a note te chuan an bu lum zawla awm reng lo tur an nih inhre chhuakin, a tawpa tawpah mahni kea ding a, inchawm zo tur leh dam chhuak turin an che chhuak ṭhin.

Keini 'Tlangmi' hote pawh Hindu phaizawl nuam tak te, Buddhist phaizawl nuam tak leh Muslim bu lum zawla kan nihna hai a, kan bu lum zawla kan cham hlen a, kan nihna dik tak, 'hnam huaisen, hnam chak, hnam tlawmngai, ral hmaa zam lo leh ṭhiante phatsana hnungtawlh zawnga tlanchhe ngai lo, ṭhian chhan thih ngam' kan nihnate leh, Pathianin khawvel pumpuia "Chanchin Ṭha hril tura a ruat leh thlan hnam' kan nihna hre chhuak turin, harsatna leh buai mangan hmanga chawh thawha kaihharh leh buatsaih mekin kan lo awm ta a nih hi!

'Mizo' tihah lo buai vak tur a ni lo. Mizo thumal chu Sap ṭawnga "People" tih Mizo ṭawnga "MI" tihna leh "ZO" tih, Mizo ṭawnga hnam chi khat, phaizawl aia tlangrama khawsa leh cheng ṭhinho sawina lak kawp mai chauh a ni. Mi (people), Zo (chi bil hnam hrang tam tak sawia khaikhawmna thumal) niin, "MIZO" tihah chuan Zofa hnam chi tin reng kan leng vekin, min fun kim vek a ni. Min lo vuah fuh hle mai! Chung lam remruat ni ngeiin a lang e.

"Tun chinah chuan, he ka taksa, rilru leh thlarauvah hian "Mizo" tih chhinchhiahna ka pu a ni," tiin, hawh u, tu mah lo inti-Mizo bik em em a, mi dangte lo khaw dang Sial hmuha sik hrawn tum mai lovin leh, tu mah lo inthlahrung kual kawi vela lo inti "Hnam dang thlah" a Aigupta lal fa duat bik leh "ring lo mite fa chuam" ah inngai tawh lo vang u. Khawvelin tute nge "Mizo" te chu chung lam remruatin min zir chiang mek a, min hre chiang chak em em a, min hre mek bawk a nih hi!

Hnam ropui leh hnam chak, hnam thianghlim leh hnam thiltithei zawk kan nih theih nan harsatna leh mangannaten tlo taka kan din ngheha awm theihna turin hrui hrual fip leh fei tak ang turin, min hrual mum mek a nih hi.

'Lalpa lama kan ṭang a, Ani chu kan lam ṭang' a nih phawt chuan, tu nge "Mizo hnam" lo ding chhuak tur chu hup betin, do zo thei ang le? Zam chhe mai lovin, tunlaia inhruipawhna (tug of war) nasa tak awm mekah i ṭangrual tlat zel ang u.

–CT Lalrinawma