Written by
K.T Pakhuangte Faculty
SIRD&PR, Aizawl
VILLAGE EMPLOYMENT COUNCIL
A tum: Sorkar laipui chuan India rama thingtlang miretheih te khaichhuahna atan an duh phawt chuan chhungtin hnenah sorkar kumkhat chhungin ni za aia tlem lo inhlawhna siam sak a tum a. Lo neih lama thar chhuah tipung tur leh khuarel thil tichereu lova hmasawnna hna thawk turin inhlawhna siam sak hi a tum bulpui ber chu a ni.
He ruahmanna hi mirethei te chanvo (Right) a nihzia leh tumahin an namnul sak theih lohna turin India rama rorelna sang ber, Parliament chuan August 23, 2005 khan “Dan” ni turin a lo remti ta a, he Dan hi Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Act, 2005 tih a ni. He Dan behchhan hian State sorkar te chu Scheme siam turin a ti a. Tin, he dan behchhan hian Rules engemaw zat bakah Operational Guideline a siam ṭhin a, a siam hnuhnun ber chu kum 2013 kha a ni a, chumi hnuah Master Circular kum tin a ti chhuak a. Heng te hi he dan hmanga hnathawh tiawlsamtu (a ṭhenah chuan ti harsatu!) a ni. Hemi behchhan hian Mizoram sorkar pawhin Dan 8 zet a zam tawh bawk.
Tunhnaia zirchianna neihah Mizoram thingtlanga cheng 67.1% zetin an damkhawchhuah nan MGNREGS hi an mammawh niin an insawi. He scheme hi tih tawp ni ta thut se, chhungkua 62.30% chuan che buai hle turah an inngai a. Chhungkua 60% chuan he scheme hi innghah nan an hmang tawp mai a ni.
MGNREGA Section 13-17 hi District, Block leh Village Panchayat te tih tur leh mawhphurhna tarlanna bik a ni a. Mizoram hi Constitution-ah Non Part-9 kan nih avangin a hranpain a thawktu tur duan a ṭul a. Kum 2009 khan ‘Mizoram Rural Employment Guarantee Schemes, 2009’ a siam a, 2014 khan a siamṭhat leh a ni. Chuta tarlan a nih dan ang chuan khaw tinah Village Employment Council (VEC) awm turin leh Block level-ah Block Employment Council (BEC) leh District level-ah District Employment Council (DEC) awm turin a Scheme Para 7-ah hian tarlan a ni.
District Employment Council hi DRDA Governing Body sorkarin a din sa kha rin mai tur a ti a, Block Employment Council pawh hi Block Development Committee dingsa kha rin ve nghal tur a ni. Chutih laiin Village Employment Council hi a hranpa a din ngai a nih avangin hemi chungchang hi han chhui zui ta hret ila. Hemi chung changah hian MREGS, 2009, 2014 bakah Notification date 20.8.2010; 25.10.2013 leh 3.9.2020 te kan en ang.
Thlang theitu : Notification hmasa lamah khan a thlang thei tur chinah hian Job Card neitu chhungkua aṭanga mi pakhat zel tih a ni ṭhin a. Tunah chuan VEC chu, khuaa cheng, E. Roll a chuang tawh phawt kha an ni a, MGNREGS a Gram Sabha tia tarlan kha VEC anga pawm tur a ni (para 7.A. iii)).
Executive body : VEC chuan Executive body a nei ang a, heng mite an ni ang - (a) Chairman – VCP nilai apiang (b) Vice Chairman – Mipui aṭanga thlan chhuah tur a ni (c) Secretary – VC Secretary nilai hman tur a ni (d) Treasurer – VC Treasurer nilai hman tur a ni (e) Financial Secretary – VEC aṭanga thlan chhuah tur a ni. (f) Member – VC nilai zawng zawng kha an ni.(7.A(iv))
Thlan theih te : Mipui aṭanga VEC Hruaitu (Executive body) thlan danah hian tute hi nge thlan theih tih chiang taka tarlan ni lo mahse, Para 7. B iii) ah hian Vice Chairman, Assistant Secretary leh Financial Secretary te hi VEC ten an thlang ang a tih avangin, an khaw VC Roll a chuang chin tu pawh thlan theih tihna a ni. Mi 3 zinga 1 tal hi hmeichhia erawh a nih a ngai.
V/C Member nilai, VCP emaw, Secretary emaw, Treasurer emaw ni lo hi O.B atan hian a thlan theih tho em tih zawhna hi thil awm thei a ni a. Member nise an nih avangin thlan nawn kher a ṭulna a awm lemin a lang lo.
Inthlan hun : Mizoram Rural Employment Guarantee (Amendment) Scheme, 2014 Para 7.b (v)-ah VEC term hi kumkhat a nih thu leh kum chhiarna atan Financial Year hman tur a nih thu tarlan a ni. Hemi awmzia chu kum tin March - April thlaah inthlanna neih tur niin a lang. Kumin kum kal lai mekah pawh hian dt. 3.9.2020 thu chhuak angin VC thar ten charge an lak veleh Chairman, Secretary leh Treasurer post hi hruaitu hlui te aṭangin an la nghal ang a, midang erawh hi chu a ngai a te kha la rin mai tur a nih hmel, chutiang an awm lo a nih chuan inthlan ṭhat mai tur niawm tak a ni. Hun laklawhah Executive body member zinga bang an awm a nih chuan Gram Sabha-in a bang ta aiawh tur chu a thlang ṭha leh mai tur niawm tak a ni.
Inthlan dan : Executive body hi a ruat a ruat tur ni lovin, mipui thlan chhuah ngei tur a ni. Inthlan dan tur chipchiar taka tarlanna a awm hran lova. Amaherawhchu, tih dan phung awmsa kan nei a. Chu chu hetiang hi a ni.
(1) Programme Officer/District Programme Coordinator aṭangin inthlanna buatsaih tur a nih thu hriattir lawk ṭhin a ni a.
(2) Village Council dinglai emaw, Village Employment Council dinglai emaw te'n inthlanna hmun leh hma vel an lo buaipui ang a, mipui an lo kokhawm ang.
(3) P.O in emaw a aiawha ami tirhin emaw inthlanna hi a buatsaih ang a.
(4) Chu khuaa chêng, chu khuaa Vote neite chauhvin vote an thlâk thei ang.
(5) Voice Vote emaw, Secret Ballot hmanga thlan emaw theih niin a lang a. Amaherawh chu, Secret Ballot hmanga Vote hi thlak ngei theih ni se a ṭha zâwk.
(6) Executive body atan VCP, Secretary leh Treasurer nisa tih loh, Mi 3 (pa thum) thlanchhuah tur a ni a. Kohhran upa inthlana inthlan mai emaw, post by post-a thlan emaw a tihtheih ve ve ang a, an zinga mi 1 (pakhat) tal hi hmeichhia a awm a ngai a. Chuvangin, inthlannaah Vote hmu sang mi 3 (pa thum) zingah hmeichhia an tel loh chuan Vote hmu sang mipa 2 (pahnih) lak hnuah hmeichhe zinga Vote hmu tam ber kha tlinga puan mai tur a ni. Mi 3 (pa thum) thlan chhuah zinga hmeichhia vek thlan an nih chuan a lawmawmah ngaih tur a ni.
Charge inhlan : A danah hian charge inhlan hun hi a tarlang lova. Mahse, tihdan phungah inthlanna buatsaih a nih aṭanga ni 15 chhung ngeiin Charge inhlan thei se. Hruaitu hluite'n charge an hlan duh loh chuan Programme Officer in Dan hmangin a chhuh lui thei.
Hruaitu dinhmun : Chairman hi pawl hruaitu ber niin, a hming putu tak pawh a ni, powers and functions te chu Dânin a sawi, Gram Panchayat thawh tur zawng zawng hi a ni a. Office dawr leh thildangah mawhphurtu a ni. Pawl thurel kaihruaitu a ni a. Chairman awm lohvin Vice Chairman hian mawh a phur ang.
Secretary hi pawl thurel ziaktu, bawhzuitu leh record vawngtu tur a ni a. Operational Guideline, 2013 Chapter 10.2.1 ah hian Village level-a Record vawn tur hi thil chi hrang 7 zet a awm. Hengte hi VLAA in VEC Secretary puihna hmanga thawh vek tur a ni. Assistant Secretary chuan Secretary chu a pui ang a, Secretary remchan loh emaw, awm loh emaw chuan Asst. Secretary hian mawhphurhna a la ang.
Treasurer hi pawisa kawltu tur a ni a. Mahatma Gandhi NREGS sum reng reng chu Treasurer-in a kawl tur a ni, hei hi MGNREGS chungchang kher lovah pawh, Mizoram V/C Act 1953 in a sawi dan pawh a ni. Material component emaw Wages sem chhuah bang emaw, Treasurer kawl tur a ni. Fin. Secretary hi sum leh pai ziak feltu tur, Treasurer nena inkawp tlat tur an ni a. Pawisa hmuhna leh hmanna reng reng kim leh fel taka chhinchhiahtu tur a ni.
Mahatma Gandhi NREGS sum leh paite hi Social Audit Directorate, sorkarin 2012-a a dinin an Audit thin dawn a. Social Auditor te hi Controller of Accountant General (CAG) pawmpui an ni. Chuvangin, Mahatma Gandhi NREGS sum hi fir taka vawn tur a ni a, Sorkarin Financial Audit a tih huna buai lohna atan fel taka vawn tur a ni a. Tihsual chuan hremna na zawk tawh theihna a ni a, A Dan section 25-ah hian cheng 1000/- aia tlém lo inchawitir theihna a awm nghal. Tin, kan hriatreng tur chu VEC Chairman hian Committee thu lo chuan sum kawl theihna emaw, ama duhthua hman emaw theihna a nei lo. Tin, Chairman emaw, Secretary emaw kherin Mahatma Gandhi NREGS sum hi a lak kher a ṭulna a awm hran lova, Seal kengin, Office Bearers zinga tu pawhin sum leh paite chu Committee thu angin an la thei a ni.
Pawisa hmuhna leh hmannate hi Receipt mumal tak nena kawl tur a ni a, pawisa pawh Government Financial Rule kalha hman theih a ni lo. Chuti lo chu dik leh fel taka hmang emaw intih lai hian awlsam têa inawh mai theihna a ni.
Power and function : Mizoram Rural Employment Schemes, 2014 Para 7 b(vii)-ah hian Village Employment Council hian Mahatma Gandhi NREG Act, 2005 leh Operation Guideline ina ‘Panchayati Raj’ emaw ‘Local Government’ tih emaw a sawina apiang chu VEC tih anga ngaih tur anih thu a sawi a. Chuvangin, VEC thuneihna hi a hranpaa tarlan ṭul ni pawhin a lang lova. Amaherawhchu, kan hriat kim loh takin Act leh Operational Guideline bakah Mizoram-in Rules a sawi hrang hrang te aṭangin hetiang hian lo khaikhawm dawn ta ila :-
1. Job Card dilna lo dawn leh pêk tlak leh pêk tlak loh lo thliar fel.
2. Programme Officer (P.O) hnena thlen hnuah an rawn pêk anga Job Card pêk chhuah.
3. Kumtin October thla chawhma lama Vantlang Rorel inkhawm (Gram Sabha) koh ṭhin leh kumthar atâna an khaw tân Permissible works aṭanga an khaw mamawh tur thliar fel a, Annual Action Plan (AAP) duan. Zaa 60 tal chu Agriculture related work a ni tur a ni bawk.
4. Gram Sabha koh a, an AAP siamte mipui hrilhfiah a, an pawmpuina lâk.
5. Vantlang rorel inkhawm (Gram Sabha) thu chhuak anga P.O hnena AAP thehluh.
6. Inhlawh duh turte hming lo ziah luh a, P.O hnena thlen.
7. Danin a sawi ang a, ni khatah darkar 8 inhlawhtir ngei ngei emaw, thekka (Pek khen) hmanga ni khata darkar 8 chhunga an thawh zawh âwm tâwk tur siam sak.
8. Inhlawh duh dilna rawn thlentu te inhlawhna lo pêk leh Ni 15 chhung ngeia inhlawhna pek theih a nih loh chuan a rang thei ang bera Programme Officer hnena thlen.
9. Inhlawhna tur lo chhuak ngaihven a, a lo chhuah veleh AAP thehluh tawhsa anga mipui inhlawhtir.
10. An khawchhunga Vigilance and Monitoring Committee (VMC) te nen mipui hnathawh chu a ṭha tâwk em tih en ho.
11. VMC-te'n Completion Certificate an pek hnuah Programme Officer hnena zawh tawh thu thlen.
12. Mipui inhlawhna chu Bank kal tlanga lak tur a nih avangin, hlawhfate'n an hlawh an lâk dan enpui. (Note : Khaw ṭhenkhatah, mipui inhlawhna sum, Bank aṭangin emaw VEC-ten lo lak chhuah a, lo sem ve mai ching an awm ṭhin a. Hei hi tih loh a ṭha z^wk. Bank hnathawktute tih tur a ni a, a thawktute tlawmngaih chhuaha lo puih chu ṭha viau mah se, eng emaw harsatna tawh thut thilah mahni buai lohna tura buaina tawh theih thil a ni)
13. Lehkhabu leh thil danga ziah fel ngai ziah fel.
14. Report ngai leh ṭulte hotu sang lama thlen.
15. Complaint lo dawnsawn leh a theih chin china lo chinfelsak, theih loh chuan District Redressal Forum-ah thlen emaw mahni bialtu Ombudsmen hnenah emaw thlen.
16. Social Audit nei tura mipuite tihphur leh buaipui.
17. Audit hmachhawn tura inbuatsaih.
18. Mipuite hnena hmalakna leh hnathawh puanzar.
19. Training tura koh an nih anga kal ṭhin.
20. V/C leh NGO dangte nena thawkho tlâng a, khaw hmasawnna tur ngaihtuah.
21. Sorkarin ti tura an tih apiang tih.
A chunga kan han tarlante hi a tlangpui chauh a ni a, chiang zawka hre duh tan Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Act, 2005 (with latest amendment) Section 2(g); 7(3)(a); 16; 17; 23(5); Schedule I & II te bakah, Operational Guideline, 2013 Chapter I; Para 2.1, 2.6,2.7; Chapter 3 – 10, 12.1 & 12.7; Chapter 13 – 17 & 18 te hi en theih a ni. Heng bakah hian Master Circular 2020 – 21 en tel a ṭha a. Hetah hian chiang takin an hnathawh tur leh tih dan tur tarlan a ni a, hei bakah Mizoram Rules & Schemes hoah hian tarlan a ni bawk a; mahse, chung te chu a chunga en tura kan tih te behchhana siam deuh vek a ni.
Approval : VEC atana thlan chhuahte reng reng chu Mizoram Scheme, 2009 Para 7.A(3) sawi angin District Programme Coordinator in a pawmpuina (Approval) a pek a ngai. (2014 Amendment ah erawh chuan hei hi a chuang tawh lo.
Dissolution : Sorkarin an term a pawt sei a nih loh chuan Hruaitu hluite chu sorkar kum a thar veleh an term a tawp tih hriat tur a ni a. Eng emaw vanga VEC hi function thei lo a nih chuan Para 7 b (vi) angin Programme Officer ten VEC thuneihna zawng zawng an chhuhsak vek ang.
Tlipna : (1) Mizoram khaw tam takah hian VC member hi 3 bawr an ni a. MGNREGS ah hian tih tur tam tak a awm sia a, an indaih lo hle ṭhin. Hemi phuhru tur hian mi dang 3 thlan belh chu thil ṭha tak a ni. (2) Eirukna awm nia kan hriat fona chhan chu a hretu kan tlem vang a ni fova. A hretu kan tam hian thil dik lo a tim ṭhin. (3) A enkawltu kan tam chuan kan inchhâwk zangkhai tlang thei ang. (4) Lu a tam chuan thluak pawh a tam nge nge zel. (5) Department hrang hrangin an Scheme enkawltu atan Village level-ah Committee hrang hrang an din a, chutiang deuh chuan R.D Deptt. pawhin an Scheme pakhat, MGNREGS enkawl turin VEC hi an din tih hi hriat tur a ni a, VEC din ngai thei lo viau an lo awm a nih chuan anmahni lamah inenfiah ngai a awm tihna ni. VFDC te, WATSAN Committee etc te ngaimawh si lova, VEC han ngaih mawh viau mai hi a mak viau mai.
(He thuziak hi a ziaktu hriat dan a ni a, sorkar thu chhuak a ni lo)