Pu KS. Thanga versus Pu Lalsawta (Ṭha thei lo a chhuak nge? ṬLTLN Bawm hi a ruak zawk?)
June 9, 2023 khan Mizoram Politics khawvel chu a phu zawk a tih theih, Congress Minister hlui Pu KS Thanga chuan Congress aṭangin banna a thehlut. He banna lehkha sei takah hian Congress President Pu Lalsawta a demna a lang tam hle. Congress in Mr Clean tia kut fai bera an sawi chu cheng nuai 25 zet mai ama kut ngeia a in aṭanga la chhuakah a puh a, thla khat a ral hnu pawhin Pu Sawta hian cheng nuai 25 hi Pu KS Thanga in aṭangin a la lo tih hi a la sawi chhuak lo niin mak tih a hlawh hle a ni.
Pu KS Thanga lehkha hi a sei tham avangin tlem a zawng hi han thuak nawn ila, Minister hlui banna lehkha a nih avang hian dawta ziak a nih chuan ama thiam loh hulhual mai ni lovin mipui a zah lohna a ni. A thu ziak hi a dik si chuan a chhuahsan tak Congress hian insiam ṭhatna atan hmang hlauh rawh se.
Kum Hawla awm loh vanga banna-
Pu KS Thanga lehkha kan chhiar hian Pu Lal Thanhawla kha la awm se a bang dawn lo a tih theih. A bul ṭanna lamah hian, "MPCC-ah hian hun rei tak chhung, kum 30 dawn lai, Pu Lal Thanhawla President kaihhruaina hnuaiah kan lo awmho tawh a. Pathian kaihruaina, party thawktute leh Mizoram mipui zarah Mizoram tan hna thawk theiin, dinhmun pawimawh tak takte hi ka lo chelh ve tawh a," a han ti phawt a, Pu Hawla a rawn chawimawi hmasa a ni.
Pu KS Thanga hian Pu Hawla awm loh hnuah Congress an ṭil ṭiak mek tih sawiin, "Kan President zahawm tak Pu Lal Thanhawla kaihhruainaa hun rei tak kan awm hnuin, nangin President nihna chelha min kaihhruaina hnuaiah pawh rinawm takin ka awm zui zel a. Amaherawhchu, tunlaia thil awm dan thlirin; huikhawm lam aiin inṭhendarhna lam kawng kan zawh tak zel avang leh, Congress party President ni tura bul i ṭan dan hrim hrim han chhut hian hian, ram rorel tak tak tur atan Pathian malsawmna dawng tlak i ni hian ka hre thei lo a. Chuvangin, a hnuaia a chhan hrang hrangte avang hian MPCC-a ka nihnate bansanin party ka chhuahsan a ni tih ka hriattir a che," a ti tawl mai. Pu KS Thanga hian a ban chhanah Pu Sawta a puh a, patling leh patling inpuhna na tak a ni kan ti thei ang.
Pu Hawla paih thlak tumna -
Pu KS Thanga hian a banna lehkhaah hian point hrang hrang a ziak a, a point hmasa berah hian, "1. Pu Lal Thanhawla paihthlakna:" a ti kuau mai a, hei hi dawt phuahchawp a nih hmel si loh a, a mak hle a ni.
Pu KS Thanga ziah dan chuan, "Kum 10 lai duhsak taka ‘Cabinet Minister-a’ dahtu che leh i dinhmun zahawm zawng zawng petu che mi dangte la tih ngai miah lohin party President Pu Lal Thanhawla paihthlak tumin hma i la ngar ngar a. Aizawl hmun hrang hrangah vawi tam ‘meeting’ i hova neih ṭhin a ni a, ka in ngeiah pawh mi in rawn dil angin zanriah te ka lo buatsaih a, ‘meeting’ pawh neih a nih kha," a ti tawl mai a, Pu Sawta chu Pu Hawla paih tuma phiar rutu tiin a puh a ni.
A ziah zel dan hi han en leh ila, "Khati anga inkohkhawmna i ho ṭhinah khan Pu Hawla paihthlak tumin ruahmanna chi hrang hrang i siam a. Pu Hawla’n a hun takah ka kian ang a, ka ‘term’ dinglai hmang zo ila, a tih laiin kum 2021 kum tawp lamah Aijal Club-ah Congress hotu lian tak tak pahnih zanriah i huaihawttir a, chu chu nangma remtihna thlapa hmalak a ni tih a kalte hnenah hriattir an ni bawk. Hemi ṭum hian Pu Hawla paihthlakna tura ‘signature campaign’ hmalak rel a ni a. A kalho zinga mi 50 laiin ‘signature’ an pe a nih kha," tiin Pu Sawta chu Pu Hawla paih tura reltu tiin a puh ta a ni.
A lehkha nih ang ang hian han dah zel ila, "Chuta kalkhawmte chu Aizawlah an vak darh leh ta a, veng hrang hrangah hma an la a, hming zahnih zathum an lakhawm a. Chumi chu naupang zawkte Pu Hawla hnenah tirin, ‘signature’ an la tawh a, i bang duh lo a nih chuan a aia tam thingtlangah kan vak chhuak ang, i tihtir a. Pu Lal Thanhawla’n mawihnai taka chawlh a tum laiin, nghak zo lovin Delhi lamah thlena ban turin hma in lak tur thuin i vau ta hial bawk. Pu Hawla hi mi puitling tak a ni a, bang tura i hmalakna hi lo bei let tur chea chakna leh theihna nei a nih laiin; Congress hmangaihna avangin lo bei let lo chein, Congress chhungkua a buai zel loh nan zahawm takin a chawl ta zawk a. Hei hi Mizoram Congress history-a awm reng tur atan chuan a pawi hle," tiin a ziak hial a, Pu Sawta'n Pu Hawla paih tuma a chet dan a sawi chhuak a, a dik nge dik lo hriat ni mah suh se, Pu Sawta hi chu a insawi fiah lo, tun thleng hian.
Pu Hawla lam ṭang chu a bei hmiah hmiah a ti zui a, Pu KS Thanga chuan Pu Sawta a puh zel dan chuan, "Heta thil pawi tak i tih zui chu, Pu Hawla ṭantu leh lainattu mi tam tak Headquarters-ah an awm ve a, chu chu nangma hmelma anga ena Congress aṭanga um chhuah vek i tum hi ‘politics’ ṭha lo tak leh pawi tak, nangma tan pawha pawi a ni. Tunah hian hei vang hian eng emaw zat chu Congress aṭangin an chhuak tawh a, tunah pawh an la chhuak zel dawn a ni," a ti ta a ni.
Congress chhungkaw buaina -
Pu KS Thanga ziah dan chuan Congress-ah hian Pu Hawla duhtu an la ṭhahnem a, chu mite chu rah beh zel an ni tiin, "Tunah hian Congress chhungah ‘power’ hmanga i nek beh; a za tel teh meuh an la awm a, hun ṭha nghakin an la intelkhawm ve tlat a ni. Chu'ngho chu an rawn chet let niah chuan i lu chungah meiling i chhek a ni tih i la hmu ngei ang," tiin a puh chhe angreng hle a, Minister hlui pahnih lehkha inthawnna hi a mak a, Congress chhungril buaina hi rin aiin a lo thuk hle bawk a ni.
Cheng Nuai 25 khawiah nge?
Ph KS Thanga hian cheng nuai 25 thamna laa inpuhnaah Pu Sawta hi amah ngei pawisa latu tiin a puh ta tlat a, hei hi thil serious tak a ni a, Pu Sawta hian a sawi fiah lo a nih chuan Chief Minister nih chu sawi loh, zawrh zel chi niin a lang lo thei hial a ni. Pu Sawta hi dika kan ngaih ṭhup a ni a, Pu KS Thanga hi chuan amah leh a PSO chu cheng nuai 25 la tura an kal thu a sawi.
Pu KS Thanga chuan, "Tun hnaia cheng nuai 25 i lo tihrik kha, (an hming sawi a ṭul tawh lo a) mi zahawmtak chhungkua an ni a, an rilru pawh a na em em a ni."
"He thilah hian i thianghlimna lantir i tum hi chu thu dang a ni a, mi dang tihbawlhhlawh i tumna hi chu a puitlin loh thlak hle a ni," a ti ta riap riap a, Pu KS Thanga hian Pu Sawta chu mahni lan thianghlim a duh luatah mi dang chhe taka chhuahtu a ti ta hlauh a ni.
Pu KS Thanga chuan, "I in sak lai a ni a, sum i mamawh lai a ni. Mi thil phal leh mi tam tak lo pui ṭhin ṭhian leh chhungkua anga ka neih an awm a, chu mite hnenah chuan i harsatna hi ka lo sawisak ve dawn che em ni ka ti a, i remtihna thlapin ka sawisak che a ni. Pawisa pawh hi ka hnenah an rawn dah a, Luangmual ka in aṭangin Sorkar motor-in i PSO leh Driver rawn hruaiin, nangmah ngeiin i rawn la thlap a, i hawn ta a ni," a ti a, hei hi phuahchawp nge thudik hriat ni lo mah se, Pu KS Thanga hian a ziak huai ngam hle mai, ngaihtuah tham a ni.
Pu KS Thanga hian Pu Sawta chu heti hian a ti ta zel a, "I inah pawisa kha i hriat lohin tu mahin an lo dah lo. A hnuah ngaihṭhat lohna i nei ta nge, hlauh i nei ta nge kei chuan ka hre lo va, i pe kir leh niin i sawi a," a ti ta lawng lawng a, Mizoram history-a ziaka daha inpuhnaah chuan a chiang fel fawk hle a ni.
Pu KS Thanga hian Pu Sawta hi amah ti hming hliau tumtu tiin a puh a, "Kei hi he laiah hian thal tel tur ka awm miah lo a. Hei hi i sim ka duh hle mai. Thil dang tam tak sawi belh tur a awm tam viau mai. I mualpho theihna tur chu kan hailan zel loh nan fimkhur la ka duh a. I thianghlimzia tarlan nana ṭhiante thianghlim lo anga i tarlan duhna hi i mualpho zau loh nan sim daih rawh," tiin naupang chhe zilh takin a zilh a, Pu Sawta a la ngawi tlat hian Pu KS Thanga thusawi hi a ti awihawm hle a ni.
"I Education Minister nih laia i bial chhunga Congress hruaitu pakhat (a hming tarlang lo ila) chu SSA hnuaia; school uniform, lehkhabu leh damdawi ‘supply’ thlengin hausak tawntaw-na tham sumin i vur tih hi i bial hluiten an hre khawp mai. Aizawl mi hausa tia hriat khawpin i haivur nia sawi a ni a, tuna i tlangaupui ‘Ṭhat Loh Theih Lohna Bawm-ah’ hian hengte hi a leng vek tho em ni?" tia a sawi zui hi hriat chian a chakawm khawp mai.
Pharisai tia inpuhna -
Pu KS Thanga banna lehkha point 3-na hi a khal hle mai a, "3. Mahni thianghlim anga inchhuah tumna:" tih a ni a, hemi hnuaia a ziah hi tlema zanah han la chhuak leh ta ila.
"Party dangin Congress sorkar kal tawh min bei a, chhe lailet der leh anchhe dawng angin min chhuah a. Beih let i duh hauh lo a, nangmah chauh mi ṭha anga intarlan i tum avangin i thawhpui Ex-Minister-te thlavang hauh i phal miah lo a, hei hi nangmah chauh lan mawi i tumna, bawlhhlawh leh zahpuiawm tak a ni," a ti a, kan lo thlir ngai miah lohin Pu KS Thanga hian a rawn sawi chhuak a, chu chu "Party chhungah pawh hei hian a ruka sawi leh khel a hlawh nasa reng a ni," a ti zui a, Congress Minister hluite chet chhiatna sawi fiah phal loa mahni lan thianghlim tumah a puh hial a ni.
Pu Sawta chet dan chu Pharisai tak angin heti hian a puh a, "Thianghlim lo leh bawlhhlawh nia i ngaihte kiangah lungsi takin kum 10 zet kha i awm a, cabinet minister leh minister i nihpui te kha tun hnuah an bawlhhlawh thar ta thut em ni? Tuna i tum ber chu Congress hruaitu hlun leh Mizorama ‘term’ nga Chief Minister lo ni tawh Pu Hawla kaihhruai tawh sorkar leh kalphung chu chhe lailet dera tlang thantir a, nangma hoa Congress thar leh thianghlim din tum anga inlantir hi a pawi a. Chuvangin, Congress sokar thil tihṭhat sawitu apiang i hote nena hmelma anga in en avang hian hmasawnna kawng hi in zawh theih ka ring lo a ni," a ti tawp mai.
Congress chhungkaw buaina -
Pu KS Thanga lehkha point no 4 leh 5 hi kan chhiar chuan Congress chhungkua a phawrh chiang hle a, a dik leh dik loh hre lo tan pawh a dik duh hmel hle tih chu a sawi theih a ni.
Pu KS Thanga chuan, "4. PAC rahbehna: tiin chumi hnuaiah chuan heti hian a ziak zel a, "Political Affairs Committee (PAC) te hi Congress Party-ah chuan thuneitu sang a ni a, chumi pawh zahna nei miah lovin hun rei tak ‘meeting’ pawh i ko duh lo a. Pu Lal Thanhawla lo din PAC-ah ngei hian nangmah pawh i tel a, mahse i rap bet zui ta a ni. Tunah phei chuan i ṭhiat ta nghe nghe a. Nangmah leh PAC member-te pawh hi Pu Hawla min ruat vek kan ni a, Pu Hawla hi India rama Congress thuneitu sang ber Congress Working Committee (CWC) Member a ni a, a tira PAC-a ‘meeting’ i koh ṭhin lai pawhin Congress Bhavan-ah awm ve reng mah se, tel ve turin i sawm ngai lo. Hei hi thil zahthlak tak a ni a, CWC member hi State President lakah chuan sang tak a ni," a ti a, dawt nge thutak ni ang le.
Point No 5-ah chuan, "5. Congress Mizo ‘culture’ vawngnungtu:" tih headline vuahin chutah chuan kalphung nasa taka sawi danglamtu tiin Pu Sawta chu a puh a, "Tunah chuan i kaihhruaina hnuaiah aia upa leh ‘senior’ zawkte zahna a awm tawh lo a, i naute ‘politics’-a tawnhriat la nei lo, kum lama naupang te te thlengin thupui hlapui vaituah i hmang ta daih a. Mizo ‘culture’ leh Congress ‘culture’ nasa takin mausam a ni a, hun rei tak zahawm taka kan lo kalpui tawh chu i tichhe ta a ni," tiin Congress chhiat tawh thu a sawi.
Sem policy a duh ru em ni?
Pu KS Thanga banna lehkha point 6-ah chuan, "6. NLUP duh lotu-in nuai 2 sem i tiam leh:" tih a ziak a, Pu Sawta chu sem duh loa insawi si, vote hmuh nana sem bawk buaipui tiin a chhuah ta a ni.
Pu KS-a thuziakah chuan, "Congress Party hi Pu Lal Thanhawla lo kaihhruai tawhna kalh zawngin i kalpui ngat ngat a. NLUP sem duh loh thute sawi chhuak hmasatu i ni nghal a. Tunah i nauten ‘campaign’ a harsa an tih avangin Ṭang Puihna cheng nuai 2 i tiam leh ta mai si a. Hei hian ‘principle’ mumal tak neia party i kaihhruai lohzia chiang takin a tilang," a ti tawl mai.
"NLUP-ah nuai khat kan tih laiin, tuna Ṭang Puihna i tihah hian nuai 2 i tiam ta a, cheng vaibelchhe 5,000 mamawh a ni dawn tih a lang chiang ta a. Khawi aṭangin nge he pawisa hi hmuh i tum le, i sawi chian loh chuan tu mahin an ring ngam chuang lo ang che," a ti a, Pu KS Thanga zawhna pawimawh tak chu khawi aṭangin nge Ṭang Puihna Nuai 2 hi an sem dawn? tih a ni a, zawhna pawimawh tak a ni.
"Congress Treasurer-in a nihna aṭanga banna a thehluha a ‘ban chhanah’ khan thawhpuite rawn lova; Nomination Committee (Election Committee) Member i duh duh i lo ruat thar te, Aizawl District Congress Committee (ADCC) thiahte leh Political Affairs Committee (PAC) ṭhiah tumte tarlan tel a ni," a ti zui a, Pu Zodintluanga Treasurer aṭanga a bân chhante a rawn sawi ve leh a, "Party Constitution kalha che te ban an nih rualin nang chuan i duh lai lai i bawhchhe reng bawk," tihte hi patling lah patling inpuhnaah chuan a ṭawngkam a chaltlai lek lek a ni.
"Congress ka chhuahsanna hian i rilruah danglamna tlem tal a thlen hlauh a, Congress-a rinawm taka la ding, hmelma anga i ngaih tlat te, President ni chunga ho tlem te neia lamṭang i siam tlat te, Congress hotu rinawm taka la ding hmelma anga i en tlatte hi i sim a, insiamṭhat phah nana i hman chuan Congress tan hlawkna tlem tal i lo hmuhpui pawhin a lawmawm hle ang," tiin a chhuahsan tak Congress chu hmangaih tak angin a inchhal ang lawi si a ni.
A tawpna thu chu, "A chunga ka rawn sawi zawng zawngte hi uluk taka vawi tam ka ngaihtuah hnuin vawiina i ‘politic’ khelh dan leh party i kaihhruai dan hi Pathian malsawm ram rim nam niin ka hre lo a. Chuvang chuan, party-ah kum sawm thum hmel hmua ka lo awm vena hi nang ang mi dik lo kaihhruaina hnuaia awm ai chuan, rilru na tak chungin Congress party ka chhuahsan ta a ni tih ka hriattir a che," tih a ni.
Pu KS Thanga hi 'Ṭhat Loh Theih Lohna Bawm'-ah a leng ve lo nge ni ta ang, he bawm hi a ruak zawk? tih hi zawhna piang ta chu a ni.
- Lalrinawma