MANIPUR BUAINA - ENG TIA HMA LAK CHI NGE?
Ṭum khat chu, South India-a lehkha kan zir laiin Meitei pakhat nen buaina kan nei a, tleirawla thukhawchang, school banah tu m'a tih buai lohin basketball court-ah kan inmal beih dawn nia kan ti a. Kan hun tiam a thlen chuan keimahin ka thawk chhuak mai a. A hmun ka va thlen chuan campus chhunga Meitei zawng zawng an lo thawk chhuak ta emaw tih mai turin an lo tlim hmur mai a. Ngaihṭhat lohna pawh nei chuang lovin hmuhnawm thlira min thlir an tum a ni ang chu ka la ti rilru mai a. Mahse, rei lo teah Manipur lama kan Zo hnahthlakpui, Gangte leh Paite awm ang angte hmanhmawh takin an lo kal ve a, Meitei-ho chu an rawn ep ta a.
Hostel-a kan let leh hnuah ka ṭhiante chuan, “Meitei-ho nena intihbuai reng rengin khatiangin a malin kal tawh suh. Anni chuan ‘fair fight’ tih te chu engah mah an ngai lo, an chakna tur a nih phawt chuan mi sual rawn an pawisa lo a. Keini kha lo kal lo ila chuan an sawisak rawn hrep ang che,” an ti ta mai a. Mak ka ti hle. Hei hi tuna kan hmachhawn mek Meitei-ho mizia a ni. Fimkhur a ngai hle!
Tunah hian Manipur pawn lama Zo hnahthlakten chet kan la thawh ve lo a. Kan rilru na viau mah se kan la insum hram hram a ni. Inmal beih dawn ila Meitei-ho hi kan hlau hauh lo ang. Mahse, hnam kawlhrawng leh zirna lamah pawh theuneu lo ve tak an nih avangin India ram hmun hrang hrangah an inzarpharh nasa a, Hindi ṭawng an thiam bakah Hindu sakhua an biak leh zel avangin keini aiin hnam dang lakah an tlatlum zawk daih a. Chuvangin India ram zau zawkah tharum nen inbei ta ila, min tam hnehin kan nunau leh hmeichhe awm nem zawkte thlengin nasa takin an tawrh phah theih avangin kan fimkhur a ngai a. Mimal thinrimin kut lo thawh ve mai te pawh chin loh a ṭha hle. Hei hi dawihzep vang ni lovin tawrhna nasa tak a thlen lohna tura kan infuihna a ni tih hria ila.
Chet kan la dawn a nih rau rau chuan ruahman lawkna fel tak nen, kan nunaute leh kan chipui, a fala awmte sahimna tur ngaihtuah hmasak phawt a, chumi hnuah kan hruaitute ruahmanna ang zela kal a ṭha ang. Tin, tuna Zo hnahthlakte buaina hi tharuma chin fel chi a niin a lang lo a, a ching fel theitu pawimawh ber pawh central sorkar a nih avangin chu lamah chuan fing taka nawr dan tur kan ngaihtuah te pawh a ṭha hle ang.
A tawp berah chuan, Manipur lama kan unaute kan puih theih dan tur pawh uluk taka kan ngaihtuah a ngai a, ram pum huap anga min khaikhawmtute an pawimawh hle mai. Anni thu ang hian kal zel ila, anni pawhin uluk takin ruahmanna siam se, an remhriatnain a pha lova an hria a nih chuan a ngaihna hre zawk phungbawma sawm nachang hria se, sorkar pawh a inrawlhna tur chinah tlan chhe lo se a ṭha ngawt ang.
T.Ruata, Dinthar